Peynir Rafına Yeni Düzen

Tarım ve Orman Bakanlığının hazırladığı yeni Türk Gıda Kodeksi Peynir Tebliği, 10 Kasım 2026 tarihli ve 33426 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Peynirlerin üretimi, işlenmesi, muhafazası, taşınması ve satışına ilişkin hükümleri düzenleyen 2026/24 sayılı tebliğ, Bartın’daki üreticilerden şarküterilere, marketlerden peynir satışı yapılan diğer işletmelere kadar uzanan bir alanı ilgilendiriyor.

Düzenlemeyle 2015 tarihli tebliğ yürürlükten kaldırılırken mevcut işletmeler için geçiş süreci tanındı.

Yeni metinde eritme peynirlerinin tüketiciye nasıl sunulacağı, ürün adının ambalaj üzerinde ne kadar görünür olacağı ve çeşnili peynirlerin bileşimi gibi başlıklar öne çıkıyor. Süt dışı yağların kullanımına ve “köy peyniri” gibi etiket ifadelerine ilişkin önceki yasaklar da korunuyor.

Bartın’daki işletmelerin üretim reçetelerini, ambalajlarını ve satış koşullarını geçiş takvimine göre değerlendirmesi gerekecek.

Eritme peynirinin adı ambalajda daha görünür olacak

Yeni düzenlemenin dikkat çeken hükümlerinden biri, eritme peynirlerinin etiketlerine ilişkin. Bu ürünlerde gıdanın adı, ambalajın temel görüş alanında, karakterlerin x-yüksekliği en az 3 milimetre olacak şekilde belirtilecek.

En geniş yüzeyi 80 santimetrekareden küçük ambalajlarda ise bu ölçü en az 1,5 milimetre olarak uygulanacak. Eritme peynirinin adında veya etiketinin herhangi bir yerinde “taze” ya da “olgunlaştırılmamış” ifadeleri kullanılamayacak.

Eritme peynirleri; geleneksel, yöresel veya tescilli peynirleri çağrıştırarak tüketiciyi yanıltacak şekilde üretilemeyecek ve satışa sunulamayacak. “Sürülebilir”, “üçgen” veya “tost, pizza yapımında kullanılabilir” gibi açıklamalar da tek başına ürün adı yerine geçemeyecek; ürün adından daha büyük yazılamayacak.

Bartın’da alışveriş yapan tüketiciler açısından bu hükümler, ambalajdaki kullanım önerisinin yanında ürünün gerçek adının da açıkça görülebilmesini sağlayacak.

“Köy peyniri” ve “doğal peynir” yasağı sürüyor

Tebliğe göre peynir etiketlerinde “köy peyniri”, “geleneksel peynir”, “doğal peynir” ve “çiftlik peyniri” gibi nitelemelere yer verilemeyecek. Ancak bu kural ilk kez getirilmiyor. Bakanlığın 2015 tarihli düzenlemeye ilişkin açıklamalarında da aynı ifadelerin etiketlerde kullanılmasının yasak olduğu görülüyor.

Süt yağı dışındaki yağlar, jelatin, soya ve süt proteini dışındaki proteinlere yönelik sınırlamalar da önceki mevzuatta bulunuyordu.

Etiketlerdeki bu sınırlama, mevzuata uygun yöresel peynir adlarının bütünüyle kaldırılması anlamına gelmiyor. Tebliğ, coğrafi işaretle tescillenmiş adların kullanılmasına; ilgili haklara aykırı olmamak kaydıyla yöresel veya ülkesel adlarla satış yapılmasına imkân tanıyor.

Bartın’daki üretici ve satıcılar için ürünün niteliğini doğru yansıtan adlandırma ve tüketiciyi yanıltmayan sunum esas olacak.

Süt dışı yağlara izin yok, nişastada sınırlı istisna var

Peynir üretiminde süt proteini dışındaki proteinler, nişasta ve nişasta bazlı ürünler, jelatin, soya ve soya ürünleri ile süt yağı dışındaki hayvansal ve bitkisel yağlar kullanılamayacak. Nişasta bakımından yalnızca çeşnili taze peynirler için sınırlı bir istisna bulunuyor: Bu ürünlerde stabilizör amacıyla, teknolojinin izin verdiği miktarda nişasta kullanılabilecek. Dolayısıyla nişastaya ilişkin istisna, bütün peynir çeşitleri için geçerli olmayacak.

Çeşnili peynirlerde toplam çeşni oranı en fazla yüzde 6, çeşnili taze peynirlerde ise yüzde 15 olacak. Şeker kullanılan çeşnili taze peynirlerin etiketinde ilave şeker oranı da gösterilecek. Bu hükümler, Bartın’da çeşnili peynir üreten işletmelerin reçetelerinin yanı sıra satışa sunulan ürünlerin içerik bilgilerinin de kontrolünü gerektiriyor.

Çiğ sütten üretilen belirli peynirlerde dört ay şartı

Çiğ sütten veya termizasyon uygulanmış sütten üretilen ve telemesi haşlanmamış peynirler, taze olarak piyasaya sunulamayacak. Bu ürünlerin üretimden sonra uygun koşullarda en az dört ay olgunlaştırılması gerekecek. Olgunlaştırılmadan satışa çıkarılacak peynirlere işlenen çiğ süt ise en az pastörizasyon normlarında ısıl işlemden geçirilecek.

Böylece üretimde kullanılan sütün gördüğü işlem ve peynirin olgunlaşma durumu, satış koşullarının belirlenmesinde esas olmaya devam edecek.

Üretim sürecinde pastörizasyona eşdeğer ısıl işlem bulunmayan, çiğ veya termize sütten yapılmış ve telemesi haşlanmamış peynirlerin etiketinde “çiğ sütten üretilmiştir” ifadesi bulunacak. Bu bilgi, ürün adıyla aynı yüzde, karakterlerin x-yüksekliği en az 3 milimetre olacak biçimde yazılacak.

Tüketici hangi sütten üretildiğini görebilecek

Farklı hayvan türlerinden elde edilen sütlerin karıştırılmasıyla üretilen peynirlerde süt türleri, kullanılan miktara göre çoktan aza sıralanacak. Bu ürünlerin etiketlerinde inek, koyun veya keçi gibi hayvan türlerine ait görseller kullanılamayacak.

Böylece karışık sütle üretilmiş bir peynirin, ambalajındaki görsellerle yalnızca belirli bir hayvanın sütünden yapılmış izlenimi vermesinin önüne geçilecek.

Yağlılık sınıfı ürün adıyla aynı yüzde ve aynı puntoda belirtilecek. Olgunlaşma durumuna ilişkin bilgiler ise tebliğdeki ürün bazlı istisnalar gözetilerek yazılacak. Olgunlaştırılmış peynirlerde üretim tarihi ve olgunlaştırma süresi etiket üzerinde yer alacak.

Kaşar peynirinde “eski” ifadesi kullanılabilmesi için en az 120 günlük olgunlaştırma şartı aranacak.

Peynir ve telemenin muhafazası, taşınması ve piyasaya sunulması sırasında sıcaklığın 10 derecenin altında tutulması zorunlu olacak. Bu yükümlülük, Bartın’daki üretim tesisleri kadar ürünlerin taşındığı araçları, depoları ve satış noktalarını da ilgilendiriyor.

Eritme peynirinin dökme olarak satılmasına ve peynir üretiminin ara ürünü olan telemenin doğrudan son tüketiciye sunulmasına da izin verilmeyecek.

Mevcut işletmeler için son tarih 30 Nisan 2027

Tebliğin yayımlanmasından önce faaliyet gösteren gıda işletmeleri, 30 Nisan 2027’ye kadar yeni hükümlere uyum sağlayacak. Geçiş süresi boyunca bu işletmeler hakkında 2015/6 sayılı eski tebliğin hükümleri uygulanmaya devam edecek.

Dolayısıyla Bartın’daki mevcut üretici ve satıcılar için yeni kurallara hazırlık dönemi, eski mevzuattaki yükümlülüklerin de sürdüğü bir süreç olacak.

Bu işletmeler tarafından 30 Nisan 2027’den önce piyasaya sunulan, dilimlenebilir eritme peynirleri dışındaki peynirler raf ömürlerinin sonuna kadar satışta kalabilecek. Yeni tebliğe uygun olmayan dilimlenebilir eritme peynirleri ise 30 Nisan 2027’den sonra piyasada bulunamayacak. Geçiş hükmünde esas alınan tarih, ürünün piyasaya sunulduğu tarih olacak.

Bartın’da tüketiciler, gıda satışında gördükleri uygunsuzlukları İl ve İlçe Tarım ve Orman müdürlüklerine veya Alo 174 Gıda Hattı’na bildirebiliyor. İl Müdürlüğünün kamuoyuna açık bilgilendirmelerinde de gıda üretim, satış ve toplu tüketim yerlerinin resmî kontrollerinin 5996 sayılı Kanun kapsamında yürütüldüğü belirtiliyor.