TİHEK'ten Araç Kiralama Şirketine Ayrımcılık Cezası

Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu (TİHEK), Kastamonu'nun Araç ilçesinde yaşayan ve yüzde 42 işitme engeli bulunan bir vatandaşın başvurusu üzerine önemli bir karara imza attı. Söz konusu vatandaş, daha önce üyesi olduğu bir platformun TikTak Yeni Nesil Çözümleri ve Araç Kiralama Anonim Şirketi tarafından devralınmasının ardından verilerinin aktarılması ve üyeliğinin yenilenmesi için girişimde bulundu.

Ancak şirket, sürücü belgesinde yer alan 02 kodlu kişiselleştirilmiş kısıt ifadesini gerekçe göstererek başvuruyu reddetti. Şirket yönetimi, TİHEK'e sunduğu savunmada, iş modelinin self-servis prensibine dayandığını ve bu nedenle sürücü belgesindeki kısıtların gerektirdiği özel donanım ihtiyaçlarını anlık olarak denetleyemediklerini ifade etti.

Filosundaki tüm araçları özel donanımlı hale getirmenin mümkün olmadığını belirten şirket yetkilileri, uygulamanın kullanıcıların ve üçüncü şahısların can güvenliğini koruma amacı taşıdığını savundu. İçişleri Bakanlığı Emniyet Genel Müdürlüğü tarafından TİHEK'e iletilen görüş ise durumun farklı bir boyutunu ortaya koydu.

Emniyet birimleri, 02 koduna sahip sürücülerin, gerekli destekleri almaları şartıyla kendilerine uygun sınıftaki araçları kullanmalarında herhangi bir sakınca bulunmadığını resmi olarak bildirdi. Bu görüş, şirketin sunduğu güvenlik gerekçesinin tek başına hizmeti engellemek için yeterli olmadığını kanıtlar nitelikteydi.

TİHEK tarafından yapılan incelemede, şirketin başvuranın engellilik durumunu herhangi bir bireysel değerlendirmeye tabi tutmadan, otomatik ve kategorik bir ret mekanizmasıyla hareket ettiği tespit edildi. Kurul, kısıt kodunun içeriğinin ve araç kullanmaya engel olup olmadığının detaylıca araştırılmadan hizmetin reddedilmesini, ölçülülük ilkesiyle bağdaşmayan bir tutum olarak değerlendirdi.

Kurul, şirketin bu yaklaşımının engellilik temelinde ayrımcılık yasağını ihlal ettiği sonucuna vardı. İnternet ortamında benzer kısıt kodlarına sahip diğer kullanıcıların da benzer mağduriyetler yaşadığına dair şikayetlerin bulunduğu vurgulanan kararda, şirkete 200 bin lira tutarında idari para cezası kesilmesine hükmedildi.

Karar, engelli bireylerin hizmetlere erişiminde makul bir denge gözetilmesi gerektiğini bir kez daha ortaya koydu.