Engelli bireyin üyeliğini yenilemeyen araç kiralama şirketine ceza

İşitme engeli nedeniyle sürücü belgesinde kısıt kodu bulunan vatandaşın araç kiralama üyeliğini yenilemeyen şirkete TİHEK'ten ceza geldi. Kurum, ayrımcılık yasağının ihlal edildiğine hükmederek şirkete 200 bin lira idari para cezası verdi.

Araç kiralama hizmetinde engellilik nedeniyle yapılan ret işlemi, Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumunun (TİHEK) gündemine taşındı. İşitme engelli bir vatandaşın üyelik yenileme başvurusunu sürücü belgesindeki özel kısıt kodunu gerekçe göstererek kabul etmeyen şirket hakkında yapılan inceleme sonucunda ayrımcılık kararı çıktı.

Yüzde 42 oranında işitme engeli bulunan vatandaş, daha önce üyeliğinin olduğu araç kiralama şirketinin TikTak Yeni Nesil Çözümleri ve Araç Kiralama AŞ tarafından devralınmasının ardından üyelik bilgilerinin aktarılmasını ve hesabının yenilenmesini istedi. Ancak şirket, sürücü belgesinde işitme engeli nedeniyle bulunan''02'' kodunu gerekçe göstererek talebi reddetti.

Bunun üzerine vatandaş, engelliliği nedeniyle hizmetten yararlanmasının engellendiğini belirterek TİHEK'e başvurdu. Şirket güvenlik gerekçesini öne sürdü TİHEK'e gönderdiği savunmada şirket, araç kiralama hizmetini self-servis modelle yürüttüğünü bildirdi.

Bu sistemde müşterilerin sürücü belgesindeki kısıt kodlarının gerektirdiği sağlık koşullarını ve özel donanım ihtiyaçlarını araç teslimi sırasında kontrol etmenin mümkün olmadığını savundu. Şirket ayrıca filosundaki bütün araçları özel donanımlarla sürekli hazır bulundurmasının mümkün olmadığını belirterek uygulamanın kullanıcıların ve üçüncü kişilerin can ve mal güvenliğini korumayı amaçladığını ileri sürdü.

Sürücü belgesindeki kodun kapsamı araştırılmadı Kurumun incelemesinde ise şirketin başvuruyu reddetmeden önce sürücü belgesindeki kısıt kodunun ne anlama geldiğini ve araç kullanmaya engel oluşturup oluşturmadığını değerlendirmesi gerektiği belirtildi. TİHEK kararında, farklı sürücü belgesi kısıt kodları nedeniyle benzer ret işlemlerine ilişkin şikayetlerin de bulunduğuna dikkat çekildi.

Şirketin kodun içeriğini araştırmadan doğrudan üyelik talebini reddetmesinin ölçülülük ilkesiyle bağdaşmadığı vurgulandı. Emniyet Genel Müdürlüğünün görüşü de kararda yer aldı İnceleme sırasında İçişleri Bakanlığı Emniyet Genel Müdürlüğünün görüşüne de başvuruldu.

Emniyet Genel Müdürlüğü, sürücü belgesinde''02. İşitme desteği/iletişim desteği'' kodu bulunan kişilerin gerekli desteği almaları şartıyla belgelerinde uygun görülen sınıftaki araçları kullanmalarında herhangi bir sakınca bulunmadığını bildirdi.

Bu değerlendirme, işitme engelinin tek başına araç kullanmaya veya araç kiralama hizmetinden yararlanmaya engel oluşturmadığını ortaya koyan önemli unsurlardan biri oldu. TİHEK'ten ayrımcılık ihlali kararı Kurumun değerlendirmesinde, vatandaşın engeli nedeniyle herhangi bir bireysel inceleme yapılmadan hizmet dışında bırakılmasının orantılı olmadığı sonucuna ulaşıldı.

Şirketin güvenlik gerekçesinin meşru bir amaca dayanabileceği ancak uygulamada makul bir denge kurulmadığı ifade edildi. Başvuru sahibinin engelliliği nedeniyle dezavantajlı duruma düşürüldüğü ve ayrımcılık yasağının ihlal edildiği kararlaştırıldı.

TİHEK Kurulu, yapılan inceleme sonucunda TikTak Yeni Nesil Çözümleri ve Araç Kiralama AŞ'ye 200 bin lira idari para cezası uygulanmasına hükmetti.