Çocukların dijital dünyasında şaşırtan sıralama: Alışveriş, e-postayı geçti

Türkiye'de çocukların dijital dünyadaki alışkanlıkları, internetin yalnızca eğlence ve eğitim amacıyla kullanılmadığını gösteriyor. Türkiye İstatistik Kurumunun (TÜİK) 2024 yılı Çocuklarda Bilişim Teknolojileri Kullanım Araştırması'na göre, düzenli internet kullanan 6-15 yaş grubundaki çocukların yüzde 14,7'si internet üzerinden alışveriş yapıyor.

Aynı yaş grubunda e-posta gönderme veya alma oranı ise yüzde 13,2'de kalıyor. Aradaki 1,5 puanlık fark, çocukların dijital tüketim alışkanlıkları ile geleneksel elektronik iletişim araçlarını kullanma düzeyleri arasında dikkat çekici bir karşılaştırma sunuyor.

ÇOCUKLAR İNTERNETTEN ALIŞVERİŞİ E-POSTADAN DAHA FAZLA KULLANIYORTÜİK'in 24 Ekim 2024 tarihinde yayımladığı araştırmada, 6-15 yaş grubundaki çocukların internet kullanım amaçları incelendi. Verilere göre düzenli internet kullanan çocukların yüzde 14,7'si internet üzerinden alışveriş yaptığını belirtirken yüzde 13,2'si e-posta gönderme veya alma faaliyetinde bulunduğunu bildirdi.

Bu sonuç, internet üzerinden alışveriş yapan çocukların oranının e-posta kullanan çocukların oranından 1,5 yüzde puan daha yüksek olduğunu gösteriyor. Ancak alışveriş verisi, çocukların mutlaka kendi banka kartlarıyla ödeme yaptıkları veya bağımsız olarak sipariş verdikleri anlamına gelmiyor.

Araştırmada yer alan oran, internet üzerinden alışveriş faaliyetine katılımı gösteriyor; satın alma işlemlerinin kim tarafından ödendiğini ya da ebeveyn gözetiminde yapılıp yapılmadığını tek başına açıklamıyor. KIZ ÇOCUKLARI ALIŞVERİŞTE, ERKEK ÇOCUKLARI E-POSTADA ÖNDEAraştırmada çocukların alışveriş ve e-posta kullanımı cinsiyete göre de farklılık gösterdi.

Düzenli internet kullanan kız çocuklarının yüzde 15,5'i internet üzerinden alışveriş yaparken erkek çocuklarında bu oran yüzde 13,9 oldu. E-posta kullanımında ise sıralama tersine döndü. Erkek çocuklarının yüzde 14,6'sı e-posta gönderme veya alma faaliyetinde bulunurken kız çocuklarında bu oran yüzde 11,7 olarak kaydedildi.

Böylece kız çocuklarında alışveriş ile e-posta kullanımı arasındaki fark 3,8 yüzde puana ulaşırken erkek çocuklarında e-posta kullanımının alışverişin 0,7 puan üzerinde olduğu görüldü. ÇOCUKLARIN İNTERNETTE EN AZ YAPTIĞI FAALİYET E-POSTATÜİK verileri, çocukların internet kullanımında video izleme, eğitim ve oyun faaliyetlerinin belirgin biçimde öne çıktığını ortaya koydu.

Düzenli internet kullanan çocukların yüzde 83,9'u video izlerken yüzde 75'i ödev, öğrenme veya çevrim içi derslere katılma amacıyla interneti kullandı. Oyun oynama veya oyun indirme oranı yüzde 72,7, sosyal medya kullanımı ise yüzde 72,6 oldu.

Mesajlaşma faaliyetinde bulunanların oranı yüzde 65,2 olarak ölçülürken e-posta gönderme veya alma, araştırmada incelenen internet faaliyetleri arasında yüzde 13,2 ile son sırada yer aldı. YAŞ BÜYÜDÜKÇE E-POSTA KULLANIMI ARTIYORÇocukların e-posta kullanımında yaş grupları arasındaki fark da dikkat çekiyor.

TÜİK'in ayrıntılı verilerine göre düzenli internet kullanan 6-10 yaş grubundaki çocukların yalnızca yüzde 2,7'si e-posta gönderiyor veya alıyor. Bu oran 11-15 yaş grubunda yüzde 23,1'e yükseliyor. İki yaş grubu arasında 20,4 yüzde puanlık fark bulunuyor.

Bu tablo, e-postanın özellikle daha büyük yaş grubundaki çocuklar tarafından kullanıldığını gösteriyor. Bununla birlikte araştırma, e-posta kullanımındaki artışın nedenlerini tek başına açıklamıyor. Okul faaliyetleri, hesap oluşturma gereksinimleri ve iletişim alışkanlıkları gibi unsurların etkisinin anlaşılması için ayrıca araştırma yapılması gerekiyor.

ÇOCUKLARIN YÜZDE 91,3'Ü İNTERNET KULLANIYORTürkiye'de 6-15 yaş grubundaki çocukların internet kullanım oranı 2021 yılında yüzde 82,7 iken 2024 yılında yüzde 91,3'e yükseldi. İnternet kullanan çocukların yüzde 97,4'ü ise interneti düzenli kullandığını bildirdi.

Akıllı telefon kullanan çocukların oranı yüzde 76,1'e ulaşırken sosyal medya kullanımı yüzde 66,1 olarak kaydedildi. Bu rakamlar, çocukların dijital ortamlara yaygın biçimde eriştiğini ortaya koyarken internetin hangi amaçlarla kullanıldığı sorusunu da öne çıkarıyor.

DİJİTAL ALIŞVERİŞ ÇOCUKLAR İÇİN NE ANLAMA GELİYOR?Alışveriş kullanımının e-postayı geride bırakması, çocukların dijital ekonomiye katılımının incelenmesi gereken bir alan olduğunu gösteriyor. Çocukların alışveriş platformlarında ürün incelemesi, satın alma sürecine katılması ve dijital ödeme yöntemleriyle karşılaşması; tüketici bilinci, kişisel verilerin korunması ve çevrim içi güvenlik açısından önem taşıyor.

Ancak TÜİK'in söz konusu oranlarından çocukların ne kadar harcama yaptığı, hangi ürünleri satın aldığı veya reklamların satın alma kararlarını ne ölçüde etkilediği belirlenemiyor. Bu nedenle yüzde 14,7'lik alışveriş oranı doğrudan harcama büyüklüğü olarak değil, çocukların internet üzerinden alışveriş faaliyetine katılımını gösteren bir veri olarak değerlendirilmeli.

Ortaya çıkan tablo, çocukların yalnızca interneti ne kadar kullandığının değil, dijital ortamda nasıl tüketici ve iletişim kullanıcısı hâline geldiklerinin de araştırılması gerektiğine işaret ediyor. Not: Haberdeki veriler TÜİK'in 2024 yılı araştırmasına aittir ve Türkiye genelini kapsamaktadır.

Alışveriş ve e-posta oranlarının paydası, tüm çocuklar değil düzenli internet kullanan 6-15 yaş grubundaki çocuklardır.