Milli İktisat Tartışmaları Konferansı

GAZETE PENCERE - Orient Institut İstanbul, Fransız Anadolu Araştırmaları Merkezi’nin (IFEA) desteğiyle II. Meşrutiyet’ten Cumhuriyet’e Ekonomi-Politik Tartışmalar başlıklı bir konferans düzenledi. Orient Institut’un Galata’da bulunan binasında yapılan konferansa araştırmacılar, akademisyenler ve öğrenciler katıldı.

II. Meşrutiyet ve Cumhuriyet rejimi arasındaki bağlantıların ve kopuşların ele alındığı toplantının ana temasının milli iktisat olması iktisadi yaşamın nasıl dönüştüğünü, farklılıklar olsa da birbirini takip süreçler olduğunu ortaya koydu.

Konferansta sunulan çalışmalar aynı zamanda Cumhuriyet rejimine yönelik tekrar edegelen burjuva sınıfı var mıydı, bu sınıf sadece gayrimüslimlerden mi oluşuyordu tartışmalarına da farklı açılardan bakılmasını sağladı. Açılış konuşmasını Prof.

Dr. Christoph K. Neumann, Prof. Dr. Alexandre Toumarkine, Dr. Ayşe Köse Badur ve Doç. Dr. Bilge Karbi’nin yaptığı konferans dört oturum halinde düzenlendi. İlk oturumda Türkiye’nin sosyal ve ekonomik tarihindeki yeni yaklaşımlar ele alındı.

Bilge Karbi’nin yönettiği oturumda Emel Akal 1908 Devrimi’nin ülkü ve ideallerini ve bu ideallerin gerçekleşip gerçekleşmediğini değerlendirdi. ‘Düzenini Arayan Osmanlı’ kitabıyla 2024 yılında Doğan Avcıoğlu Araştırma Ödülü’ne layık görülen Çağdaş Sümer ise Osmanlı, İran ve Çin’de sömürgecilik karşıtlığını ve demokratik devrimleri anlattı.

Prof. Dr. Alp Yücel Kaya 1908 Devrimi ve sonrası sınıf mücadelelerini ve mülkiyet ihtilaflarının neler olduğunu aktardı. Bu oturumun son bölümünde Doç. Dr. Yaşar Tolga Cora ve Doç. Dr. Stefo Benlisoy’un hazırladığı II. Meşrutiyet döneminde tramvay şirketi çalışanlarının grevine yönelik araştırma emek tarihine yönelik dikkat çekici sunumlardan biriydi.

II. Meşrutiyet Döneminde Ekonomi-Politiğin Kamusallaşması başlıklı oturumu Doç. Dr. Doğan Çetinkaya yürüttü. Bu bölümde parlamentarizm, emperyalizm ve otoritarizmi tartışan Doç. Dr. Erdal Kaynar hükümet ve meclis tartışmalarını ekonomi bağlamında ele aldı.

Yakın zamanda ‘Sivil İttihatçı Maliye Nazırı Cavid Bey’ isimli kitabı yayımlanan Ayşe Köse Badur, uluslararası mali ilişkiler kıskacında İttihat ve Terakki’nin ekonomi politikalarını aktardı. Badur’un ardından ‘Osmanlı’da İlksel Birikim’ kitabıyla çokça gündeme gelen Araştırmacı Ezgi Aksoy Müslüman-Türk burjuvazisinin inşasında Birinci Dünya Savaşı’nın etkilerini değerlendirdi.

Nikos Sigalas ise ‘Tarihten tarih yazımına’ başlıklı sunumunda Tarihçi Zafer Toprak’ın ‘Milli İktisat’ kitabının tarih yazımında nasıl kurucu bir rol üstlendiğini ve bu alanda çalışmak isteyenler için zengin bir kaynak sunduğunu söyledi. Konferansın üçüncü oturumunda taşraya dair bilgiler sunuldu.

Prof. Dr. Abdülhamit Kırmızı’nın yürüttüğü oturumda ‘Kişisel İktidardan Millet Meclisine Saltanattan Cumhuriyete’ isimli kitabıyla çokça konuşulan ve 2023 yılında Doğan Avcıoğlu ödülüne layık görülen Fatma Eda Çelik, Ankara’nın dönüşümünü iktisadi politikalar ekseninde incelediği çalışmasını sundu.

Doç. Dr. Emine Şahin II. Meşrutiyet döneminde Bağdat’ın idari yapısının dönüşümünü ele aldı. Bu bölümde Doç. Dr. İhsan Seddar Kaynar ve Prof. Dr. İsmail Yaşayanlar ise çalışmalarında toprak mülkiyeti ve İttihat ve Terakki döneminde sıhhiye politikasına dair bilgiler sundu.

Toplantının son oturumunda Cumhuriyet’e geçişte kentin ve kırsalın dönüşümü üzerine çalışmalar sunuldu. Prof. Dr. Nurşen Gürboğa’nın yürüttüğü bölümde Doç. Dr. Erol Ülker II. Meşrutiyet döneminde iktidar ağları ve sermaye birikim politikalarını değerlendirdi.

Ülker’in ardından Neslişah L. Başaran Lotz, milli burjuvazi yaratma bir mit mi yoksa gerçek mi? sorusunun peşinde Osmanlı’dan Cumhuriyet’e sermaye sınıfının gelişimi ve ticaret sermayesi üzerine yaptığı çalışmayı sundu. Konferansın son oturumunda Prof.

Dr. Alexandre Toumarkine kişisel belgeler üzerinden ekonominin nasıl Türkleştirildiğini aktardı.