SHGM’den uçuş emniyeti için kritik karar

Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü tarafından hazırlanan Haberleşme, Seyrüsefer ve Gözetim Sistemleri Mania Kriterleri Hakkında Yönetmelik (SHY-CNS/MANIA), 5 Kasım 2026 tarihli ve 33421 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi.

Yeni düzenlemeyle 23 Ağustos 2013 tarihli önceki yönetmelik yürürlükten kaldırıldı. Türk hava sahasında hizmet veren sivil haberleşme, seyrüsefer ve gözetim sistemlerinin çevresindeki yapılaşmaları kapsayan yönetmelik, uçuş emniyetini etkileyebilecek fiziki engellerin ve elektromanyetik girişim risklerinin değerlendirilmesine ilişkin usulleri yeniden düzenledi.

Yeni yönetmeliğin dikkat çeken düzenlemelerinden biri, yapılaşma taleplerinin Coğrafi Tabanlı Dijital Bilgi Platformu üzerinden değerlendirilmesi oldu.

Buna göre havalimanları çevresinde yapılması planlanan projeler iki aşamalı incelemeye tabi tutulacak.

İlk aşamada, yapılaşmanın hava seyrüsefer sistemleri için belirlenen koruma alanlarını ihlal edip etmediği dijital platform üzerinden kontrol edilecek. Herhangi bir ihlal tespit edilmemesi durumunda etki bulunmadığına ilişkin belge düzenlenerek süreç sonuçlandırılabilecek.

Koruma alanlarının ihlal edilmesi, sınırda kalınması veya hassas sahalarda yapılaşma planlanması halinde ise uzman etki analizi yapılacak.

Bu değerlendirmelerde gerekli görülmesi halinde mühendislik hesaplamaları, sayısal modellemeler ve uçuş doğrulamaları kullanılabilecek. Teknik açıdan uygun bulunmayan projeler gerekçeleri belirtilerek reddedilebilecek.

RADAR ÇEVRESİNDE 15 KİLOMETRELİK DEĞERLENDİRME ALANI

Düzenlemeyle radar ve hava seyrüsefer sistemlerinin çevresindeki koruma kriterleri de yeniden tanımlandı.

Radar istasyonlarının çevresinde 15 kilometre yarıçapa kadar uzanan yapılaşma değerlendirme alanları belirlenirken, radar görüş alanında bulunan rüzgar enerji santrallerinin mesafeye bakılmaksızın uzman etki analizine tabi tutulması zorunlu hale getirildi.

VOR, DME ve NDB gibi seyrüsefer sistemlerinin çevresindeki yapılaşmalar ile rüzgar enerji santralleri de ilgili teknik kriterler kapsamında değerlendirilecek.

Belirlenen mesafeler, söz konusu alanların tamamında yapılaşmanın yasaklandığı anlamına gelmiyor. Projelerin konumu, yüksekliği ve sistemlerin performansına muhtemel etkisi esas alınacak.

VİNÇ VE İNŞAAT EKİPMANLARINA İZİN ZORUNLULUĞU

Yeni yönetmelik, yalnızca kalıcı yapıları değil, geçici inşaat faaliyetlerini de kapsıyor.

Hava seyrüsefer sistemlerinin yapılaşma açısından sınırlandırılmış alanlarında kullanılacak vinç, beton pompası, geçici anten ve iskele gibi ekipmanlar için ön bildirim ve izin alınması gerekecek.

Başvurularda ekipmanın konumu, yüksekliği, kullanılacağı süre ve teknik özellikleri bildirilecek.

Gerekli görülmesi halinde çalışmalar yükseklik, saat veya konum bakımından sınırlandırılabilecek. Verilen izin şartlarına uyulmaması durumunda ise faaliyet derhal durdurulacak.

Düzenlemede binaların dış cephelerinde kullanılan malzemelere ilişkin önemli hükümler de bulunuyor.

Hava seyrüsefer sistemlerinin koruma alanlarında, radyo frekans sinyallerini yüksek oranda yansıtan metal kaplamalar ve cam cepheler gibi malzemelerin kullanımından kaçınılması öngörülüyor.

Bu malzemelerin kullanılmasının zorunlu olduğu projelerde uzman etki analizi yapılması gerekecek.

Teknik değerlendirme sonucunda binanın mimarisinde değişiklik yapılması, farklı malzeme kullanılması veya sistem performansını koruyacak ek önlemler alınması şart koşulabilecek.

Yeni yönetmelik, halihazırda faaliyet gösteren rüzgar enerji santrallerinin işletmecilerine de yükümlülük getiriyor.

Buna göre mevcut santrallerin, tüm ek yapıları dahil olmak üzere zeminden itibaren 100 metre ve üzerinde yüksekliğe sahip bölümlerine ilişkin bilgilerin iki yıl içerisinde ilgili haberleşme, seyrüsefer ve gözetim hizmet sağlayıcısına iletilmesi gerekecek.

Söz konusu bilgilerin havacılık bilgi yayınında (AIP) yer alması amaçlanıyor.

Yönetmelik kapsamında ayrıca havaalanı mania planlarının yeni düzenlemeye uyumlu hale getirilmesi için iki yıllık geçiş süresi öngörülüyor.

Bu yükümlülükler için belirlenen sürenin 5 Kasım 2028 tarihinde dolması bekleniyor.

Yönetmelikte belirlenen yapılaşma kriterlerine aykırı hareket edenler hakkında Türk Sivil Havacılık Kanunu ve ilgili idari para cezası mevzuatı kapsamında işlem yapılabilecek.

Yeni yönetmelik, özellikle havalimanları çevresinde devam eden inşaat projeleri, yüksek katlı yapılaşmalar ve enerji yatırımları açısından önem taşıyor.

Hava seyrüsefer sistemlerinin performansının korunması amacıyla getirilen dijital inceleme ve teknik değerlendirme süreçlerinin nasıl uygulanacağı ise düzenlemenin başarısında belirleyici olacak.

Özellikle mevcut yapılaşmaların değerlendirilmesi, daha önce uygunluk görüşü verilen projelerin durumu ve dijital platformun denetim süreçlerine etkisi, önümüzdeki dönemde sektör açısından yakından takip edilecek başlıklar arasında bulunuyor.