Yemen-İsrail Savaşı’nın kronolojisi

Mekke İttifakı “anlaşma” diye isimlendirilmiş olsa da somut yükümlülükler içerdiği, hukuki sonuç doğurmayı amaçladığı ve bağlayıcı bir kuruluş ve sona erme rejimi içerdiği için hukuken Anayasa’daki “andlaşma” özelliğine sahiptir. İttifak metninde, “Taraflardan herhangi birine yönelik dış kaynaklı bir silahlı saldırı, tüm taraflara yönelik bir saldırı olarak” kabul edilmektedir ve bir taraf saldırıya uğradığında diğerlerinin “birbirlerine sağlayabilecekleri karşılıklı yardım imkânlarının tamamını kullanarak derhal yardım etme” ve saldırıyı “bertaraf etmek maksadıyla gerekli tüm yöntemleri kullanma” yükümlülüğü bulunmaktadır.

Somut olarak bu metin imzalandığında saldırı altındaki taraf Suudi Arabistan’dır. Daha önce Yemen’in bir bölümünü ele geçirme harekâtlarına katılan Suudi Arabistan, kamuoyunda Husiler ya da Ensarullah olarak anılan Yemen Cumhuriyeti ile bugün savaş halindedir.

O halde Mekke İttifakı’nın Meclis’te onaylanması durumunda Türk askeri Yemen’e karşı görevlendirilecektir. Oysa Yemen, İsrail’e karşı savaşan üç ülkeden biridir. Bu durumda Mehmetçik, İsrail’in düşmanlarına karşı savaşmak üzere sahaya sürülmek istenmektedir.

YEMEN’İN HEDEFİ İSRAİLYemen, Aksa Tufanı Harekâtı’ndan hemen sonra Ekim 2023’te İsrail’i durdurmak için saldırılar başlattı. İsrail’e İHA’lar, balistik füzeler ve seyir füzeleri ile saldırılar düzenledi; İsrail ile ticaret yapan gemileri durdurdu; Kızıldeniz’de bulunan ve İsrail’i koruyan Amerikan savaş gemilerine saldırdı; İsrail’in limanlarını vurarak ticaretine önemli darbe vurdu.

İsrail, ABD ve İngiltere Yemen’e düzenledikleri saldırılarda binlerce sivili şehit etti. ABD üç ay içinde 1 milyar dolardan fazla harcama yapmasına rağmen Yemen Hükümeti’nin direnme gücünü kıramadığını itiraf etti. İngiltere ise Suudi Arabistan’a havada yakıt desteği, askeri danışmanlık, kargo uçakları ve devriye desteği sağlamaya başladı.

Geçen yıl İsrail, Yemen Başbakanı’nı, bakanlarını ve Genelkurmay Başkanı’nı şehit etti. Aşağıda, üç yıllık Yemen-İsrail Savaşı’nın kronolojisini veriyoruz ve soruyoruz: Mehmetçik’in, İsrail’in düşmanlarına karşı savaşmak için cepheye gönderilmesini hangi vicdanla onaylıyorsunuz?

İsrail’in düşmanı düşmanımız mıdır yoksa dostumuz mudur? İŞTE GÜN GÜN SAVAŞIN SEYRİ2023• 19 Ekim: Amerikan destroyeri USS Carney, Yemen’den İsrail yönüne gönderilen seyir füzeleri ve İHA’ları önledi.• 27 Ekim: İsrail yönündeki İHA saldırıları devam etti.• 31 Ekim: Yemen Cumhuriyeti Askeri Sözcüsü Yahya Seri, İsrail’e yönelik saldırıları üstlendi ve Gazze’deki saldırılar durana kadar devam edeceklerini açıkladı.• 8 Kasım: Yemen açıklarında bir Amerikan MQ-9 Reaper İHA’sı düşürüldü.• 9 ve 14 Kasım: Yemen’den Eilat yönüne balistik füzeler gönderildi.• 19 Kasım: Yemen, İsrailli bir iş insanıyla bağlantılı Galaxy Leader gemisine helikopterden asker indirerek gemiyi ele geçirdi.

25 mürettebat alıkonuldu.• 19 Kasım: Yemen Hükümeti, İsrail’le bağlantılı gemileri ve İsrail limanlarına taşımacılığı hedef alacağını duyurdu.• 22 Kasım ve 6 Aralık: Eilat yönüne gönderilen seyir füzesi ile balistik füze, İsrail tarafından önlendi.• 16 Aralık: İngiliz destroyeri HMS Diamond, Kızıldeniz’de bir İHA düşürdü.• 21 Aralık: İsrail’in Eilat Limanı yöneticisi, Kızıldeniz’deki Yemen saldırıları nedeniyle liman faaliyetlerinin yüzde 85 gerilediğini bildirdi.• 30-31 Aralık: Füze saldırısına uğrayan Maersk Hangzhou gemisine ertesi sabah dört silahlı bot yaklaştı. Yemen Hükümeti ise 10 savaşçısının öldüğünü açıkladı.2024• 11-12 Ocak: ABD ve İngiltere, Yemen’e ilk geniş ortak bombardımanı düzenledi.

Sana, Hudeyde ve başka bölgelerde radar, füze, İHA, depolama ve hava savunma tesisleri hedef alındı. ABD, 16 noktada 60’tan fazla hedef vurduğunu açıkladı. Yemen Ordusu, beş savaşçısının öldüğünü, altısının yaralandığını bildirdi.• 22 Ocak: ABD ve İngiltere, Yemen’de sekiz hedefi kapsayan ikinci büyük ortak bombardımanı düzenledi.• 26 Ocak: İngiliz işletmesindeki Marlin Luanda tankeri vuruldu.• 3 Şubat: ABD ve İngiltere, Yemen’de 13 noktadaki 36 hedefi vurdu.

Yeraltı depoları, radarlar, füze rampaları ve İHA tesisleri hedef alındı.• 24 Şubat: ABD ve İngiltere, Yemen’de sekiz noktadaki 18 hedefi vurdu.• 2 Mart: 18 Şubat’ta vurulan Rubymar, aldığı hasarın ardından battı.• 18 Mart: Yemen’den gönderilen bir seyir füzesi, İsrail hava savunmasını aşarak Eilat yakınındaki açık araziye düştü.• 30 Mayıs: ABD ve İngiltere, beşinci büyük ortak bombardımanda Hudeyde ve çevresinde 13 hedefi vurdu. El-Mesire televizyonu 16 can kaybı bildirdi.• 31 Mayıs: Yemen yönetimi, Amerikan uçak gemisi USS Eisenhower’a saldırdığını açıkladı.• 12 Haziran: Yunan sahipli Tutor yük gemisi, patlayıcı yüklü insansız deniz aracıyla vuruldu.• 19 Temmuz: Yemen’den gönderilen bir İHA, Tel Aviv’de bir binayı vurdu.• 20 Temmuz: İsrail savaş uçakları, Hudeyde Limanı’nın yakıt tanklarını, vinçlerini ve enerji tesislerini vurdu.

Bu, İsrail’in Yemen’e yönelik ilk açık büyük doğrudan saldırısıydı.• 21 Temmuz: Yemen’den Eilat yönüne gönderilen füze, İsrail tarafından önlendi.• 15 Eylül: Yemen’den gönderilen balistik füze, İsrail’in merkezini vurdu.• 27 Eylül: Amerikan savaş gemilerine füze ve İHA saldırısı düzenlendi.• 29 Eylül: İsrail, Hudeyde ve Ras İsa’daki liman ve elektrik tesislerini bombaladı. En az dört can kaybı ve 29 yaralı olduğu bildirdi.• 4 Ekim: ABD, Yemen’de 15 noktayı vurdu.• 9-12 Kasım: Amerikan uçakları Yemen’de yeni saldırılar düzenledi.• 16 Aralık: ABD, Sana’daki bir komuta merkezini vurdu.• 19 Aralık: Yemen’den gönderilen füze, İsrail’in Ramat Gan şehrini vurdu.• 21 Aralık: Yemen, Tel Aviv’in Yafa bölgesini vurdu.• 21–22 Aralık: Amerikan saldırıları ve Kızıldeniz’deki çatışmalar sırasında Amerikan F/A-18F uçağı düştü.• 26 Aralık: İsrail, Sana Uluslararası Havalimanı’nı, limanları ve santralleri vurdu.

En az altı kişinin şehit olduğu bildirildi.2025• 8 Ocak: ABD, Yemen’de iki yer altı silah deposunu vurduğunu açıkladı.• 10 Ocak: İsrail, Hezyaz elektrik santrali ile Hudeyde ve Ras İsa limanlarına saldırdı.• 19 Ocak: Gazze ateşkesinin başlamasıyla İsrail’e yönelik saldırılar durakladı. Yemen, ticari gemilere yönelik hedef kapsamını da daralttı.• 11–12 Mart: Yemen, Gazze’ye yardımların tekrar engellenmesi üzerine İsrail bağlantılı gemilere yönelik saldırıları yeniden başlatacağını duyurdu.• 15 Mart: Donald Trump yönetimi, Yemen’e karşı Rough Rider adlı yoğun hava ve deniz bombardımanını başlattı.

Sana, Saada, Hudeyde ve Taiz hedef alındı. İlk saldırıların ardından Sana’daki Sağlık Bakanlığı 53 şehit bildirdi. Yemen Hükümeti de Amerikan savaş gemilerine saldırdığını açıkladı.• 18 Mart: İsrail’in Gazze’ye geniş saldırılarını yeniden başlatmasının ardından Yemen’den İsrail’e füze atışları yoğunlaştı.• 6 Nisan: ABD’nin Sana’daki saldırısında beş sivil hayatını kaybetti.• 17 Nisan: ABD, Ras İsa yakıt terminalini vurdu.

80 sivil öldürüldü, 171 kişi yaralandı.• 20 Nisan: Pentagon, Yemen’de vurduğu hedeflerin sayısının bini aştığını açıkladı.• 28 Nisan: ABD, Saada’da Afrikalı göçmenlerin tutulduğu merkezi vurdu. Pentagon’un daha sonra yayımladığı tabloda 68 ölü ve 47 yaralı kaydedildi.• 29 Nisan: İngiliz Typhoon uçakları, Sana’nın güneyinde İHA üretiminde kullanıldığı ileri sürülen binaları vurdu.• 5 Mayıs: İsrail, Hudeyde Limanı ile Bajil çimento fabrikasını vurdu.• 6 Mayıs: İsrail, Sana Havalimanı’na saldırdı.• 6 Mayıs: Umman, ABD ile Yemen arasında karşılıklı saldırıların durdurulması için anlaşmaya varıldığını açıkladı.• 6 Mayıs: Trump, anlaşmayı karşı tarafın boyun eğmesi olarak sundu.

Yemen Hükümeti ise Amerikan saldırıları durduğu için kendi karşı saldırılarının da duracağını açıkladı.• 6 Mayıs: USS Harry S. Truman’a iniş yapan bir F/A-18F denize düştü.• 6 Mayıs: Reuters, 15 Mart-6 Mayıs arasındaki Amerikan bombardımanının maliyetinin bir milyar doları aştığını bildirdi.• 16 Mayıs: İsrail, Hudeyde ve Salif limanlarını yeniden vurdu.• 28 Mayıs: İsrail, Sana Havalimanı’ndaki bir Yemenia uçağını vurdu.• 10 Haziran: İsrail Donanması, Hudeyde Limanı’nı vurdu.• 14 Haziran: İsrail, Sana’da Genelkurmay Başkanı Muhammed Abdülkerim el-Gumari’yi hedef alan suikast girişimi düzenledi.• 6–7 Temmuz: Yemen kuvvetleri Magic Seas ve Eternity C ticari gemilerini hedef aldı; iki gemi de batırıldı.• 7 Temmuz: İsrail, Hudeyde, Ras İsa ve Salif limanlarıyla Ras Kantib santralini vurdu.• 21 Temmuz: İsrail, Hudeyde Limanı’na yeni bir saldırı düzenledi.• 17 Ağustos: İsrail Donanması, Haziz elektrik santralini vurdu.• 24 Ağustos: İsrail, Sana’daki cumhurbaşkanlığı yerleşkesi çevresini, yakıt ve enerji tesislerini vurdu.

10 kişi şehit edildi, 102 kişi yaralandı.• 28 Ağustos: İsrail’in saldırısında Yemen Başbakanı Ahmed Galib er-Rahavi ve bakanlar şehit edildi.• 7 Eylül: Yemen’den gönderilen İHA, Ramon Havalimanı vurdu.• 10 Eylül: İsrail, Sana ve Cevf’i bombaladı; Sana’daki medya kompleksi de vuruldu. Sağlık Bakanlığı 46 kişinin şehit olduğunu ve 165 yaralı bildirdi.

Gazetecileri Koruma Komitesi, saldırılarda 31 gazeteci ve medya çalışanının hayatını kaybettiğini açıkladı.• 16 Eylül: İsrail, Hudeyde Limanı’nın onarılan tesislerini yeniden vurdu.• 18 Eylül: Yemen’den gönderilen İHA, İsrail’in Eilat şehrini vurdu.• 24 Eylül: Yemen, Eilat’ı bir kez daha vurdu. 22 kişi yaralandı.• 25 Eylül: İsrail, Sana’daki komuta, güvenlik, istihbarat ve enerji tesislerine saldırdı.

Yemen Sağlık Bakanlığı, sonraki açıklamasında 11 şehit ve 216 yaralı bildirdi.• 10 Ekim: Gazze’de yeni ateşkesin başlamasıyla İsrail’e ve İsrail bağlantılı deniz taşımacılığına yönelik saldırılar durdu.• 16 Ekim: Genelkurmay Başkanı Gumari’nin şehit olduğu açıklandı.2026• 28 Mart: ABD-İsrail’in İran’a karşı savaşı sırasında Yemen’den İsrail’e yeniden füze gönderildi.• 8 Nisan: ABD-İran ateşkesiyle Yemen’den İsrail’e yönelik atışlar durakladı.• 8 Haziran: Yemen’den İsrail’e saldırılar yeniden başladı.• 22 Eylül: İngiltere, Suudi uçaklarına havada yakıt desteği vereceğini açıkladı.• 20 Ekim: İngiltere, Suudi hava sahasında Typhoon uçaklarıyla savunma devriyeleri, A400M nakliye uçağı ve askeri danışman desteği duyurdu. Peki şimdi tekrar soruyoruz: Mehmetçik’in Yemen’e karşı ABD-İsrail saflarına gönderilmesini onaylıyor musunuz?