Atatürk ve Ali Fuat Cebesoy’dan sonra en çok oyu aldı! Kırıkkaleli Pehlivanlı’nın hikâyesi

Kırıkkale’nin Balışeyh ilçesine bağlı Beyobası köyünde dünyaya gelen Ahmet İhsan Pehlivanlı, Cumhuriyet’in ilk yıllarında Ankara’yı Türkiye Büyük Millet Meclisinde temsil eden isimler arasında yer aldı. 1923 yılında yapılan milletvekili seçimlerinde Mustafa Kemal Atatürk ve Ali Fuat Cebesoy’un ardından en yüksek üçüncü oyu alan Pehlivanlı, iki dönem Ankara milletvekilliği yaptı.

Hukukçu kimliğiyle de öne çıkan Pehlivanlı, Millî Mücadele yıllarındaki çalışmaları nedeniyle Beyaz Şeritli İstiklâl Madalyası ile ödüllendirildi. Yeni Ankara’nın araştırma haberine göre, Ahmet İhsan Pehlivanlı’nın yaşam öyküsü, Kırıkkale’nin bugünkü sınırları içerisindeki bir köyden yetişen bir ismin Cumhuriyet’in kuruluş dönemindeki siyasi ve hukuki çalışmalara katılımını ortaya koyuyor.

Tarihçi Hamit Pehlivanlı’nın Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi’nde yayımlanan araştırması; TBMM, Emekli Sandığı ve Cumhuriyet arşivlerindeki belgeler üzerinden bu hayatın ayrıntılarını aktarıyor. KIRIKKALE’NİN BEYOBASI KÖYÜNDE DÜNYAYA GELDİAhmet İhsan Pehlivanlı, 1885 yılında, o dönem Keskin’e bağlı olan Abdurrahman Beyobası köyünde doğdu.

Bugün Beyobası adıyla bilinen yerleşim, Kırıkkale’nin Balışeyh ilçesi sınırlarında bulunuyor. Rıza Bey ve Tayyibe Hanım’ın oğlu olan Pehlivanlı, ilk eğitimini köyündeki okulda aldı. Ardından Kırşehir İdadisinde öğrenim gördü.

Buradaki sınıflarını pekiyi dereceyle tamamladıktan sonra Ankara İdadisine geçti.1903 yılında Ankara’daki yedi yıllık idadiden mezun olan Pehlivanlı, 1904 yılında İstanbul Hukuk Mektebine girdi. Dört yıllık eğitimini 1908’de yine pekiyi dereceyle bitirdi.

Hukuk eğitimi aldığı yıllarda devlet memurluğunda da görev yapan Pehlivanlı, meslek hayatına mahkeme kalemlerinde başladı. 1909 yılında Bergama Bidayet Mahkemesi Ceza Reisliğine atanmasıyla hâkimlik görevine geçti. Daha sonra Sungurlu, Giresun, Akçaabat ve Kırşehir’de görev yaptı.

MİLLÎ MÜCADELE YILLARINDA KIRŞEHİR’DE GÖREV ALDIPehlivanlı’nın hayatındaki önemli dönüm noktalarından biri, 1918 yılında Kırşehir’de mahkeme üyeliğine atanması oldu. Burada görev yaptığı sırada Millî Mücadele hareketine destek veren isimler arasında yer aldı.

Hamit Pehlivanlı’nın araştırmasında aktarılan 13 Mart 1926 tarihli Cumhuriyet Halk Fırkası yazısı, Ahmet İhsan Bey’in Kırşehir Müdafaa-i Hukuk Cemiyetine katıldığını ve halkın Millî Mücadele konusunda bilgilendirilmesi için çalıştığını ortaya koyuyor. Söz konusu belgede Pehlivanlı’nın halkı Millî Mücadele’ye destek vermeye çağırdığı, millî kuvvetlerin toplanması ve cepheye gönderilmesi çalışmalarında görev üstlendiği anlatılıyor.

Bu hizmetleri nedeniyle kendisine İstiklâl Madalyası verilmesi için girişim başlatıldı. Kırşehir Cumhuriyet Halk Fırkası İdare Heyeti tarafından yapılan teklif, ilgili kurumların değerlendirmesinden geçti. TBMM’de 3 Mayıs 1926 tarihinde kabul edilen kararla Pehlivanlı’ya Beyaz Şeritli İstiklâl Madalyası verilmesi uygun görüldü.

Böylece Pehlivanlı, Millî Mücadele dönemindeki cephe gerisi hizmetleri nedeniyle bu madalyaya layık görülen isimler arasına girdi. ATATÜRK VE ALİ FUAT CEBESOY’DAN SONRA ÜÇÜNCÜ OLDUAhmet İhsan Pehlivanlı’nın siyasi hayatındaki en dikkat çekici gelişme, 1923 seçimlerinde yaşandı.

Dâhiliye Vekâleti Hukuk Müşavirliği görevini yürüttüğü sırada milletvekilliğine aday olan Pehlivanlı, 1923 yılında yapılan TBMM İkinci Dönem seçimlerinde Ankara milletvekili seçildi. Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi’nde yayımlanan çalışmada yer verilen seçim mazbatasına göre Ankara milletvekilliği için 24 aday yarıştı.

Delege oylarının dağılımında Mustafa Kemal Paşa 595, Ali Fuat Paşa 582, Ahmet İhsan Bey ise 407 oy aldı. Bu sonuçla Pehlivanlı, Ankara seçim bölgesinde Atatürk ve Ali Fuat Cebesoy’un ardından üçüncü sırada yer aldı.29 Temmuz 1923 tarihli seçim mazbatası düzenlenen Pehlivanlı, 11 Ağustos 1923’te Meclis çalışmalarına katıldı.

Milletvekilliği mazbatası ise 13 Ağustos’ta TBMM Genel Kurulunda onaylandı. Araştırmadaki oy dağılımı ayrıca dikkat çekici bir ayrıntı içeriyor. Pehlivanlı, o dönem Ankara vilayetine bağlı olan Keskin’den 70 delegenin oyunu aldı.

Aynı sayıda oyu Haymana’dan da topladı. KESKİN’İN YAHŞİHAN YOLUNU TBMM GÜNDEMİNE TAŞIDIPehlivanlı’nın milletvekilliği döneminde yalnızca genel siyasetle ilgilenmediği, seçim bölgesinin ihtiyaçlarını da Meclis gündemine taşıdığı görülüyor.21 Nisan 1925 tarihinde TBMM Başkanlığına verdiği önerge, bunun önemli örneklerinden biri oldu.

Ankara–Sivas demiryolu hattının Yahşihan’a kadar tamamlanmasından duyduğu memnuniyeti dile getiren Pehlivanlı, Keskin’in bu gelişmeden ekonomik açıdan yararlanabilmesi için kara yolu bağlantısının kurulmasını istedi. Araştırmada aktarılan belgeye göre Yahşihan ile Keskin arasındaki mesafe o dönemde 27 kilometreydi.

Pehlivanlı, demiryolunun bölgeye ulaşmasının Keskin’in ticaret ve tarım gelirlerini artıracağını belirterek Yahşihan–Keskin yolunun 1925 yılı içerisinde yapılması gerektiğini savundu. Bu öneri, Kırıkkale’nin bugünkü ilçeleri arasındaki ulaşım bağlantılarının Cumhuriyet’in ilk yıllarında da yerel temsilciler tarafından Meclis gündemine taşındığını gösteriyor.

Pehlivanlı’nın bölgeye yönelik çalışmaları bununla sınırlı kalmadı. 1926 yılında Haymana’nın Tırnaksız köyünde yaşanan su sıkıntısını da TBMM’ye taşıdı. Yaklaşık 80–100 hanenin bulunduğu köyü ziyaret eden Pehlivanlı, mevcut kuyunun halkın ihtiyacını karşılamadığını gördü.

Araştırmada aktarılan önergesinde, köylülerin hayvanlarına su verebilmek için arabalarla bir saat uzaklıktan su taşımak zorunda kaldığını ifade etti. Bayındırlık Bakanlığından köye artezyen kuyusu açılması için destek isteyen Pehlivanlı, yerel ihtiyaçları doğrudan Meclis çalışmalarına taşıyan milletvekilleri arasında yer aldı.

TBMM’DE İKİNCİ DÖNEMDE 25 KEZ KÜRSÜYE ÇIKTIAhmet İhsan Pehlivanlı, İkinci Dönem milletvekilliği sırasında çeşitli Meclis komisyonlarında görev aldı. Dâhiliye, Kavanin-i Maliye, Memurin-i Muhakemât ve Adliye encümenlerinde çalışan Pehlivanlı, kanun teklifleriyle de yasama çalışmalarına katıldı.

Hamit Pehlivanlı’nın araştırmasına göre Ankara milletvekili, ikinci dönemde TBMM Genel Kurulunda 18 farklı konuda söz aldı ve toplam 25 kez kürsüye çıktı.1927 yılında yapılan seçimlerde yeniden milletvekili seçilerek TBMM Üçüncü Dönem çalışmalarına da katıldı. Bu dönemde Ceza Muhakemeleri Kanunu ve Adalet komisyonlarında görev üstlendi.

Ayrıca Yavuz Zırhlısı yolsuzluğunu inceleyen karma komisyonda yer aldı. Üçüncü dönemde Ankara’daki devlet memurlarının ekonomik koşullarına ilişkin çalışmalar da yürüttü. Pehlivanlı, 61 milletvekili arkadaşıyla birlikte Ankara’da görev yapan memurların 1928 yılında pahalılık zammından yararlanmasını öngören kanun teklifine imza attı.

Mecliste yaptığı konuşmada memurlar arasındaki ödeme farklılıklarına dikkat çekerek ekonomik eşitsizliklerin giderilmesini istedi. MİLLETVEKİLLİĞİNDEN SONRA DANIŞTAY DAİRE BAŞKANLIĞINA UZANAN KARİYERAhmet İhsan Pehlivanlı’nın kamu görevleri milletvekilliğiyle sona ermedi.1931 yılında Sıhhat ve Muavenet Vekâleti Hukuk Müşavirliğine getirildi.

Bu kurumda farklı dönemlerde görev yaptıktan sonra 1939 yılında Devlet Şurası üyeliğine, yani bugünkü adıyla Danıştay üyeliğine atandı.1946 yılında Danıştay 3. Daire Başkanlığı görevine başlayan Pehlivanlı, 13 Temmuz 1950 tarihinde yaş haddinden emekli oldu.

Meslek hayatının yanı sıra sosyal kuruluşlarda da görev aldı. 1925 yılında Türk Tayyare Cemiyetinin müteşebbis heyetinde bulundu. Türk Eğitim Derneğinin kurucu üyeleri arasında yer aldı ve uzun süre Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Sekreterliği yaptı.1950 seçimlerinde CHP’nin Ankara milletvekili adayı oldu ancak seçilemedi.1961 YILINDA ANKARA’DA HAYATINI KAYBETTİAhmet İhsan Pehlivanlı, 3 Ocak 1961 tarihinde geçirdiği kalp krizi sonucu Ankara’da hayatını kaybetti.

Vefatı, 5 Ocak 1961 tarihli Ulus gazetesinde duyuruldu. Hacı Bayram-ı Veli Camii’nde kılınan cenaze namazının ardından Ankara’daki Cebeci Asri Mezarlığına defnedildi.1885 yılında bugünkü Kırıkkale’nin Balışeyh ilçesinde dünyaya gelen Pehlivanlı, Cumhuriyet’in ilk yıllarında Ankara’yı TBMM’de temsil etti ve meslek hayatında Danıştay 3.

Daire Başkanlığına kadar yükseldi. Pehlivanlı’nın hayatına ilişkin belgeler, Kırıkkale’nin tarihine yalnızca yerel ölçekte değil, Cumhuriyet’in kuruluş dönemi siyaseti ve devlet kurumlarının gelişimi açısından da bakılması gerektiğini ortaya koyuyor.