O bir Yugoslavdı ve hep Yugoslav kalacak!

Galatasaray efsanesi Cevad Prekazi bu dünyadan göçtü. Çok iyi bir futbolcuydu ama bunun ötesinde “Amerikan kapitalizminin” dünyayı ele geçirmesine karşı çıkan, her zaman ve her yerde sosyalist fikirlerini açıkça savunan bir vatansever, bir hümanist ve bir Yugoslavdı…Yaşamı18 Ağustos 1957'de Kosova'nın Mitrovica şehrinde, altı çocuklu bir işçi ailesinin dördüncü çocuğu olarak doğdu.

İbar Nehrinin ikiye böldüğü kentte mütevazı ve zorlu ekonomik koşullarda, sokaklarda sürekli topla oynayarak büyüdü. Futbola abisi Ljuan'ın teşvikiyle 17 yaşında yerel Remont kulübünde başladı, sadece birkaç ay sonra, 7 Aralık 1974'te Partizan Belgrad ile profesyonel sözleşme imzaladı.

Partizan'da yaklaşık 9 yıl oynayıp 3 şampiyonluk kazandıktan sonra Hajduk Split ve ABD'de Baltimore kulübünde salon futbol hayatına devam etti. 1985'te Jupp Derwall ve Zoran Simović'in vesilesiyle Galatasaray'a transfer oldu ve sarı-kırmızılı ekibin 14 yıl aradan sonra gelen lig şampiyonluklarında başrol oynadı.

Altay ve Bakırköyspor formaları giydikten sonra, 1991 sonunda Yugoslavya İç Savaşı'nın patlak vermesi üzerine "Aklım ve sevdiklerim orada" diyerek kariyerini noktalayıp Belgrad'a döndü. İç savaş nereye gidiyordun diyenlere, “başıma bir şey gelecekse de en azından kendi ülkemde, kendi şehrimde olurum” diye cevapladı.

2006 yılında yakın dostu ve kulüp yöneticisi Vlada Bulatović'in davetiyle OFK Belgrad altyapısının başına geçti ve 2016 yılında Partizan altyapısına geçene kadar 10 yıl boyunca aralıksız olarak bu kulüpte görev yaptı. Yetişkin A takımları çalıştırmak yerine gençlerle çalışmayı çok daha anlamlı ve tatmin edici buldu; bir çocuğun saygıyla büyümesini, gelişmesini ve futbolcu olmasını izlemeyi hayatının en büyük keyfi olarak tanımladı.

2016-19 yıllarında Partizan altyapısında çalıştıktan sonra, aktif çalışma hayatını bıraktı. Sonraki dönemde günlerini, Belgrad'ın tarihi'eski şehir' bölgesinde, Dorćol semtinde, mahallesindeki kafelerde dostlarıyla kahve içip sohbet ederek, kitap okuyarak ve futbol maçları izleyerek geçirdi.

Yugoslavya’nın parçalanmasıCevad Prekazi, Yugoslavya’nın parçalanmasını ve sonrasında yaşanan iç savaşı hayatının en büyük acısı ve psikolojik travması olarak tanımladı. Yugoslavya’yı kendisi için "dünyanın en güzel ülkesi" olarak niteleyen Prekazi, parçalanma sürecini "Yugoslav halkları kaybetti, hırsızlar kazandı" sözleriyle özetledi.

Bu süreçten sadece kirli politikaların, materyalist çıkar gruplarının ve hırsızların fayda sağladığını savundu. Kendisini Kosovalı veya başka bir etnik kimlikten ziyade Sosyalist Yugoslavya vatandaşı olarak gören Prekazi, "Ben Tito'nun askeriyim" diyor ve ve Yugoslav milli marşını dinlediğinde hâlâ gözlerinin dolduğunu söylüyordu.

Tito dönemi Yugoslavya'sında eğitimin, hastanelerin, ilaçların ve spor imkanlarının herkese tamamen bedava olduğunu, insanların ellerindeki pasaportla dünyayı özgürce gezebildiğini özlemle anlatırken, o dönemde paranın arka planda olduğunu, toplumda karşılıksız yardımlaşma ve huzurun hâkim olduğunu dile getiriyordu. Futbol ve hayat felsefesiPrekazi kendisini dar milliyetçi etiketlerin ötesinde tam anlamıyla bir Yugoslav ve hümanist olarak tanımlamaktaydı.

Hayat felsefesi, babasından öğrendiği "Bak oğlum, dünyada sadece iki tane din vardır; biri iyi insanlar, biri kötü insanlar" tanımına sıkı sıkıya bağlıydı. Karşısında kim olursa olsun dürüst davranmayı, doğru bildiğini lafını esirgemeden yüzüne söylemeyi prensip edinmişti.

Öyle ki bir kupa töreni sırasında, Turgut Özal’ın elini öpecekleri söylendiğinde “Ben sadece babamın elini öperim” diye tepki gösterir. Sıra kendisine geldiğinde, formasını çıkarıp Özal’a uzatır ve onun şaşkın bakışları karşısında “Her sene bize plaket hediye ediyorsunuz hatıra olarak, bu defa ben de size hatıra olarak formamı veriyorum” der.

Sahadaki tatlı rekabetin ve centilmenliğin yerini düşmanlığa bıraktığını vurgulayan Prekazi, her şeyin para kazanma ve hızlı zengin olma hırsına kurban edildiğinden şikayet ediyordu. Partizan Stadyumu'nun bünyesindeki kütüphanenin tadilat bahanesiyle kaldırılmasını örnek göstererek, insanların aklen ve kalben zenginleşmek yerine materyalist rüyaların peşinden koştuğunu söylüyordu.

Dünyanın tek tip bir kalıba sokulmak istendiğini belirterek, bütün insanların "tipik bir Amerikalıya " dönüştürülmeye çalışılmasını sert bir dille eleştirdi ve "Bu benim dünyam değil" diyerek bu yaşantıya açıkça karşı çıktı. Sporda her şeyin verilere, istatistiklere ve soğuk rakamlara dökülmesini "Amerikan tarzı" olarak tanımlayarak; bu anlayışın oyunun ruhunu, tutkusunu ve duygusal derinliğini yok ettiğini savundu.

Amerikan kapitalizminin insanları hırs, para ve güç odaklı bir hayata yönlendirerek dostlukları, aile bağlarını ve bir arada yaşama kültürünü tahrip ettiğini vurguladı. Örnek gösterdiği dört önemli insan; Tito, M.Kemal Atatürk, Che Guevera ve Nicola Tesla idi.

Genç futbolcu yetiştirilmesine büyük emek veren Prekazi, antrenörün otoritesini, bağırmakla değil, sahaya sunduğu "bilgi otoritesi" ile kurulabileceğini vurguluyordu. Bir antrenörün saygı görmek istiyorsa, öncelikle takımdaki en küçük çocuğa dahi kendisinin saygı göstermesi gerektiğini belirterek, günümüz antrenörlerinin pedagojik yaklaşımdan yoksun olduğunu ifade ediyordu.

Eskiden Partizan Stadyumu'nda gençlerin okuyup yetişmesi için kütüphane bulunduğunu hatırlatarak, günümüz akademilerinde kültürel gelişimin tamamen unutulduğunu ve gençlerin kitap okumasının, genel kültür edinmesinin ve karakter olarak olgunlaşmasının sistem tarafından göz ardı edildiğini söylüyordu. Akademilerin yetenek yetiştirmek yerine rant ve ticaret odaklı bir yapıya dönüştüğünden yakındı.

Zengin ailelerin çocuklarına torpil yapıldığını, parası olan velilerin baskı kurduğunu, imkânı olmayan gerçek yeteneklerin ise liyakatsiz sistemler içinde harcandığını sürekli olarak dile getirdi. Doktor sözünü çok kullanan Prekazi, sadece yeşil sahaların değil, hayatın doktorasını da yapmıştı. Tıpkı Brezilyalı Socrates, Diego Maradona, Metin Kurt gibi…