İlk Hidrojenli Otobüsü Yapan Bilim İnsanından Ordu İçin Çarpıcı Projeler: Fındık Kabuğundan Aktif Karbon, Denizdeki Rüzgârdan Elektrik

Ordu Ticaret ve Sanayi Odası (OTSO) ev sahipliğinde düzenlenen "Çin ile Ticaret ve Yeni İş Birliği Fırsatları" toplantısına çevrim içi olarak katılan akademisyen ve mühendis Doç. Dr. Teoman Karadağ, Ordu’nun ekonomik geleceğine yön verecek kapsamlı proje önerileri sundu.

Türkiye’nin ilk hidrojen yakıt hücreli otobüs çalışmalarında imzası bulunan Karadağ, kentin ham madde satışından çıkarak yüksek katma değerli, teknoloji odaklı bir üretim üssüne dönüşmesi gerektiğini vurguladı.

Karadağ; fındık kabuğundan aktif karbon üretiminden dalga ve deniz üstü rüzgâr enerjisine, propolisli kozmetik ürünlerinden balık konserveciliğine ve yapay zekâ destekli tarıma kadar pek çok yenilikçi başlığı Ordu iş dünyasıyla paylaştı.

Fındıkta Katma Değer ve 2100 Yılına Kadar İklim Projeksiyonu Uyarısı

Mühendislik perspektifiyle Ordu ekonomisinin lokomotifi olan fındığı değerlendiren Doç. Dr. Teoman Karadağ, Malatya’nın kayısı ile Ordu’nun ise fındık ile güçlü bir kimliğe sahip olduğunu ancak her iki ürünün de ham madde olarak satılmasının bölge gelirini sınırladığını belirtti.

Gelişen gıda teknolojileriyle birlikte fındık proteini, fındık sütü ve proteinli bar gibi ürünlerin küresel pazarda hızla büyüdüğüne dikkat çeken Karadağ, Ordu’nun bu alanda sanayi yatırımlarına yönelmesi gerektiğini ifade etti.

Sunumunda iklim değişikliğinin tarımsal üretime etkilerine de geniş yer ayıran Karadağ, Malatya’da kayısı için 2040, 2060, 2080 ve 2100 yıllarını kapsayan iklim projeksiyonları hazırlandığını hatırlatarak benzer bir bilimsel çalışmanın Ordu fındığı için de vakit kaybetmeden başlatılmasını istedi. Karadağ, gelecekte fındığın hangi rakımlarda yetişebileceğinin, verim ve kurutma koşullarının nasıl etkileneceğinin şimdiden planlanması gerektiğini kaydetti.

Fındık Kabuğundan Aktif Karbon, Yeşil Kabuktan Fide Ortamı ve Küflü Fındıktan Probiyotik

Fındık hasadı ve işleme süreçlerinde ortaya çıkan atıkların yüksek ekonomik değer taşıdığını belirten Doç. Dr. Karadağ, sert fındık kabuğundan su arıtma ve filtrasyon sistemlerinde kullanılan aktif karbon üretilebileceğini söyledi.

Malatya’da kayısı çekirdeği kabuğundan elde edilen aktif karbon modelinin Ordu’da fındık kabuğuna uyarlanabileceğini aktaran Karadağ, hasatta ortaya çıkan yeşil dış kabuğun ise işlenerek kompost ve fide yetiştirme ortamına dönüştürülebileceğini dile getirdi.

Karadağ ayrıca tarımsal kayıplara yol açan fındıktaki küflenme sorununa yönelik biyoteknolojik çözüm önerilerini de paylaştı. Bazı mikroorganizmaların küflerle etkileşimi sonucunda probiyotik üretimi üzerine bilimsel araştırmalar yürütüldüğünü anlatan Karadağ, bu yöntemle üretim kayıplarının dahi katma değerli sanayi girdisine dönüştürülebileceğine işaret etti.

Dalga Enerjisi, Deniz Üstü Rüzgâr Santralleri ve İşlenmiş Su Ürünleri

Ordu’nun uzun kıyı şeridinin yalnızca turizm ve geleneksel balıkçılık açısından değil, yenilenebilir enerji üretimi bakımından da büyük bir potansiyel barındırdığını ifade eden Karadağ, deniz dalgalarından elektrik üretimine yönelik yatırımların araştırılmasını önerdi. Danimarka ile İsveç arasındaki deniz üstü rüzgâr enerjisi santrallerini örnek gösteren Karadağ, Ordu kıyılarının coğrafi yapısına uygun offshore rüzgâr teknolojilerinin incelenmesinin bölgeye yeni sanayi yatırımları çekeceğini vurguladı.

Su ürünleri ve arıcılık sektörlerine de değinen Karadağ, İsveç’teki akademik çalışmaları sırasında balık ürünlerinin çok farklı ambalaj ve işlenmiş gıda formlarında pazara sunulduğunu gözlemlediğini aktararak, Ordu’da hamsi ve somonun taze tüketimin ötesinde konserve ve katma değerli gıda ürünlerine dönüştürülmesi gerektiğini söyledi. Arıcılıkta ise balın yanı sıra propolisin kozmetik sanayisinde değerlendirilmesinin yeni ticari kapılar açacağını belirtti.

Yapay Zekâlı Tarım, Aronya Yatırımı ve Doç. Dr. Teoman Karadağ’ın Profili

Tarımsal çeşitliliğin artırılması adına Ordu iklimine uygun aronya meyvesi ile ithalatı yüksek olan tıbbi aromatik bitkilerin üretimine teşvik verilmesi gerektiğini kaydeden Karadağ, tarımda dijitalleşme çağrısında bulundu. Malatya’da kayısı hastalıklarının yapay zekâ ve görüntü işleme teknolojileriyle erken tespit edildiğini anlatan Karadağ, benzer sistemlerin fındık bahçelerinde uygulanarak ürün kayıplarının önlenebileceğini ifade etti.

Çin’in uluslararası tarım fuarlarını takip ederek mevcut makineleri yapay zekâ ile geliştirme stratejisini Ordu’daki üniversitelerin ve sanayicilerin de uygulayabileceğini belirtti.

Yüksek lisans eğitimini İsveç’teki Linköping Üniversitesi Endüstri Mühendisliği bölümünde, doktorasını ise İnönü Üniversitesi Elektrik ve Elektronik Mühendisliği bölümünde tamamlayan Doç. Dr. Teoman Karadağ; uzun yıllar İnönü Üniversitesi ve İstinye Üniversitesi bünyesinde akademik çalışmalar yürüttü.

Elektrikli araçlar, batarya sağlığı tahmini ve yenilenebilir enerji sistemleri alanında uzmanlaşan Karadağ, yerli otomotiv sanayisine verdiği Ar-Ge danışmanlıkları kapsamında Türkiye’nin ilk elektrikli ve hidrojen yakıt hücreli otobüs projelerinin geliştirilmesinde öncü rol üstlendi.