Suriye'de Yakıt Zammı Protestoları: Şara Yönetiminde Ekonomik Çıkmaz

Suriye genelinde geçtiğimiz ay patlak veren protestolar, sokakların lastik yakılarak kapatılmasına ve hükümetin yeni zam kararına yönelik sert sloganlara sahne oldu. Ahmed Şara'nın iki yıl önce iktidara gelmesinden bu yana görülen bu en büyük hoşnutsuzluk dalgası, halkın giderek ağırlaşan yaşam koşullarına karşı biriken öfkesini gözler önüne serdi.

Gösterilerin ardından hükümet, yeni eylem çağrıları karşısında geri adım atarak zam kararını iptal etmek zorunda kaldı. Beşar Esad'ın devrilmesiyle 50 yıllık aile yönetimi ve 13 yıllık iç savaş sona ermiş olsa da, Suriyeliler için ekonomik tablo beklentilerin aksine daha da kötüleşti.

Hükümetin uyguladığı kemer sıkma politikaları kapsamında sübvansiyonların kaldırılması, temel gıda maddesi olan ekmeğin fiyatının 10 kat artmasına neden oldu. Elektrik maliyetlerindeki yüzlerce katlık artış ve uluslararası düzeyle eşitlenen yakıt fiyatları, vatandaşların alım gücünü neredeyse tamamen tüketti.

Başkent Şam'ın dış mahallelerinde yaşayan vatandaşlar, günlük ihtiyaçlarını karşılamakta dahi zorlandıklarını ifade ediyor. Temizlik işçisi Fatima Saleh Eid gibi çalışanlar dahi et ve tavuk gibi temel protein kaynaklarına ulaşamazken, birçok genç işsizlik nedeniyle sokaklarda gündelik iş arayışıyla vakit geçiriyor.

Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı'nın verilerine göre nüfusun yüzde 90'ı yoksulluk sınırında yaşarken, emekliler maaşlarının yetersizliği nedeniyle ev eşyalarını satarak hayatta kalmaya çalışıyor. Ekonomik krizin etkileri, uluslararası yardımların kesilmesi ve küresel enerji piyasasındaki dalgalanmalarla daha da derinleşiyor.

Hükümet, yakıt zammını kısmen ABD-İran gerilimi kaynaklı enerji piyasası baskısına bağlasa da, halk yönetimin gerçeklerden kopuk olduğunu savunuyor. Vatandaşlar, elektrik faturalarını ödeyebilmek için buzdolaplarını günün büyük kısmında kapalı tutmak veya ev aydınlatmalarını kısmak gibi zorunlu tasarruf yöntemlerine başvuruyor.

Chatham House araştırmacısı Dr. Haid Haid, mevcut krizin hem eski rejimden kalan mirasla hem de hükümetin serbest piyasa ekonomisine geçişte halkın üzerindeki etkileri göz ardı eden politikalarıyla bağlantılı olduğunu belirtiyor.

Şara yönetimi, yaptırımların kaldırılması ve terörizmi destekleyen devletler listesinden çıkılması gibi diplomatik kazanımlar elde etse de, bu başarılar çökmüş ekonomiyi canlandırma konusunda henüz somut bir iyileşme sağlamış değil. Kamu sektörü maaşlarına yapılan zamlar, fiyat artışlarının hızı karşısında etkisiz kalırken, halkın sabrı tükenme noktasına geldi.

Yetkililerin konuyla ilgili sessizliğini koruduğu bu süreçte, ekonomik istikrarsızlığın ve temel ihtiyaçlara erişimdeki zorlukların, bölgedeki sosyal huzursuzluğu tetiklemeye devam edeceği öngörülüyor.