Döner sermayede milyarlık zarar!

Sayıştay Başkanlığı tarafından Eylül 2026 tarihinde Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne sunulan 2025 yılı düzenlilik denetim raporu, Dokuz Eylül Üniversitesi bünyesindeki idari ve mali aksaklıkları ortaya koydu. Denetçiler tarafından yürütülen incelemelerde, yüksek lisans ile Erasmus yabancı dil sınavı muafiyet ve değerlendirme süreçlerinden elde edilen gelirlerin mevzuata aykırı şekilde işleme alındığı belirlendi. Yasal düzenlemeler gereği üniversitenin özel bütçe kalemlerine "öz gelir" olarak kaydedilmesi icap eden sınav ücretlerinin, doğrudan Döner Sermaye İşletmesi hesaplarına aktarıldığı tespit edildi.

Raporda, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 55’inci maddesine atıfta bulunularak söz konusu tahsilatların harç ve hizmet bedeli niteliği taşıdığı vurgulandı. Sınav hizmetlerinin ticari veya sınai bir döner sermaye faaliyeti kapsamına sokulamayacağı kaydedilerek, elde edilen kaynağın doğrudan kamu idaresinin öz gelir hanesine yazılması gerektiği ifade edildi. Sayıştay'ın bu uyarısının ardından üniversite yönetimi, mevzuata aykırı yürütülen söz konusu uygulamaya son verildiğini ve geçmiş dönem işlemlerinin düzeltilmesine yönelik gerekli adımların atıldığını bildirdi.

Taşınmaz kayıtları ile fiili kullanım arasındaki uyumsuzluk sürüyor

Üniversiteye ait gayrimenkullerin envanter kayıtları ve tapu tescillerine ilişkin yürütülen denetimlerde, taşınmazların resmi nitelikleri ile sahadaki fiili kullanım biçimleri arasında uyumsuzluklar saptandı. Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik’in 10’uncu maddesi uyarınca, mevcut binaların ve kullanım alanlarının tapu kütüğüne işlenmesini sağlayan cins tashihi işlemlerinin tamamlanmadığı görüldü.

Üniversite idaresi denetçilere sunduğu savunmada; kampüs alanlarındaki bazı yapıların tek bir parsel üzerinde bulunmasını, aynı parsel sınırları içinde yeni inşaat süreçlerinin devam etmesini ve orman arazisi statüsündeki alanlarda yer alan binalara ilişkin hukuki prosedürleri gerekçe gösterdi. Konunun 2019 yılından bu yana takip edildiğini belirten idareye yanıt veren Sayıştay denetçileri ise yürütülen çalışmaların yetersiz kaldığını, taşınmazların gerçek kullanım durumlarının netleşmemesinin kurumsal varlık yönetiminde belirsizlik yarattığını kaydetti.

Yapım ihaleleri ile yasal istihdam kotalarında aksaklıklar tespit edildi

Kamu kaynaklarının kullanımına ilişkin incelemelerde anahtar teslim götürü bedelli yapım ihaleleri de mercek altına alındı. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu çerçevesinde çıkarılan Fiyat Farkına İlişkin Esaslar uyarınca, ihalelerde her bir sabit katsayıya denk gelen TÜİK endeks kodlarının dokümanlarda açıkça gösterilmesinin zorunlu olduğu hatırlatıldı. Ancak bazı yapım ihalelerinde fiyat farkı hesabına temel oluşturacak endeks sütunlarının boş bırakıldığı, buna rağmen hakediş hesaplamalarında ana bölüm endekslerinin esas alındığı belirlendi.

Raporun bir diğer dikkat çekici ayağını ise yasal çalıştırma yükümlülüklerindeki eksiklikler oluşturdu. 4857 sayılı İş Kanunu’nun 30’uncu maddesi gereğince, 31 Aralık 2025 tarihi itibarıyla kurum bünyesinde 34 eski hükümlü veya terörle mücadelede malul sayılmayacak şekilde yaralanan personelin istihdam edilmesi gerekirken, bu kadroda sadece 2 kişinin görev yaptığı belirlendi. Aradaki 32 kişilik istihdam açığı nedeniyle üniversitenin her ay idari para cezası riskiyle karşı karşıya kaldığını belirten Sayıştay, kotaların acilen doldurulması gerektiğini vurguladı. Üniversite idaresi söz konusu bulguya katıldığını ve eksikliğin giderilmesi için resmi süreçlerin başlatıldığını açıkladı.

Döner sermaye işletmesinde şüpheli alacaklar ve izin yükleri dikkat çekti

Üniversitenin döner sermaye yapısına ilişkin hazırlanan özel raporda üç ayrı temel usulsüzlük öne çıktı. Bilanço kayıtlarında şüpheli ticari alacaklar hesabında 9,1 milyon lira bakiye gösterilmesine rağmen, Hukuk Müşavirliği tarafından icra ve dava takibi yürütülen alacaklar toplamının 12,96 milyon lira olduğu saptandı. Aradaki 3,85 milyon liralık fark nedeniyle mali tabloların gerçeği yansıtmadığı kaydedildi.

İkinci olarak, personele ödenen katkı paylarının ilgili muhasebe hesabı olan "363 Ödenecek Döner Sermaye Katkı Payları Hesabı" yerine doğrudan "770 Genel Yönetim Giderleri Hesabı" üzerinden tahakkuk ettirilmeden ödendiği belirlendi. Üçüncü bulguda ise 68 işçinin 60 günden 1.120 güne varan birikmiş yıllık izinlerinin kullandırılmadığı görüldü. Emeklilik veya iş akdi feshinde bu izinlerin son ücret üzerinden ödenecek olmasının kurum üzerinde ağır bir mali yük yaratacağı ihtar edildi.

Üniversite bütçesi olumlu sonuç verirken döner sermaye devasa zararla kapattı

Sayıştay raporunda üniversitenin 2025 yılı bütçe gerçekleşmeleri ve finansal tablolarına dair rakamlar da detaylandırıldı. Dokuz Eylül Üniversitesi, 10,87 milyar liralık 2025 yılı bütçe ödeneğinin 10,21 milyar lirasını harcayarak%93,92’lik bir bütçe gider gerçekleşmesi yakaladı. 10,24 milyar liralık bütçe gelir tahminine karşılık net bütçe geliri 10,19 milyar lira (%99,50) oldu. 17,3 milyar liralık enflasyon düzeltmesinin de etkisiyle üniversite genel bütçesi yılı 18,4 milyar lira olumlu faaliyet sonucuyla tamamladı.

Buna karşılık Döner Sermaye İşletmesi finansal çöküş yaşadı. Yıl boyunca 5,23 milyar lira gelir elde eden işletme, 6,48 milyar liralık gider karşısında 1,25 milyar lira dönem zararı açıkladı. Bu zararla birlikte Döner Sermaye İşletmesi'nin öz kaynaklar toplamı eksi 2,64 milyar lira seviyesine geriledi. Ayrıca Sağlık Kültür ve Spor Daire Başkanlığı İktisadi İşletmesi de yılı 18,7 milyon lira zararla kapattı.