Habermetrik
← Ana Sayfa
Ankara 17 Kasım 2026 08:01
✍ Editör: Habermetrik · Editör Politikası

ASBÜ Rektörü Arıcan: “Türkçe, bir medeniyetin hafızasıdır”

ASBÜ Rektörü Arıcan: “Türkçe, bir medeniyetin hafızasıdır”
Görsel kaynağı: ankaramasasi.com.tr
⏱️ 5 dk okuma 🛡️ %85 Doğruluk · 1 Kaynak
WhatsApp Paylaş
⚡ 30 Saniyede Özet Habermetrik Yapay Zeka Özeti
  • Rize’deki Türkoloji Güz Okulu’nda konuşan Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi (ASBÜ) Rektörü Prof
  • Musa Kazım Arıcan, Türkçenin tarihî birikimini, medeniyet kimliğini ve dijital çağdaki geleceğini değerlendirdi

Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi (ASBÜ) Rektörü Prof. Dr. Musa Kazım Arıcan, Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi (RTEÜ) ev sahipliğinde 16-20 Kasım 2026 tarihleri arasında düzenlenen III. Türkoloji Lisansüstü Güz Okulu’nun açılış panelinde yer aldı.

Panelin ilk konuşmacısı olan Arıcan, “Türkçe Bir Medeniyetin Sesidir: Türkçenin Hafızası, Müslümanlığın Dili: Kâşgarlı Mahmud’dan Yunus Emre’ye, Mehmet Âkif ve Yahya Kemal’den D. Mehmet Doğan’a Türkçe Hassasiyeti” başlıklı sunumunda dil ile medeniyet arasındaki ilişkiyi değerlendirdi.

Dilin yalnızca iletişim kurmaya yarayan bir araç olmadığını belirten Arıcan, toplumların ortak hafızasının, değerlerinin, düşünme biçimlerinin ve gelecek tasavvurunun da dil aracılığıyla şekillendiğine işaret etti. Türkçenin Orta Asya’dan Anadolu’ya, Balkanlar’dan Kafkasya’ya uzanan tarihî coğrafyada devlet yönetiminden edebiyata, bilimden gündelik yaşama kadar pek çok alanda birikimi kuşaklara aktardığını vurguladı.

KÂŞGARLI MAHMUD’DAN YAHYA KEMAL’E TÜRKÇENİN TARİHÎ BİRİKİMİ Türkçenin tarihsel gelişimini önemli eser ve düşünürler üzerinden ele alan Arıcan, Kâşgarlı Mahmud’un XI. yüzyılda kaleme aldığı Dîvânu Lugâti’t-Türk’ün yalnızca sözlük niteliği taşımadığını belirtti. Eserin Türk topluluklarının söz varlığını, atasözlerini, şiirlerini, coğrafyasını ve yaşam biçimini yansıtan kapsamlı bir kültür kaynağı olduğunu ifade etti.

Yusuf Has Hâcib’in Kutadgu Bilig adlı eserinin Türkçenin devlet, adalet, siyaset ve ahlak düşüncesini aktarma gücünü ortaya koyduğunu belirten Arıcan, Ahmed Yesevî’nin hikmetleriyle Türkçenin tasavvuf ve maneviyat alanındaki yerinin güçlendiğini dile getirdi. Ali Şîr Nevâî’nin de Türkçenin edebiyat ve düşünce dili olarak gelişmesine önemli katkılar sunduğunu kaydetti.

Arıcan, Yunus Emre’nin yalın ancak derin anlatımıyla Türkçeyi gönül ve hikmet diline dönüştürdüğünü, Birgivî’nin eserleriyle dilin öğretici ve düşünsel işlevine katkı sağladığını anlattı. Mehmet Âkif Ersoy’un Safahat’ta toplumsal meseleleri yaşayan Türkçeyle ele aldığını, Yahya Kemal Beyatlı’nın ise şiirlerinde dilin tarih, şehir ve musikiyle kurduğu bağı öne çıkardığını belirtti.

D. Mehmet Doğan’ın sözlük çalışmaları ve kelime hassasiyetini de bu tarihsel çizginin önemli bir parçası olarak değerlendiren Arıcan, kelimelerin toplumların geçmişten taşıdığı deneyimleri ve düşünce birikimini koruyan unsurlar olduğunu vurguladı.

“TÜRKÇE, İSLAM’I ANLAMA VE YAŞAMA DİLLERİNDEN BİRİDİR” Sunumunda Türkçenin İslam medeniyetindeki konumuna da değinen Arıcan, “Türkçe Müslümanlık dilidir” ifadesinin tarihî ve sosyolojik çerçevede ele alınması gerektiğini söyledi. Bu yaklaşımın diller arasında dinî açıdan bir üstünlük sıralaması anlamına gelmediğini belirten Arıcan, Arapçanın Kur’an-ı Kerim’in vahiy dili ve ibadet hayatındaki özel konumuna dikkat çekti.

Türkçenin ise Türk toplumlarının İslam’ı anlaması, yaşaması ve dinî-kültürel değerleri toplumsal hayata aktarmasında önemli bir rol üstlendiğini ifade etti. Dinî kavramların, ahlaki değerlerin ve tasavvufi tecrübelerin Türkçenin anlatım imkânlarıyla kuşaktan kuşağa taşındığını belirten Arıcan; nasihat geleneği, mevlitler ve dinî-edebî eserlerin bu ilişkinin örnekleri arasında bulunduğunu dile getirdi.

TÜRKÇENİN BİLİM VE DİJİTAL DÜNYADAKİ VARLIĞI GÜÇLENDİRİLMELİ Türkçenin geleceğine ilişkin değerlendirmelerde de bulunan Arıcan, bir dilin bilim ve düşünce dili olarak gelişebilmesi için o dilde kavram üretilmesi, nitelikli akademik eserlerin yayımlanması ve farklı bilim dallarına yönelik terminoloji çalışmalarının artırılması gerektiğini belirtti. Bu süreçte üniversitelere, araştırma merkezlerine ve akademik çevrelere önemli sorumluluklar düştüğünü kaydetti.

Yapay zekâ ve dijitalleşmenin Türkoloji alanında yeni araştırma olanakları oluşturduğunu ifade eden Arıcan; tarihî metinlerin dijital ortama aktarılması, söz varlığının derlem yöntemleriyle incelenmesi, Türk lehçeleri arasında karşılaştırmalı çalışmalar yapılması ve yapay zekâ destekli dil teknolojilerinin geliştirilmesi üzerinde durdu. Türkçenin dijital dünyadaki etkinliğinin artırılmasının yalnızca teknolojik bir konu olmadığını, aynı zamanda kültürel ve bilimsel bir sorumluluk taşıdığını belirten Arıcan, yerel ağızların ve Türk lehçelerinin çeşitliliğinin korunmasının da önemine işaret etti.

GENÇ ARAŞTIRMACILARA DİSİPLİNLER ARASI ÇALIŞMA ÇAĞRISI Lisansüstü düzeyde Türkoloji araştırmaları yürüten öğrencilere yönelik değerlendirmeler yapan Arıcan, alanın yalnızca tarihî metinlerin incelenmesi ve dil özelliklerinin belirlenmesiyle sınırlı tutulmaması gerektiğini ifade etti. Klasik eserlerin güncel bilimsel yöntemlerle yeniden değerlendirilmesi, tarihî söz varlığının dijital beşerî bilimler kapsamında araştırılması ve yapay zekâ uygulamalarının Türkoloji çalışmalarına dâhil edilmesi gerektiğini belirten Arıcan, disiplinler arası yaklaşımların yeni araştırma alanları açabileceğini söyledi.

Türkçenin geleceğine katkı sağlayacak çalışmalar arasında sözlük ve kavram araştırmalarının geliştirilmesini, Türkçe bilim dilinin desteklenmesini, klasik eserlerle yeni kuşaklar arasındaki bağın güçlendirilmesini ve Türk dünyasında ortak dijital dil altyapılarının oluşturulmasını sıraladı. Kamu dilinde anlaşılabilirliğin esas alınmasının da önem taşıdığını vurguladı.

KONUŞMASINI YUNUS EMRE’NİN DİZELERİYLE TAMAMLADI Türkçeyi geçmişten devralınan bir mirasın yanı sıra her kuşağın koruması, geliştirmesi ve geleceğe taşıması gereken ortak bir değer olarak nitelendiren Arıcan, dilin canlılığını sürdürebilmesinin yeni kelimeler ve kavramlar üretmesine, bilimsel ve kültürel alanlarda etkin biçimde kullanılmasına bağlı olduğunu ifade etti. Türkçenin tarihî hafızasını korurken çağın ihtiyaçlarına da cevap verebilen üretken bir medeniyet dili olarak geliştirilmesi gerektiğini belirten Arıcan, konuşmasını Yunus Emre’nin birlik, tanışma ve sevgi anlayışını yansıtan dizeleriyle bitirdi.

Arıcan, etkinliğin düzenlenmesinde emeği geçen Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi ve düzenleme kurulunun yanı sıra TÜBİTAK, Yunus Emre Enstitüsü, Türk Dil Kurumu ve Rize Belediyesine teşekkür etti.

💬 Habere Tepkinizi Belirtin:
Habermetrik WhatsApp Kanalına Katılın

Günde en fazla 3 kritik gelişme. Bildirim kirliliği yok, anında bilgi.

Kanalı Takip Et →
Kaynaklar: ankaramasasi.com.tr
Haber metni ve görseller ankaramasasi.com.tr sitesine aittir; tam içerik kaynak sitede yayınlanır.
Haber Künyesi
Kategori: Eğitim · Bölge: Ankara
Yayın: 17 Kasım 2026 08:01 · Kaynak: ankaramasasi.com.tr
Kaynağı Oku ↗