Yargıtay Doğum İzni Dönüşü Ayrımcılık Yapılmasına Karşı Emsal Karar Verdi

Doğum İzni Sonrası Ayrımcılık KararıMilyonlarca çalışanı doğrudan ilgilendiren kritik bir hukuki gelişme yaşanırken, Yargıtay, doğum izni dönüşü mağduriyet yaşayan bir kadın işçinin uzmanlık alanı dışındaki bir göreve zorlanmasını ayrımcılık olarak nitelendirdi. Yüksek mahkeme tarafından verilen bu emsal karar, doğum izninden dönen kadın çalışanlara yönelik düşük ücret artışları veya rızaları dışında gerçekleştirilen görev tanımları gibi uygulamaların artık ayrımcılık tazminatı kapsamına alınacağını tescilledi.

Bu karar, hem çalışan hem de çocuk yetiştiren anneler için önemli bir hak arayışı kapısı aralarken, işverenlerin bu tür uygulamalarda daha dikkatli davranması gerektiğini açıkça ortaya koydu. Bankacı Anne ve Yaşanan Mobbing SüreciOlayın merkezinde, özel bir bankada kıdemli banka analisti pozisyonunda görev yapan genç bir kadın çalışanın yaşadığı süreç yer almaktadır.

Söz konusu çalışan, doğum izni süresinin bitiminde işe geri döndüğünde beklenmedik bir durumla karşılaştı. Hak kazandığı primleri alamadığı gibi, uzmanlık alanının tamamen dışındaki bir görevle karşı karşıya bırakıldı. İş arkadaşlarıyla kıyaslandığında çok daha düşük bir zam oranı alan çalışan, yaşadığı bu süreci mobbing, yani psikolojik taciz olarak tanımladı.

İddialara göre, bölüm müdürlüğü görevine getirilen yöneticinin sergilediği tutumlar, zaman içerisinde çalışanı sindirmeye ve bezdirmeye yönelik planlı birer eyleme dönüştü. İkiz bebeklere hamile kaldığı dönemden itibaren başladığını öne sürdüğü bu baskıların, hamileliği nedeniyle eşitlik ilkesine aykırı bir şekilde uygulandığını savunan davacı, ayrımcılık tazminatı talep ederek hukuki süreci başlattı.

İşin Niteliğinin Değişmesi ve İş SözleşmesiDavacı taraf, yöneticilerin kendisine karşı saldırgan bir tavır takındığını ve doğum izninden döndüğü anda bankacılık sektöründeki sorumluluklarının elinden alınarak işe yeni giren birine devredildiğini belirtti. Kariyerinin göz ardı edildiğini ve sigorta sektörünün takibinin kendisine verildiğini ifade eden çalışan, performans puanı düşük çıksa dahi yönetimi ve genel müdürü ile yaptığı görüşmelerde hak ettiği primlerin ödenmesini, maaş zammının düzeltilmesini ve doğum öncesindeki görevine geri dönülmesini talep etti.

Ancak taleplerinin karşılanmaması üzerine iş sözleşmesini haklı nedenle feshetti. Bu süreçte maddi tazminat, kıdem tazminatı, fazla çalışma ücreti, primler ve tedavi masraflarını içeren maddi zararların yanı sıra ayrımcık tazminatının da tahsili için yargı yoluna başvurdu.

Yerel Mahkemenin Kararı ve İstinaf SüreciDavalı bankanın avukatları ise savunmalarında, çalışanın doğum izni sonrası sigortacılık sektörüne yönlendirilmesinin standart bir prosedür olduğunu, kıdemli analistlerin görev tanımlarının önceden belirlendiğini ve iş sözleşmesinde esaslı bir değişiklik yapılmadığını ileri sürdüler. İlk Derece Mahkemesi, ayrımcılık iddialarının somut olarak kanıtlanamadığı görüşüyle davacının bu taleplerini reddederek davayı kısmen kabul etti.

Yerel mahkeme kararında, ikiz gebeliğin getirdiği stres faktörünün işveren eylemleri ile aradaki illiyet bağını koparabileceğini ve sistematik bir bezdirmenin kanıtlanamadığını vurguladı. Bu karar taraflarca istinafa taşındı ve Bölge Adliye Mahkemesi (BAM) itirazları reddederek kararı onadı.

Kararın temyizi üzerine dosya Yargıtay 9. Hukuk Dairesi'ne intikal etti. Yargıtay'ın Emsal Kararı ve Hukuki DayanakYargıtay 9. Hukuk Dairesi, dosyayı inceleyerek emsal niteliğinde bir karar verdi. Kararda, davacı işçinin daha önce yatırım, araştırma ve hisse senedi analisti olarak çalıştığı, doğum izninde yerine başkasının alındığı ve dönüşünde uzmanlığı dışındaki bir işin teklif edildiği açıkça belirtildi.

Yargıtay, yerel mahkemenin ayrımcılık tazminatını reddetme kararının dosya kapsamına uygun olmadığını vurguladı. Mahkemenin, dinlenen tanıkların beyanları ve deliller ışığında, çalışanın doğum öncesindeki konumunun neden ve hangi gerekçelerle değiştirildiğini somut olarak ortaya koyamadığını tespit etti.

4857 sayılı Kanun'un 5. maddesinin son fıkrası uyarınca, çalışanın haklarının ihlal edildiği ihtimalini güçlendiren somut durumların mevcut olduğu belirtildi. Bu doğrultuda, ayrımcılık tazminatı talebinin kabul edilmesi gerektiği hükmüyle, yerel mahkemenin ret kararının bozulmasına karar verildi.