Reuters: Çin, Trump ve Putin ile üçlü zirvede Ukrayna ve nükleer silahların kontrolünü görüşmek istemiyor

Çin yönetimi, ABD Başkanı Donald Trump ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile gelecek hafta yapılması planlanan üçlü görüşmede Ukrayna savaşının gündeme alınmasına karşı çıkıyor. Reuters'ın diplomatik kaynaklara dayandırdığı 14 Kasım tarihli haberine göre Pekin, Washington'ın gündeme getirmek istediği üç taraflı nükleer silah kontrolü anlaşmasına da mesafeli yaklaşıyor.

Üç ülkenin liderlerinin 18-19 Kasım'da Çin'in Shenzhen kentinde düzenlenecek Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) Zirvesi kapsamında bir araya gelmesi bekleniyor. ÇİN, UKRAYNA KONUSUNUN GÖRÜŞÜLMESİNİ İSTEMİYORReuters'a konuşan kaynaklara göre Pekin yönetimi, Rusya ile Ukrayna arasındaki savaşın üçlü toplantının gündemine alınmasını uygun bulmuyor.

Çin, Ukrayna meselesinin doğrudan Rusya ve ABD arasında yürütülen diplomatik süreçte ele alınmasını tercih ediyor. Washington da üçlü zirvenin Ukrayna müzakerelerine odaklanmasını beklemiyor. Amerikalı bir yetkili, Çin'in mevcut müzakere sürecinin parçası olmadığını belirterek konunun bu toplantıda görüşülmesinin uygun görünmediğini söyledi.

Rusya ise Ukrayna savaşının sona erdirilmesine ilişkin görüşmeleri ABD ile sürdürmek istiyor. Kremlin daha önce Trump ile Putin arasında Shenzhen'de yapılabilecek temaslarda Ukrayna konusunun gündeme gelebileceğini belirtmişti.

TRUMP NÜKLEER SİLAH ANLAŞMASI İSTİYORABD yönetiminin üçlü görüşmedeki önceliklerinden biri, nükleer silahların sınırlandırılmasına yönelik yeni bir anlaşmanın gündeme getirilmesi. Trump, ABD ve Rusya'nın yanı sıra Çin'in de katılacağı bir nükleer silah kontrolü mekanizması oluşturmak istiyor.

Washington, Pekin'in büyüyen nükleer cephaneliğinin gelecekte yapılacak silahsızlanma anlaşmalarında dikkate alınması gerektiğini savunuyor. Ancak Çin yönetimi, ABD ve Rusya'nın sahip olduğu nükleer silah sayısının kendi cephaneliğinden çok daha fazla olduğunu belirterek üçlü müzakerelere karşı çıkıyor.

Pekin, mevcut koşullarda kendisinden Washington ve Moskova ile aynı yükümlülükleri üstlenmesinin beklenmesini adil bulmuyor. Çin Dışişleri Bakanlığı da ekim ayında yaptığı açıklamada, ülkenin nükleer kapasitesinin ABD ve Rusya ile aynı seviyede olmadığını vurgulamıştı.

Bakanlık, bu aşamada Çin'in üçlü nükleer silahsızlanma görüşmelerine katılmasının adil, makul veya gerçekçi olmayacağını bildirmişti. ABD:'HERHANGİ BİR ANLAŞMA BEKLEMİYORUZ'Reuters'a konuşan üst düzey bir ABD yönetimi yetkilisi, Shenzhen'deki görüşmeden nükleer silahların kontrolüne ilişkin somut bir anlaşma çıkmasını beklemediklerini söyledi.

Yetkili, "Nükleer konularda herhangi bir anlaşmaya varmayı beklemiyoruz." ifadelerini kullandı. Bununla birlikte Çin'in artık bu konudaki diplomatik girişimlerde daha aktif rol üstlenmesi gerektiğini savundu. Çinli uzmanlar ise Washington'ın üçlü nükleer silah kontrolü görüşmeleri önerisinin Pekin açısından kabul edilebilir olmadığını belirtiyor.

Çin'in ABD ve Rusya'dan daha küçük bir nükleer cephaneliğe sahip olması, bu itirazın temel gerekçesi olarak gösteriliyor. ZİRVENİN GÜNDEMİ VE FORMATI BELİRSİZÜç ülke liderinin Shenzhen'de buluşmasına yönelik temaslar sürerken toplantının gündemi ve nasıl gerçekleştirileceği konusunda henüz kesin bir uzlaşmaya varılmadı.

Reuters'a konuşan ve hazırlık sürecinden bilgi sahibi olan iki kaynak, tarafların toplantının formatı üzerinde görüşmeye devam ettiğini belirtti. Buna rağmen liderlerin APEC Zirvesi kapsamında bir araya gelmesinin beklendiği aktarıldı.

Üçlü görüşme fikri yaz aylarından bu yana gündemde bulunuyor. Rusya Devlet Başkanı Yardımcısı Yuriy Uşakov, ağustos ayında Trump ve Putin'in APEC Zirvesi'ne katılmaları durumunda görüşebileceklerini açıklamıştı. Uşakov, 1 Eylül'de Xi Jinping'in de bu görüşmeye katılabileceğini ifade etmişti.

YAPAY ZEKÂ VE NÜKLEER SAVAŞ KONUSUNDA ORTAK AÇIKLAMA İHTİMALİSouth China Morning Post'un 11 Kasım'da yayımladığı haberde, üç ülkenin temsilcilerinin nükleer silah sistemlerinde yapay zekâ kullanımı konusunda olası düzenlemeleri değerlendirdiği belirtilmişti. Görüşülen seçenekler arasında nükleer silahların yönetim sistemlerinde yapay zekânın kullanımına ilişkin ortak ilkeler belirlenmesi ve nükleer savaşın kabul edilemez olduğuna dair ortak bir açıklama yayımlanması da bulunuyor.

Ancak Pekin, kapsamlı bir nükleer silah kontrolü anlaşmasına dahil olmak istemiyor. Çin yönetiminin Kore Yarımadası'nın nükleer silahlardan arındırılması konusunun da üçlü toplantıda ele alınmasına sıcak bakmadığı, bu meselenin Washington ile Pyongyang arasında görüşülmesini tercih ettiği aktarılıyor.

KREMLİN:'BÜTÜN DÜNYANIN DİKKATİNİ ÇEKECEK'Beyaz Saray, 13 Kasım'da Trump'ın Putin ve Xi Jinping ile Çin'de üçlü görüşme gerçekleştireceğini duyurmuştu. ABD yönetimi, toplantıda nükleer silahların azaltılmasının yanı sıra İran'daki savaşın da gündeme gelebileceğini bildirdi.

Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov ise tarafların toplantının olası gündemine ilişkin öneriler üzerinde çalıştığını açıkladı. Peskov, "Görüşme her hâlükârda gerçekten ilginç olacak ve elbette dünyanın her yerinde herkesin dikkatini çekecek." ifadelerini kullandı.

APEC Zirvesi'ne ev sahipliği yapacak olan Xi Jinping'in liderler toplantısına başkanlık etmesi ve bir konuşma gerçekleştirmesi planlanıyor.