AŞTİ'nin adı nereden geliyor? AŞTİ'nin açılımı ne?

Ankara'da şehirlerarası otobüs yolculuklarının merkezlerinden biri olan AŞTİ'nin açılımı, Ankara Şehirlerarası Terminal İşletmesi. Ancak bu dört harfin geçmişi, başkentin 1995 yılına kadar kullanılan eski otogarı AŞOT'a uzanıyor.

Önceki otogarın adı Ankara Şehirlerarası Otobüs Terminali olarak bilinirken, Söğütözü-Beştepe bölgesinde hizmete giren yeni terminal için AŞTİ adı kullanılmaya başlandı. BUGSAŞ'ın resmî işletme belgelerinde AŞTİ, Ankara Şehirlerarası Terminal İşletmesi olarak tanımlanıyor.

EGO Genel Müdürlüğünün ANKARAY tarihçesinde de aynı açılım yer alıyor. Böylece sıkça kullanılan Ankara Şehirlerarası Otobüs Terminali ifadesiyle tesisin resmî kısaltmasını oluşturan ad arasında farklılık bulunuyor. AŞTİ'NİN AÇILIMI NEDİR?AŞTİ kısaltması dört kelimenin baş harflerinden oluşuyor.

Bunlar Ankara, Şehirlerarası, Terminal ve İşletmesi. Terminalin işletmesini yürüten Ankara Büyükşehir Belediyesi iştiraki BUGSAŞ'ın resmî belgelerinde bu ad kullanılıyor. Kurumun ihale şartnamelerinde de tesisin adı Ankara Şehirlerarası Terminal İşletmesi olarak geçiyor.

Dolayısıyla AŞTİ yalnızca otobüslerin kalkış ve varış yaptığı bir binanın adı değil, şehirlerarası terminal hizmetinin işletilmesini tanımlayan kurumsal bir kısaltma. AŞTİ'DEN ÖNCE ANKARA'NIN OTOGARI AŞOT'TUAnkara'nın eski otobüs terminali AŞOT olarak biliniyordu.

Bu kısaltmanın açılımı Ankara Şehirlerarası Otobüs Terminali'ydi. Eski otogar, bugün Ankara Büyükşehir Belediyesinin hizmet binasının bulunduğu Hipodrom Caddesi çevresinde faaliyet gösteriyordu. İki katlı terminal binası ve otobüs park alanları uzun yıllar Ankara'nın şehirlerarası ulaşımına hizmet verdi.

Atılım Üniversitesinin Ankara kent arşivinde, eski otogarın 1993 yılına ait fotoğrafları da bulunuyor. Arşivdeki açıklamaya göre AŞOT, yeni terminalin açıldığı 1995 yılına kadar kullanıldı. Eski yapı 2005 yılında tamamen yıkıldı.

AŞOT ADI NEDEN AŞTİ OLARAK DEĞİŞTİRİLDİ?AŞOT'tan AŞTİ'ye geçişin gerekçesine ilişkin yıllardır farklı anlatımlar bulunuyor. Bunlardan biri, AŞOT ifadesinin Ermenice bir kişi adıyla benzerliğinin isim değişikliğinde etkili olduğu yönündeki iddia.

Ancak bu anlatım yalnızca son yıllarda yayımlanan internet haberlerinde yer almıyor. 3 Ocak 1995 tarihli Gemlik Körfez gazetesinde de ad değişikliği tartışmasına rastlanıyor. Gazetenin ikinci sayfasında yayımlanan, Yılmaz Akkılıç imzalı "Türkçe ve Kültür Üzerine" başlıklı köşe yazısında, eski AŞOT adının dönemin Ankara Büyükşehir Belediye Başkanı Melih Gökçek döneminde AŞTİ olarak değiştirildiği ileri sürülüyor.

Yazar, isim değişikliğini AŞOT kelimesinin başka bir dilde taşıdığı anlamla ilişkilendirerek eleştiriyor. Bununla birlikte köşe yazısı, isim değişikliğinin gerekçesini açıklayan resmî bir belediye kararı niteliği taşımıyor.

Araştırmada, AŞOT adından vazgeçilmesinin gerekçesini doğrudan gösteren belediye meclisi kararı veya resmî isimlendirme tutanağına ulaşılamadı. Bu nedenle dilsel veya siyasi gerekçeler kesinleşmiş bir karar nedeni olarak değerlendirilemiyor.

AŞTİ NE ZAMAN AÇILDI?Bugünkü Ankara Şehirlerarası Terminal İşletmesinin temeli 1987 yılında atıldı. Terminalin mimari projesi Yüksek Mimar Davran Ekşinat tarafından hazırlandı. AŞTİ Baş Müdürlüğünün tarihsel bilgilerine dayanılarak hazırlanan ve 2014 yılında yayımlanan akademik araştırmaya göre yeni terminal 31 Mart 1995 tarihinde faaliyete geçti.

Terminalin açılmasıyla Ankara'nın şehirlerarası otobüs taşımacılığı için kullanılan ana merkezi de değişti. Böylece eski AŞOT'tan yeni AŞTİ'ye geçildi. AŞTİ'NİN İŞLETMESİ BUGSAŞ'A NE ZAMAN GEÇTİ?AŞTİ'nin ismiyle sıkça karıştırılan bir başka kısaltma ise BUGSAŞ.BUGSAŞ, Başkent Ulaşım ve Doğalgaz Hizmetleri Proje Taahhüt Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketinin kısaltması.

AŞTİ'nin adı ile terminali işleten şirketin adı birbirinden farklı. Terminalin işletilmesine ilişkin akademik tarihçe, AŞTİ'nin 1 Ocak 1997'ye kadar Ankara Büyükşehir Belediyesinin ilgili birimleri bünyesinde faaliyet gösterdiğini, ardından BUGSAŞ'a devredildiğini belirtiyor.

BUGSAŞ ise kuruluş geçmişi 1990 yılına uzanan bir belediye şirketi. Şirketin faaliyetleri zaman içinde ulaşım ve terminal işletmeciliğini de kapsayacak biçimde genişletildi. ANKARAY AŞTİ'YE NE ZAMAN BAĞLANDI?AŞTİ'nin Ankara ulaşımındaki konumunu güçlendiren gelişmelerden biri raylı sistem bağlantısı oldu.

EGO Genel Müdürlüğünün resmî tarihçesine göre AŞTİ-Dikimevi arasında hizmet veren ANKARAY hattı 30 Ağustos 1996 tarihinde işletmeye açıldı. Toplam 8 bin 527 metre uzunluğundaki hat, AŞTİ'yi Emek, Bahçelievler, Beşevler, Anadolu/Anıtkabir, Maltepe ve Kızılay üzerinden Dikimevi'ne bağlıyor.

Böylece şehirlerarası otobüs yolculuğundan gelen yolcuların Ankara'nın merkezine raylı sistemle ulaşabilmesi sağlandı. ANKARAY'ın açılışı, terminalin hizmete girmesinden yaklaşık 17 ay sonra gerçekleşti. AŞTİ'NİN ADI BUGÜN NEYİ İFADE EDİYOR?Bugün AŞTİ denildiğinde Ankara'nın Yenimahalle ilçesi sınırlarındaki şehirlerarası otobüs terminali anlaşılıyor.

Ancak kısaltmanın geçmişi iki ayrı ulaşım tesisine uzanıyor. Eski Ankara Şehirlerarası Otobüs Terminali AŞOT olarak anılırken 1995 yılında açılan yeni tesis Ankara Şehirlerarası Terminal İşletmesi, yani AŞTİ adını taşıyor.

İsim değişikliğinin gerekçesi hakkında dönemin basın arşivlerinde çeşitli değerlendirmeler bulunsa da resmî karar belgesiyle doğrulanan kesin bir gerekçeye ulaşılamadı. Böylece Ankara'nın ulaşım hafızasında AŞOT eski otogarı, AŞTİ ise 1995'ten bu yana hizmet veren yeni terminali temsil eden iki ayrı kısaltma olarak yerini koruyor.