Uzun Hasan Padişah (1438-1472)

Büyük Türk hükamdarlarından Akkoyunlu hanedânının en bilineni olan “Uzun” lakâblı Hasan Padişah, devrine göre çok iyi eğitim almış, bir hükümdâr olarak yetiştirilmiş bir şahsiyet idi.

Kendisinin hükümdarlık devri, Karakoyunlu, Osmanlı, Timurlu, Karamanlı devri ile iç içe girmiştir. Özellikle Karamanlılar'ın son dönemine damga vurmuştur. Akkoyunlu, Uzun Hasan Padişah ve Karamanlılar konusundan sonraki yazılarımızda bahsedilecektir.

Akkoyunlu hükümdarı Uzun Hasan (rahmetullahi aleyh), her doğulu hükümdar gibi meclisinde âlimler, edipler ve şairler bulundurur, onlarla sohbet etmeyi severdi.

Türk tabiatının bir gereği olarak kendisini sık sık inzivaya çeker, tefekküre dalar; Kur'an okur, fıkıh, hadis ve tefsir üzerine kafa yorardı. Elde ettiği bu birikimi yazdırıp ciltletir, meclisine gelen âlimlere okutarak fikirlerini sorardı.

Tabii ki meclisteki herkes Uzun Hasan'ı tasdik eder; ne kadar güzel yazdığını, ne kadar isabetli yorumlar yaptığını söylerdi.

Bir gün Uzun Hasan dayanamayıp sordu:

— Yahu sen deli misin? Bir hükümdarla sen nasıl böyle konuşuyorsun?

dedi

Mevlâna Ali şu cevabı verdi:

dedi ve…

Ardından Mevlâna Ali, padişaha dönerek:

— Siz Arapça biliyor musunuz?

diye sordu.

Uzun Hasan:

— Bilmiyorum, dedi.

Bunun üzerine Mevlâna Ali:

— Öyleyse bu tefsir, hadis ve fıkıh işleri üzerine fikir yürütmek için derin bir Arapça, Arap kültürü, edebiyatı ve coğrafyası bilmek lâzımdır,

dedi.

Uzun Hasan, çevresindeki yalaka takımına dönerek:

— Bu Mevlâna Ali’nin dedikleri doğru mu?

diye sordu.

Meclisteki yalakalar boyunlarını bükerek:

— Doğrudur,

dediler.

Günümüzün her konuda efendilerini tasdik eden, ilgili "Uzun Hasan"ları alkışlamayı ve onların sözlerini şerh etmeyi vazife bilen yalaka âlimleri yüzünden ne yazık ki ülkemiz ve toplumumuz bir türlü huzura eremiyor, benzer yanlışlar tekrarlanıp duruyor.