Şişe Sularda Nanoplastik Alarmı: Litre Başına 240 Bin Parçacık

Columbia ve Rutgers üniversitelerinden bilim insanlarının gerçekleştirdiği ve 2024 yılında PNAS dergisinde yayımlanan kapsamlı bir çalışma, ambalajlı suların içeriğine dair çarpıcı veriler sundu. Gelişmiş mikroskobik görüntüleme teknolojilerinin kullanıldığı bu araştırmada, piyasada yaygın olarak bulunan üç farklı markaya ait şişe suları laboratuvar ortamında detaylıca incelendi.

Elde edilen bulgular, bir litre şişe suda ortalama 240 bin adet mikroplastik ve nanoplastik parçacığı bulunduğunu kanıtladı. Araştırma sürecinde elde edilen veriler, parçacık yoğunluğunun litre başına 110 bin ile 370 bin arasında geniş bir aralıkta değiştiğini gösterdi.

Çalışmanın en dikkat çekici yönlerinden biri, tespit edilen toplam plastik miktarının yaklaşık yüzde 90'ının nanoplastiklerden oluşmasıydı. Bu oran, geçmişte kullanılan ve yalnızca daha büyük boyutlu parçacıkları ölçebilen yöntemlerle elde edilen sonuçlardan 10 ila 100 kat daha yüksek bir yoğunluğa işaret ediyor.

Bilim insanları, nanoplastiklerin mikrometrenin altında kalan boyutları nedeniyle insan biyolojisi üzerinde farklı bir risk profili oluşturabileceği üzerinde duruyor. Bu denli küçük parçacıkların, vücudun doğal bariyerlerini aşarak bağırsak ve akciğer dokuları aracılığıyla kana karışma potansiyeli bulunuyor.

Hatta araştırmalar, bu maddelerin plasenta veya beyin gibi kritik dokulara ulaşma ihtimalini de bilimsel bir soru işareti olarak masaya yatırıyor. Plastik parçacıklarının suya karışma nedenleri ise üretim ve işleme süreçlerine dayandırılıyor.

Şişe yapımında kullanılan PET malzemesinin zamanla aşınması veya su arıtma sistemlerinde kullanılan poliamid filtrelerin sürece dahil olması, bu kirliliğin temel kaynakları arasında gösteriliyor. Ayrıca, şişelerin yüksek sıcaklığa maruz kalması, fiziksel olarak sıkıştırılması veya kapakların sürekli açılıp kapatılması gibi günlük kullanım alışkanlıklarının da suya karışan parçacık miktarını artırabileceği değerlendiriliyor.

Konuyla ilgili mevcut bilimsel veriler, bu parçacıkların doğrudan bir hastalığa yol açtığına dair kesin bir kanıt sunmuyor. ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA), mevcut kanıtların gıda ve içeceklerdeki bu düzeylerin insan sağlığı için doğrudan bir risk oluşturduğunu göstermediğini ifade ediyor.

Yine de uzmanlar, bu maddelere uzun süreli maruz kalmanın etkilerini anlamak amacıyla daha kapsamlı çalışmaların yürütülmesi gerektiği konusunda hemfikir. Sonuç olarak, bu araştırma ambalajlı su sektöründeki üretim standartlarının ve arıtma süreçlerinin yeniden gözden geçirilmesi gerektiğini ortaya koyuyor.

Bilim dünyası, plastik parçacıklarının vücuttaki birikim oranlarını ve uzun vadeli biyolojik etkilerini takip etmeye devam ederken, tüketicilerin maruz kaldığı bu mikro ve nano seviyedeki kirlilik, gıda güvenliği tartışmalarının merkezinde yer almayı sürdürüyor.