Adalet, Liyakat, Erdem ve Hz. Muhammed Örnekliği

Adalet, Liyakat ve Erdem: Bir Devlet Adamı Olarak Hz. Muhammed ve Modern Siyasete Bıraktığı Miras

Tarih boyunca insanlık, gücün doğasını ve iktidarın ahlakla olan ilişkisini sorgulamıştır. Günümüzde küresel çapta tanık olduğumuz siyasi krizlerin, yolsuzlukların, rant kavgalarının ve makam hırslarının temelinde yatan en büyük eksiklik "ahlaklı liderlik" krizidir.

Kendi şahsi menfaatini kamu yararının önüne koyan, makamını bir zenginleşme aracı olarak gören ve gücü eline geçirdiğinde adaleti unutan yozlaşmış devlet adamı profili, modern çağın en büyük vebalidir. İşte tam bu noktada, şahsi hiçbir çıkar gözetmeden, koca bir coğrafyayı adalet, liyakat ve tevazu ile yöneten Hz.

Muhammed’in (s.a.v.) devlet adamlığı, çürümüş siyasi zihniyetlere ayna tutan evrensel bir manifestodur.

1. Ranta ve Yolsuzluğa Karşı "Emanet" Bilinci: Beytülmal'in Korunması

Günümüz devlet yönetimlerinde en sık karşılaşılan sorun, kamu kaynaklarının (ihale yolsuzlukları, adam kayırmacılık, zimmete para geçirme) şahsi veya zümresel çıkarlar için yağmalanmasıdır. Siyaset, bir "hizmet" alanı olmaktan çıkıp bir "rant paylaşım" mekanizmasına dönüştüğünde devlet çürür.

Hz. Muhammed'in devlet başkanlığında ise kamu malı (Beytülmal), dokunulması ateşten bir gömlek olan en kutsal emanettir. O, devletin hazinesini kendi şahsi mülkü gibi gören kralların, imparatorların aksine, kendini o hazinenin sadece bir bekçisi olarak konumlandırmıştır.

Tarihi Örnek: Hayber Savaşı sonrasında elde edilen ganimetler dağıtılırken, orduda görevli olan ve savaşta hayatını kaybeden Mid'am adında bir köle için insanlar "Cennet ona mübarek olsun!" dediklerinde, Hz. Muhammed şu sarsıcı uyarıyı yapmıştır: "Hayır!

Allah'a yemin ederim ki, Hayber'de ganimetler taksim edilmeden önce haksız yere aldığı bir hırka, şu an onun üzerinde alev alev yanmaktadır."

2. Kutuplaşmaya Karşı Bir Arada Yaşama Vizyonu: Medine Vesikası

Bugünün menfaatçi siyasetçileri, iktidarlarını korumak için toplumu kutuplaştırmayı, ötekileştirmeyi ve krizlerden beslenmeyi bir strateji olarak kullanır. "Böl ve yönet" taktiği, kifayetsiz muhterislerin en büyük silahıdır.

Hz. Muhammed ise Medine’ye hicret ettiğinde, birbiriyle 120 yıldır savaşan Evs ve Hazrec kabileleri ile Yahudi kabilelerinin bir arada yaşadığı, kaotik ve paramparça bir toplumla karşılaştı. Onun ilk icraatı, bu kabileleri birbirine kırdırarak mutlak bir diktatörlük kurmak değil; insanlık tarihinin ilk yazılı anayasalarından biri kabul edilen Medine Sözleşmesi'ni (Vesikası) hayata geçirmek oldu.

Bu sözleşme ile Müslümanlar, Yahudiler ve henüz Müslüman olmamış Araplar eşit vatandaşlar olarak kabul edildi. İnanç özgürlüğü, can ve mal güvenliği devletin teminatı altına alındı. Bir saldırı olduğunda şehrin ortak savunulması karara bağlandı.

Hz. Muhammed, toplumu din veya ırk üzerinden ayrıştırıp rant devşirmek yerine, hukukun üstünlüğü etrafında birleştirerek gerçek bir devlet adamlığı vizyonu ortaya koydu.

3. Adam Kayırmacılığa (Nepotizm) Karşı Mutlak Liyakat

Bugünün bürokrasisinde ve siyasetinde en büyük çürüme, liyakatin yerini sadakatin ve akrabalık bağlarının (nepotizm) almasıdır. İşi ehline vermek yerine "bizden olanı" makamlara getirme hastalığı, kurumların içini boşaltmakta ve devlet mekanizmasını felç etmektedir.

Hz. Muhammed'in yönetim anlayışında liyakat, devletin ayakta kalma şartıdır. O, "İş ehli olmayana verildiğinde kıyameti (felaketi) bekle" buyurarak, yöneticilikte ehliyetin inançtan bile önce geldiği durumları göstermiştir.

Tarihi Örnek: Mekke’nin fethi gerçekleştiğinde, Kabe’nin anahtarlarını elinde tutan kişi Osman bin Talha idi. Kendisi o sırada henüz Müslüman olmamıştı. Birçok önde gelen sahabi (Hz. Ali ve Hz. Abbas dahil) bu şerefli görevin kendilerine verilmesini talep etti.

Ancak Hz. Muhammed, "Emanetleri ehline veriniz" ilahi emri gereğince, sırf Müslüman oldular diye kendi akrabalarına veya en yakınlarına bu görevi vermedi. Anahtarı, işin ehli olan ve yıllardır bu görevi layıkıyla yapan gayrimüslim Osman bin Talha'ya iade etti.

4. Hukukun Üstünlüğü ve Sınıfsal İmtiyazların Reddi

Günümüzün kibirli devlet adamları, yasaları sıradan vatandaşlar için işletirken, kendilerini, ailelerini ve yandaşlarını hukukun üstünde görürler. Adalet mekanizması, güçlünün zayıfı ezdiği bir sopaya dönüştürüldüğünde o devletin çöküşü kaçınılmazdır.

Hz. Muhammed, devlet başkanı olmasına rağmen kendini asla hukukun üstünde görmemiştir. Vefatına sayılı günler kala minbere çıkıp, "Kimin sırtına vurduysam işte sırtım, gelsin vursun. Kimin malını aldıysam işte malım, gelsin alsın.

Sakın ola ki'böyle yaparsam Resulullah bana kin güder' demeyin; kin gütmek benim fıtratımda yoktur" diyerek kendi iktidarını halka hesap verebilir kılmıştır. Dokunulmazlık zırhına bürünmemiş, hesap vermekten kaçmamıştır.

Tarihi Örnek: Mahzumoğulları gibi son derece soylu ve güçlü bir kabileye mensup olan Fatıma adında bir kadın hırsızlık yapmıştı. Kabilenin ileri gelenleri, kadının cezalandırılmasının kabilenin onurunu zedeleyeceğini düşünerek, Hz.

Muhammed’in çok sevdiği Üsame bin Zeyd’i aracı (torpil) olarak gönderdiler. Hz. Muhammed bu duruma çok öfkelendi ve günümüzün yargıyı etki altına almaya çalışan siyasetçilerine yüzyıllar ötesinden şu tokadı attı:"Sizden önceki milletlerin helak olmasının sebebi şudur: İçlerinden soylu, makam sahibi biri hırsızlık yapınca onu serbest bırakırlar; zayıf ve kimsesiz biri hırsızlık yapınca ise ona ceza verirlerdi.

Allah'a yemin ederim ki, hırsızlık yapan Mahzum kabilesinden Fatıma değil, kendi kızım Muhammed'in kızı Fatıma bile olsa onun elini keser, cezayı uygulardım!"

5. Diktatoryal Kibre Karşı Ortak Akıl: İstişare (Meşveret)

Güç zehirlenmesi yaşayan liderler, her şeyi en iyi kendilerinin bildiğini zannederler. Eleştiriye tahammülleri yoktur, çevreleri sadece onları onaylayan dalkavuklarla (evet efendim'cilerle) dolar. Bu durum, devletleri felakete sürükler.

Hz. Muhammed, Allah’tan vahiy alan bir peygamber olmasına rağmen, vahiy inmeyen tüm konularda karar alırken "istişareyi" (danışmayı) devlet politikasının temeline koymuştur. Ortak aklı, şahsi fikrinin üstünde tutmuştur.

Tarihi Örnek: Hendek Savaşı öncesinde, devasa bir düşman ordusunun Medine'ye yürüdüğü haberi geldiğinde, peygamber ve devlet başkanı olarak "Benim dediğim olacak" dememiştir. Sahabeleri toplamış ve strateji tartışmıştır.

O güne kadar Arapların hiç bilmediği bir savunma taktiği olan "şehrin etrafına hendek kazma" fikrini, İranlı bir sahabi olan Selman-ı Farisi önermiş, Hz. Muhammed bu fikri mantıklı bularak derhal kabul etmiştir.

6. Stratejik Sabır ve Barış İnşası: Diplomasinin Gücü

Sığ siyasetçiler, iç politikada oylarını artırmak veya günü kurtarmak için hamaset yapar, savaş çığırtkanlığına soyunur ve diplomatik krizlerden sahte zaferler üretmeye çalışırlar.

Hz. Muhammed ise kan dökmeyi değil, kalpleri fethetmeyi önceleyen bir diplomasi dehasıydı. Hudeybiye Antlaşması bunun en büyük kanıtıdır. Müslümanlar açısından ilk bakışta son derece ağır ve onur kırıcı maddeler içeren bu antlaşma imzalanırken, Hz.

Ömer dahil birçok sahabi itiraz etmiş, büyük bir hayal kırıklığı yaşanmıştı. Antlaşma metninde "Allah'ın Resulü Muhammed" ibaresine müşrikler itiraz edince, kriz çıkmasını engellemek için kendi elleriyle o unvanı silip "Abdullah'ın oğlu Muhammed" yazdıracak kadar kompleksiz ve hedefe odaklıydı.

O, anlık hamasetler yerine stratejik sabrı seçti. Savaşsız geçen o barış dönemi sayesinde İslam hızla yayıldı ve birkaç yıl sonra Mekke, kan dökülmeden, muazzam bir barış harekâtıyla fethedildi. Onun devlet adamlığında vizyon, 3-5 günlük siyasi rantlar değil, on yıllar sonrasını inşa eden kalıcı barıştır.

Sonuç: Günümüz Devlet Adamlarına Düşen Mesaj

Hz. Muhammed’in (s.a.v.) devlet adamlığı portresi; gücü ele geçirdiğinde zalimleşmeyen, hazineye hükmettiğinde hırsızlaşmayan, makam sahibi olduğunda kibrine yenilmeyen bir insanlık abidesidir.

Günümüzün çürümüş, menfaatperest ve rantçı siyasal ikliminin tek panzehiri; adaleti kendi kızına dahi tereddütsüz uygulayacak kadar keskin, devletin hazinesinden bir hırka dahi almamayı öğütleyecek kadar dürüst ve işi ehli olan muhalifine verecek kadar liyakatperver bir ahlaki duruşa geri dönmektir. Hz.

Muhammed'in devleti, kılıçlarla veya altınlarla değil; karakterle, güvenle (El-Emin), adaletle ve erdemle inşa edilmiştir. Siyasetin ve devlet adamlığının yeniden onurlu bir meslek olabilmesi için, insanlığın bu evrensel yönetim manifestosunu sadece okumaya değil, idrak etmeye ve yaşamaya ihtiyacı vardır. (G.Dihkan)