Bakan Kacır Yapay Zeka Hedeflerini Açıkladı: 10 Milyar Dolar Yatırım ve 5 Milyon Kişiye Eğitim

Türkiye'nin Yapay Zeka Vizyonu ve Stratejik HedefleriSanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, TRT World Forum 2026 kapsamında Türkiye'nin 2026-2030 yıllarını kapsayan Yapay Zeka Eylem Planı dahilindeki kritik hedeflerini kamuoyuna duyurdu. Bakan Kacır, bu stratejik plan dahilinde 5 milyon vatandaşa yapay zeka okuryazarlığı kazandırılmasının hedeflendiğini belirtti.

Ayrıca, veri merkezleri, bulut bilişim teknolojileri ve yapay zeka altyapısı gibi kritik alanlarda özel sektörün öncülüğünde en az 10 milyar dolarlık yatırımın harekete geçirilmesi planlandığını ifade etti. Teknolojide İnsan Odaklı Yaklaşım ve SorumlulukTRT World Forum 2026 platformunda konuşmacı olarak yer alan Bakan Mehmet Fatih Kacır, yapay zekanın beraberinde getirdiği büyük fırsatların yanı sıra barındırdığı riskleri ve Türkiye'nin bu teknolojiye yönelik yol haritasını kapsamlı bir şekilde değerlendirdi.

Teknolojinin geliştirilme sürecinde insan odaklı bir anlayışın esas alınması gerektiğini vurgulayan Kacır, yapay zeka sistemlerine belirli görevler veya yetkiler devredilmesinin, bu sistemlerin sonuçlarından doğan insan sorumluluğunu ortadan kaldırmayacağını net bir şekilde dile getirdi. Sektörel Dönüşüm ve Hesap VerebilirlikYapay zekanın üretimden ulaşıma, eğitimden kamu hizmetlerine kadar çok geniş bir yelpazede dönüşüm yarattığına dikkat çeken Bakan Kacır, gelişmiş sistemlerin şeffaflık ve hesap verebilirlik özelliklerinin kritik önem kazandığını belirtti.

Bakan, yapay zekaya yetki devredilebilse dahi, bu sistemlerin yarattığı sonuçların sorumluluğunun insan üzerinde kalacağını ifade ederek kritik bir uyarıda bulundu. Yapay Zeka Eylem Planı ve Eğitim HedefleriTürkiye'nin 2026-2030 Yapay Zeka Eylem Planı'nın hazırlık sürecine dair bilgiler paylaşan Kacır, bu planın "Farkında ol, faydalan, inşa et ve yön ver" şeklinde tanımlanan dört temel eksen üzerine inşa edildiğini açıkladı.

Türkiye'yi bu alandaki küresel teknolojilerde öncü ülkeler arasına dahil etmeyi amaçlayan bakanlık, 5 milyon vatandaşa yapay zeka okuryazarlığı kazandırmayı ana hedeflerinden biri olarak belirledi. Plan dahilinde ayrıca, ileri düzey yapay zeka uzmanı sayısının 10 bin, bu teknolojileri farklı sektörlerde uygulama kabiliyetine sahip profesyonel sayısının ise 100 bin olarak hedeflendiği kaydedildi.

Veri Setleri ve Kamu Verisinin ErişilebilirliğiAraştırmacıların ve girişimcilerin gerçek dünya problemlerine somut çözümler üretebilmeleri için kritik bir adım olarak, en az 2 bin kamu veri setinin erişime açılacağını bildiren Kacır, verinin paylaşımının inovasyon için önemine vurgu yaptı. Altyapı Yatırımları ve Kapasite ArtırımıYapay zeka alanındaki teknolojik ilerlemenin güçlü bir hesaplama altyapısı gerektirdiğini vurgulayan Bakan Kacır, Türkiye'nin veri merkezi kapasitesini 2030 yılına kadar en az 1 gigavata ulaştırma hedefini açıkladı.

Bu kapsamda, veri merkezleri, bulut bilişim ve yapay zekâ altyapısı alanlarında özel sektörün öncülüğünde en az 10 milyar dolarlık yatırımın harekete geçirilmesi planlandığı belirtildi. Ayrıca, HIT-30 Programı aracılığıyla bu alandaki yatırımların hızlandırıldığı ifade edildi.

BİLGE Modeli ve Teknolojik BağımsızlıkTürkçe büyük dil modeli olan BİLGE'ye dair önemli detaylar paylaşan Bakan Kacır, modelin ilk sürümünün yakın zamanda geliştiricilerin kullanımına sunulacağını duyurdu. BİLGE'nin Türkiye'nin teknolojik bağımsızlığını güçlendireceği görüşünü paylaşan Kacır, modelin Türkçe ve yerel ekosistem için özel olarak tasarlanmış yeni üretken yapay zekâ uygulamalarına imkân sağlayacağını belirtti.

Bu model üzerinden girişimlerin, araştırmacıların ve şirketlerin yeni ürün ve hizmetler geliştirme imkânı bulacağı vurgulandı. Etik Kurallar ve Denetim MekanizmalarıYapay zekanın güvenli ve sorumlu bir şekilde kullanılabilmesi için gerekli adımların atılacağını bildiren Kacır, düzenlemelerin uygulanacak sistemlerin taşıdığı risklerle doğru orantılı olması gerektiğini belirtti.

Üretim süreçlerini iyileştiren bir sistem ile tıbbi tedavi veya temel kamu hizmetlerine erişimi etkileyen bir sistemin aynı yükümlülükler altında bulunmaması gerektiğini ifade eden Bakan, etkisi yüksek uygulamalarda daha güçlü güvenceler, kullanım öncesi değerlendirmeler ve etkin insan denetimi öngörüldüğünü açıkladı. Ayrıca, öncelikli sektörlerde girişimcilerin ve araştırmacıların yeni teknolojileri belirli kurallar dahilinde test edebilecekleri düzenleyici deneme alanlarının oluşturulacağı paylaşıldı.

Kurulacak Yap100 Yapay Zeka Etik Kurulu'nun; mahremiyetin korunması, ayrımcılığın önlenmesi ve çocukların güvenliği hususlarında geliştiricilere ve kurumlara rehberlik edeceği belirtildi. Eğitim Başarıları ve Mevcut KaynaklarTürkiye'nin bu alandaki mevcut çalışmalarını paylaşan Bakan Kacır, eğitim ve yarışma programları vasıtasıyla bugüne kadar 82 bin üniversite öğrencisine yapay zeka becerileri kazandırıldığını ifade etti.

Ulusal süper bilgisayar altyapısının gelişmiş hesaplama kapasitesinden 9 bin araştırmacının faydalandığı bilgisi verildi. Ayrıca, Dijital Avrupa Programı ve EuroHPC aracılığıyla araştırmacılar ile girişimlere, Avrupa'nın önde gelen süper bilgisayarlarında 100 milyon dolar değerinde hesaplama kaynağına ücretsiz erişim sağlandığı kaydedildi.

Küresel İş Birliği ve Gelecek VizyonuYapay zekayla üretilen dezenformasyon, deepfake içerikler ve algoritmik ayrımcılığın toplumsal güveni tehdit ettiğini belirten Kacır, bu sorunlarla tek başına mücadele etmenin mümkün olmadığını vurguladı. Türkiye'nin G20, OECD, UNESCO, Türk Devletleri Teşkilatı ve Birleşmiş Milletler bünyesindeki çalışmalara katkı sunduğunu hatırlatan Bakan, yapay zekanın geleceğini belirleyecek kuralların oluşturulmasında tüm ülkelerin etkin söz hakkına sahip olması gerektiğini ifade etti.

Yapay zekayla şekillenen geleceği bir "emanet" olarak nitelendiren Kacır, gelecek nesillere güçlü teknolojilerin yanında, bu sistemleri sorgulama özgürlüğüne ve hesap verebilir kurumların bırakılması gerektiği mesajını verdi.