17 Ağustos depremi yapay zekâyla yeniden incelendi! Ortaya çıkan değişim herkesi şaşırttı!

14 Eylül 2026’da yayımlanan yeni bir bilimsel çalışma, yapay zekâ kullanılarak 1999 İzmit-Düzce, 2023 Kahramanmaraş ve 2019 Ridgecrest deprem dizilerinde yer kabuğundaki değişimleri mercek altına aldı. Araştırmada 17 Ağustos ve Düzce depremlerinin ardından güçlü kabuk hasarı ve sonrasında kademeli toparlanma tespit edilirken, Kahramanmaraş ve Ridgecrest depremlerinden aylar önce dikkat çekici değişimlerin hızlandığı belirlendi.

Kocaeli'yi doğrudan ilgilendiren 17 Ağustos 1999 depreminin de incelendiği yeni bir çalışma, yapay zekânın deprem döngüsü boyunca yer kabuğunda meydana gelen değişimleri takip etmek için kullanılabileceğini ortaya koydu. Sadegh Karimpouli, Yehuda Ben-Zion, Sebastián Núñez-Jara, Fengjiang Ju, Xin Zhang, Haoran Meng ve Patricia Martínez-Garzón imzalı araştırmada, SeisLM adı verilen ve sismik dalga kayıtları üzerinde eğitilmiş bir yapay zekâ modeli kullanıldı. Çalışma henüz hakem değerlendirmesinden geçmemiş bir ön baskı (preprint) niteliğinde.

1999 İZMİT -DÜZCE DEPREM DİZİSİ İNCELENDİ Araştırmanın Türkiye açısından en dikkat çekici bölümlerinden birini 1999 İzmit-Düzce deprem dizisi oluşturdu. Çalışmada, 17 Ağustos 1999'daki Mw 7,4 İzmit depreminin ardından yaklaşık üç ay sonra meydana gelen 12 Kasım 1999 Mw 7,1 Düzce depremine uzanan süreçteki sismik kayıtlar analiz edildi. Araştırmacılar, iki büyük deprem sonrasında yer kabuğunda güçlü hasarla uyumlu değişimler gözlendiğini, ardından ise kademeli bir toparlanma süreci yaşandığını belirledi.

İzmit depreminden yaklaşık iki hafta sonra başlayan kayıtlarda kabuğun yüksek hasarlı durumda olduğu, ilerleyen yaklaşık üç aylık dönemde ise kısmi bir iyileşme eğiliminin ortaya çıktığı tespit edildi. Düzce depreminin ardından benzer biçimde yeni bir hasar ve ardından kademeli toparlanma paterni görüldü.

DÜZCE DEPREMİNDEN ÖNCEKİ DEĞİŞİM İÇİN KRİTİK UYARI Çalışmanın en önemli ayrıntılarından biri ise Düzce depreminden önceki haftalara ilişkin. Analizde, Düzce depremine yaklaşan birkaç haftada artan hasarla uyumlu bir değişim görüldü. Ancak araştırmacılar bunun doğrudan “Düzce depreminin öncü sinyali” olarak yorumlanamayacağını özellikle belirtti.

Bunun nedeni, 17 Ağustos İzmit depreminin çok sayıdaki artçı sarsıntısının aynı bölgeyi etkilemeye devam etmiş olması. Araştırmacılara göre bu nedenle, Düzce depreminden önce meydana gelen değişimlerle İzmit depreminin ardından devam eden hasar ve iyileşme süreçlerini güvenilir biçimde birbirinden ayırmak mümkün değil.

YAPAY ZEKÂ DEPREM DALGALARINDAKİ FARKLARI İZLEDİ Araştırmada kullanılan SeisLM modeli, üç bileşenli sismik dalga kayıtlarını yüzlerce farklı özelliği içeren sayısal temsillere dönüştürdü Bilim insanları daha sonra deprem dalgalarının özellikle “coda” olarak adlandırılan ve ana sismik dalgaların ardından gelen bölümündeki değişimleri karşılaştırdı. Oluşturulan 768 boyutlu özellik seti, belirlenen referans durumla karşılaştırılarak zaman içerisinde yer kabuğunda meydana gelen değişimler takip edildi. Bu yöntemle tek tek deprem büyüklüklerinden ziyade, sismik dalgaların iç yapısında zamanla meydana gelen küçük farklılıkların ortaya çıkarılması amaçlandı.

KAHRAMANMARAŞ'TA 6 YILLIK VERİ İNCELENDİ Çalışmanın ikinci Türkiye ayağını ise 6 Şubat 2023 Mw 7,8 Kahramanmaraş depremi oluşturdu. Araştırmacılar depremden önceki yaklaşık 6 yıllık sismik kayıtları analiz etti. Sonuçlarda önce birkaç yıla yayılan yavaş bir değişim, ardından ana depremden önceki aylarda belirgin biçimde hızlanan bir eğilim tespit edildi. Rapora göre bu hızlanma, daha önce farklı araştırmalarda Kahramanmaraş depreminden yaklaşık 8 ay önce başladığı belirtilen hazırlık süreciyle zaman bakımından örtüşüyor. Bununla birlikte aynı güçlü kısa dönem değişiminin incelenen bütün istasyonlarda görülmediği, bazı istasyonlarda yalnızca uzun dönemli eğilimin belirlenebildiği ifade edildi.

ABD'DEKİ DEPREMDE 160 GÜN ÖNCESİ DİKKAT ÇEKTİ Araştırmanın üçüncü örneği olan 2019 Mw 7,1 Ridgecrest depreminde ise yüzey istasyonlarının bir bölümünde iki yıldan uzun süren kademeli değişimin ardından, ana şoktan yaklaşık 160 gün önce belirgin bir hızlanma tespit edildi. Çalışmada Kahramanmaraş ve Ridgecrest örneklerinin önemli olmasının nedeni, bu iki depremin öncesindeki dönemlerin 1999 İzmit-Düzce örneğindeki gibi yakın tarihte meydana gelmiş benzer büyüklükte bir depremin yoğun artçıları tarafından etkilenmemiş olması olarak gösterildi. Araştırmacılar, elde edilen sonuçların kendi bilgileri dahilinde, 7'den büyük iki deprem öncesinde aylar boyunca devam eden ve ilerleyen kabuk hasarıyla ilişkilendirilen bu ölçekteki dalga biçimi değişimlerinin ilk gözlemlerinden biri olduğunu ifade etti.

“DEPREMİ ÖNCEDEN BİLDİ” ANLAMINA GELMİYOR Çalışmanın sonuçları dikkat çekici olsa da araştırmacıların yaptığı uyarı büyük önem taşıyor. Raporda kullanılan ölçümün tek ve benzersiz bir deprem öncüsü olarak değerlendirilmemesi gerektiği belirtiliyor. İstasyonlar arasında farklılıklar bulunması, mevsimsel ve çevresel değişimlerin sismik sinyalleri etkileyebilmesi ve yapay zekâ modelinin çok sayıda fiziksel süreci tek bir ölçüde birleştirmesi yöntemin önemli sınırlamaları arasında gösteriliyor. Araştırmacılar ayrıca mevcut SeisLM modelinin ve kullanılan ölçüm yönteminin nihai ya da en uygun sistem olmadığını, yöntemin kontrollü laboratuvar deneyleriyle daha fazla doğrulanması gerektiğini belirtiyor.

DEPREM İZLEMEDE YENİ BİR KAPI AÇABİLİR Çalışmanın ortaya koyduğu temel sonuç, yapay zekânın yalnızca deprem olduktan sonra meydana gelen hasarı değil, deprem döngüsü boyunca yer kabuğunda gelişen çok küçük değişimleri de sürekli takip etmek için kullanılabileceği yönünde. Araştırmacılara göre bu yöntem; sismisite kümelenmesi, deprem sayıları, b-değeri gibi diğer bağımsız göstergelerle birlikte kullanılması halinde fay zonlarında meydana gelen değişimlerin daha ayrıntılı izlenmesini sağlayabilir. Ancak çalışma mevcut haliyle bir depremin nerede, ne zaman ve hangi büyüklükte meydana geleceğini önceden belirleyen bir yöntem ortaya koymuyor.

Son bir ayda kocaeligazetesi.com.tr sitesinde 2.446.461 gerçekleşti.

Yorumunuz için teşekkürler, en kısa sürede gözden geçirilip yayınlanacaktır

80 GR 1. HAMUR RENKLİ BASKI TASARIM DAHİL 1800 TL+KDV

350 GR MAT KUŞE MAT SELEFON 2 YÖN BASKI TASARIM DAHİL 1000 TL+KDV

Zayi ilanı (kayıp ilanı) vermek için arayınız.

Hızlıca eleman bulmak mı istiyorsunuz? Tam yerindesiniz. İlanınızın burada ve basılı gazetemizde çıkmasını ister misiniz? İlan metninizi ilanservis...