Ev sahibi Türkiye'ye güvenilirlik eleştirisi: TPAO üretimini artırmayı planlıyor

Kömür, petrol ve doğal gazdan vazgeçilmesine ilişkin mutabakata rağmen, petrol ve doğal gaz üreticilerinin yüzde 96’sı büyümeye devam etmek istiyor. BM İklim Konferansı’na ev sahipliği yapan Türkiye de eleştiriliyor.

Google'da DW'yi tercih edin İklim korumanın Dünya için önemi her geçen yıl artarken Antalya'da yapılan BM İklim Konferansı'nda alınacak kararlar merakla bekleniyor Fotoğraf: Beyza Comert/Anadolu/picture alliance Reklam Alman çevre örgütü Urgewald'ın, Antalya'da gerçekleştirilen BM İklim Konferansı (COP31) için güncellediği veri tabanına göre dünyadaki petrol ve doğal gaz şirketlerinin yüzde 96'sı, küresel ısınmanın hızlanmasına rağmen üretimini artırmayı planlıyor.

Alman çevre örgütü BUND ise Antalya'da sürmekte olan konferanstan, kömür, petrol ve doğal gaz gibi iklime zarar veren enerji kaynaklarından küresel çıkış için bağlayıcı ve somut bir yol haritası çıkarmasını talep etti.

Almanya merkezli insan hakları ve çevre örgütü Urgewald'ın veri tabanında, petrol ve doğal gaz çıkaran ya da bunun için yeni altyapı geliştiren yaklaşık bin 900 şirket yer alıyor.

Urgewald bünyesinde analist ve araştırmacı olarak çalışan Signe Moe, "Global Oil & Gas Exit List" (Küresel Petrol ve Gaz Çıkış Listesi) adlı bu veri tabanına göre petrol ve gaz üreticilerinin yüzde 96'sının faaliyetlerini genişletmeyi planladığını dile getirdi. Moe'ye göre bu durum ek sera gazı salımına yol açıyor, iklim krizini derinleştiriyor ve çıkarma bölgelerinde yaşayan insanlara da zarar veriyor.

Çevre örgütüne göre bu "fosil umursamazlığın" örneklerinden biri, iklim konferansına ev sahipliği yapan Türkiye'nin devlet şirketi Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı (TPAO). Urgewald, son beş yılda yeni petrol ve doğal gaz yatakları arama harcamalarını ikiye katlayan TPAO'nun önümüzdeki yıllarda yaklaşık 2 milyar varil petrol eşdeğerini üretime geçirmek istediğini aktarıyor.

Bir dönüştürme birimi olan petrol eşdeğeri, bir varil ham petrolün (yaklaşık 159 litre) yakılmasıyla açığa çıkan enerji miktarını ifade ediyor.

Signe Moe, Ankara'nın söz konusu planlarına ilişkin, "Türkiye'nin petrol ve gaz çıkarmayı bu kadar büyük ölçüde artırması, bu yılki konferansın ev sahibinin güvenilirliği hakkında çok şey anlatıyor" ifadesini kullandı.

Oysa her yıl BM İklim Konferansı için toplanan yaklaşık 200 ülke resmî olarak farklı bir enerji politikası izleme taahhüdünde bulunuyor. Üç yıl önce Dubai'de, iklime zarar veren enerji kaynakları olan kömür, petrol ve doğal gazdan aşamalı olarak uzaklaşılması konusunda uzlaşılmıştı.

Urgewald'ın veri tabanına göre tamamen ya da kısmen devlete ait petrol ve doğal gaz şirketleri, önümüzdeki bir ila yedi yıl için en kapsamlı genişleme planlarına sahip. Katar'a ait QatarEnergy, 27,5 milyar varil petrol eşdeğerini üretime kazandırmayı planlıyor.

Onu sırasıyla Suudi Arabistan'ın Saudi Aramco şirketi (16,8 milyar varil petrol eşdeğeri), Rusya'nın Gazprom grubu ve Birleşik Arap Emirlikleri'nin şirketi Adnoc izliyor.

Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) 2021'de, 2050'ye kadar iklim nötrlüğü hedefine ulaşılacaksa yeni petrol, doğal gaz ve kömür projelerine fiilen yatırım yapılmaması gerektiğini hesaplamıştı.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ise Pazartesi günü yaptığı açıklamada, ülkede yeni petrol sahalarının keşfedildiğini duyurmuştu.

Erdoğan, X hesabından paylaştığı mesajında, 2027'nin ikinci yarısından itibaren Türkiye'nin güneydoğusundaki petrol üretiminin "günlük 100 bin varil değerini aşabileceğini" aktarmış ve yeni keşfedilen iki rezervin toplam hacminin 135 milyon varil olduğunu bildirerek bunun "iyi bir haber" olduğunu ifade etmişti.

Erdoğan, Çarşamba ve Perşembe günü COP31 kapsamındaki devlet ve hükümet başkanları toplantısına katılacak. İki hafta sürecek görüşmeler Pazartesi günü başladı.

Fosil enerji kaynaklarından uzaklaşma, sera gazı emisyonlarının azaltılması açısından konferansın önemli gündem maddelerinden biri. Ancak resmî müzakere sürecinde bu konuda somut kararlar alınması beklenmiyor. Buna karşılık, fosil yakıtlardan çıkışa ilişkin gayriresmî öncü ittifaklar oluşturulabileceği ve buna ilişkin açıklamalar yapılabileceği dile getiriliyor.

Türkiye diğer yandan, önemli oranda kömüre dayalı enerji arzı nedeniyle de eleştiri alıyor. Ülkede elektriğin yaklaşık üçte biri kömürden elde ediliyor. Özellikle ülkede yeni linyit ocakları açılması uluslararası alanda tepki çekiyor.

BM İklim Konferansı'nın ev sahibi Türkiye, elektrifikasyonun küresel enerji tüketimindeki payının bugünkü seviyesi olan yaklaşık yüzde 20'den, 2035'e kadar yüzde 35'e çıkarılmasını öngören bir öneriyi savunuyor. IEA'nın değerlendirmesine göre bu, emisyonlarda belirgin bir düşüşe yol açabilir.

Türkiye kendi ülkesinde bunu yenilenebilir enerjinin genişletilmesiyle birleştirmek istiyor. Ancak aynı zamanda petrol ve doğal gaz yatırımlarını da hızlandırmayı planlıyor. Ayrıca Ankara'nın kömürden çıkış için de henüz bir takvimi yok.

BUND'a göre Almanya da doğal gaz politikasını belirgin biçimde değiştirmeli. Alman hükümetinin mevcut planlarına göre 2045'te de doğal gazın yakılmasından kaynaklanan yaklaşık 70 milyon ton emisyon atmosfere karışacak. Bu da bugünkü emisyonların yaklaşık yarısına denk geliyor.

BUND, planlanan bu doğal gaz kullanımını "iklim korumaya savaş ilanı" olarak nitelendirdi.