Demokratlar kontrolü ele geçirdi, Trump'ın siyasi geleceğini ne bekliyor?

ABD'de gerçekleştirilen ara seçimler, Washington'daki siyasi güç dağılımını yeniden şekillendirdi. Cumhuriyetçilerin Kongre'nin iki kanadında sahip olduğu çoğunluğu kaybetmesiyle Demokratlar, yeni yasama döneminde hem Temsilciler Meclisi hem de Senatoda yönetimi devralacak.

Bu sonuç, Başkan Donald Trump'ın ikinci başkanlık döneminin kalan bölümünde daha fazla siyasi uzlaşma aramasını gerektirebilir. Özellikle ekonomi politikaları, kamu harcamaları ve federal yönetimin faaliyetleri üzerindeki denetimlerin artırılması gündemin önemli başlıkları arasında yer alacak.

Demokratların Kongre zaferi Trump'ın hareket alanını daraltacak

Trump, başkanlık döneminin ilk iki yılında Cumhuriyetçilerin Kongre'deki çoğunluğunun sağladığı siyasi avantajdan yararlandı. Bu destek sayesinde yönetim, 2025 yılında kapsamlı vergi indirimlerini hayata geçirebildi. Cumhuriyetçilerin Kongre komitelerindeki kontrolü de Beyaz Saray'a yönelik denetimlerin sınırlı kalmasını sağladı.

Ancak yeni dönemde tablo değişiyor. Demokratların iki kanatta da çoğunluğu elde etmesiyle Trump yönetiminin yeni yasaları kabul ettirmesi daha güç hale gelebilir.

Ocak 2027'de çalışmalarına başlayacak Kongre'de Cumhuriyetçilerin desteklediği yasa tekliflerinin engellenmesi mümkün olacak. Trump yönetimi ise düzenlemelerini hayata geçirmek için Demokratlarla uzlaşma aramak zorunda kalabilecek.

Trump'ın yasa çıkarma planlarında hangi engeller var?

Kongre'deki çoğunluk değişimi, yasama sürecinde Demokratlara önemli bir avantaj sağlayacak. Ancak bu durum, Demokratların kendi politikalarını herhangi bir engelle karşılaşmadan uygulayabileceği anlamına gelmiyor.

ABD Senatosunda birçok yasa teklifinin görüşmelerini sonuçlandırabilmek için 100 üyeden en az 60'ının desteği gerekiyor. Filibuster olarak bilinen uygulama, azınlıkta kalan senatörlerin yasama sürecini uzatmasına imkân tanıyor.

Bununla birlikte bütçe, vergiler ve federal borçlanma sınırıyla ilgili bazı düzenlemeler uzlaştırma yöntemiyle Senatoda basit çoğunlukla kabul edilebiliyor. Cumhuriyetçiler de 2017 ve 2025 yıllarında hayata geçirilen vergi indirimlerinde bu yöntemden yararlanmıştı.

Trump'ın veto yetkisi devam edecek

Demokratların Kongre'de çoğunluğu kazanması, Trump'ın başkanlık yetkilerini ortadan kaldırmıyor. Başkan, Kongre'den geçen yasa tasarılarını veto etme hakkını koruyor.

Bir başkanlık vetosunun aşılabilmesi için hem Temsilciler Meclisi hem de Senatoda üçte iki çoğunluğun sağlanması gerekiyor. Demokratların seçimlerde elde ettiği başarıya rağmen bu çoğunluğa ulaşamamış olması, Trump'ın önemli bir siyasi gücü elinde tutmasını sağlayacak.

Trump, seçimlerden önce yaptığı bir açıklamada Demokratların Kongre'yi kazanması halinde veto yetkisini sık kullanabileceğine işaret etmişti.

Bununla birlikte ABD tarihinde Beyaz Saray ile Kongre'nin farklı partilerin kontrolünde olduğu dönemlerde de önemli düzenlemeler hayata geçirildi. Sosyal Güvenlik sistemine ilişkin 1983 düzenlemesi, 1986 vergi reformu ve 1996 sosyal yardım değişiklikleri bu dönemin örnekleri arasında bulunuyor.

Demokratların yeni Kongre döneminde öncelik vermesi beklenen konuların başında hayat pahalılığı ve sağlık hizmetlerine erişim geliyor. Özellikle 2025 yılında kabul edilen vergi yasası kapsamında Medicaid sağlık sigortası programında gerçekleştirilen harcama kesintilerinin geri alınması gündeme gelebilir.

Sağlık sigortası primlerinin karşılanmasına yardımcı olan genişletilmiş kamu desteklerinin yeniden uygulanması da Demokratların değerlendirebileceği düzenlemeler arasında yer alıyor.

Trump'ın geniş seçmen desteğine sahip bu tür teklifleri veto etmesi durumunda kamuoyundaki desteğinin nasıl etkileneceği de yakından izlenecek.

Beyaz Saray ve Trump yönetimine yönelik incelemeler artabilir

Demokratların Kongre komitelerini yönetmeye başlaması, Trump yönetimi açısından önemli bir başka değişikliği beraberinde getirecek. Yeni çoğunlukla birlikte Beyaz Saray'ın ve federal kurumların faaliyetlerine yönelik incelemelerin artırılması bekleniyor.

Ayrıca Jeffrey Epstein dosyalarının yönetim tarafından nasıl ele alındığı da Kongre komitelerinin inceleyebileceği başlıklar arasında gösteriliyor.

Kongre komiteleri belge talep etme ve tanıkları ifadeye çağırma yetkisine sahip. Ancak bu komiteler doğrudan ceza davası açamıyor. Çağrılara uymayan kişiler hakkında Kongreye itaatsizlik işlemi başlatılabiliyor. Federal suçlara ilişkin dava açma yetkisi ise Adalet Bakanlığına ait.

Demokratların Temsilciler Meclisinde çoğunluğu elde etmesi, Trump hakkında yeni bir azil süreci başlatılmasının önünü açabilecek siyasi koşulları oluşturuyor. ABD'de bir başkanın azledilmesi için Temsilciler Meclisinde basit çoğunluk yeterli oluyor.

Ancak başkanın görevden alınabilmesi için Senatoda gerçekleştirilen yargılama sonucunda üçte iki çoğunlukla suçlu bulunması gerekiyor.

Trump, ilk başkanlık döneminde 2019 ve 2021 yıllarında iki kez azledilmiş ancak Senatoda mahkûm edilmediği için görevinden alınmamıştı. Öte yandan Demokrat liderler, 2026 seçim kampanyasında yeni bir azil sürecini öncelikli hedefleri arasında göstermedi.

Parti, seçim sürecinde daha çok yaşam maliyetleri ve çalışan ailelerin ekonomik sorunlarına odaklandı.

Senato, Trump'ın üst düzey atamalarını zorlaştırabilir

Kongre'deki güç değişiminin Trump yönetimine yansıyacağı alanlardan biri de federal yönetimdeki üst düzey atamalar olacak. Bakanlar, büyükelçiler, Yüksek Mahkeme ve federal mahkeme yargıçları ile bazı kamu kurumlarının yöneticilerinin göreve başlayabilmesi için Senato onayı gerekiyor.

Cumhuriyetçilerin önceki dönemdeki çoğunluğu, Savunma Bakanı Pete Hegseth, Sağlık Bakanı Robert F. Kennedy Jr. ve FBI Direktörü Kash Patel gibi isimlerin onaylanmasını sağlamıştı. Yeni dönemde ise Demokratlar, Trump'ın aday gösterdiği isimleri reddedebilecek veya onay süreçlerini uzatabilecek bir konuma gelecek.

Başkanlık kararnameleri Trump'ın elinde kalacak

Kongre'deki kontrolün Demokratlara geçmesi, Trump'ın yürütme yetkilerini kullanmasını tamamen engellemeyecek. ABD Başkanı, belirli anayasal ve yasal sınırlar içerisinde Kongre'den yeni bir yasa çıkarmadan başkanlık kararnameleri ve idari işlemler yoluyla politika değişiklikleri gerçekleştirebiliyor.

Trump, ikinci başkanlık döneminde İran'a yönelik askeri operasyonlar, gümrük tarifeleri, federal kamu çalışanlarının işten çıkarılması ve uluslararası anlaşmalardan çekilme gibi konularda bu yetkilerinden yararlandı.

ABD'nin Dünya Sağlık Örgütü ve Paris İklim Anlaşması'ndan çekilmesi ile Venezuela Devlet Başkanı Nicolás Maduro'nun ABD'ye götürülmesi de Kongre'den yeni bir yasa çıkarılmadan gerçekleştirilen işlemler arasında yer aldı. Ancak başkanlık kararnameleri yargı denetiminin dışında değil. Trump yönetiminin bazı kararları daha önce mahkemeler tarafından geçersiz kılındı.

Kongre'deki yeni siyasi tablo, Trump'ın yürütme yetkilerini kullanmaya devam edeceği ancak yasama, atamalar ve yönetim üzerindeki denetim alanlarında daha güçlü bir muhalefetle karşılaşacağı bir döneme işaret ediyor.