Çanakkale’nin 37 yıllık sanat hafızası direniyor!

Çanakkale’nin 37 yıllık sanat hafızası direniyor! 1989 yılında Devlet Güzel Sanatlar Galerisi’ni Koruma Derneği adıyla kurulan, günümüzde ise kentin sanatsal vizyonuna yön veren Çanakkale Kültür ve Sanat Derneği, seramikten ahşaba, operadan uluslararası çalıştaylara uzanan mücadelesini ve Sanat Sokağı projesinin perde arkasını gazetemize açıkladı.

Güncel 2 Kas 2026 - 00:11 2 Kas 2026 - 00:11 176 1989 yılında dönemin mülki idare amirleri, bürokratları ve Çanakkale’nin önde gelen isimlerinin ortak iradesiyle Devlet Güzel Sanatlar Galerisi’ni Koruma Derneği adıyla kurulan oluşum, isim değişikliğinin ardından Çanakkale Kültür ve Sanat Derneği olarak faaliyetlerini sürdürüyor. Yarım asra yaklaşan kurumsal geçmişiyle kentin kültür ve sanat hayatına katkı sunmayı hedefleyen dernek, kuruluş yıllarında Madam Kety’nin evi olarak bilinen tarihi Devlet Güzel Sanatlar Galerisi’nin fiziksel ve teknik ihtiyaçlarını karşılayarak önemli bir görev üstlendi.

2010 yılında yaşanan mevzuat değişikliklerinin ardından faaliyet alanını genişleten dernek, bugün resimden cama, çiniden tekstile, seramikten ahşap oymacılığına kadar pek çok farklı disiplinde üretim yapan bağımsız sanatçıların ve evlerinde el emeği ürünler hazırlayan kadınların sesi olmayı sürdürüyor. Dernek yönetimi, Çanakkale’nin sanat potansiyelini, sanatçıların yaşadığı sorunları ve kentteki kalıcı sanat alanı ihtiyacını gazetemiz Olay’a değerlendirdi.

İlk önce Olay Gezetesine hoşgeldiniz. Derneğinizin 1989 yılında Devlet Güzel Sanatlar Galerisi'ni Koruma Derneği olarak kurulduğunu, daha sonra faaliyet alanını genişleterek Çanakkale Kültür ve Sanat Derneği adını aldığını anlattınız.

Bu isim değişikliğinin ardından derneğinizin çalışma anlayışında ve faaliyetlerinde ne gibi değişiklikler oldu? Bugüne kadar Çanakkale'nin kültür ve sanat yaşamına katkı sunmak amacıyla hangi çalışmaları gerçekleştirdiniz ve önümüzdeki döneme ilişkin hedefleriniz neler?

Çanakkale Kültür ve Sanat Derneği Başkanı Asude Bayram, derneğin 1989 yılında Çanakkale Devlet Güzel Sanatlar Galerisi'ni Koruma Derneği adıyla kurulduğunu belirterek kuruluş sürecini ve isim değişikliğinin nedenlerini anlattı. Bayram, derneğin kuruluşunda dönemin bürokratlarının yanı sıra Çanakkale'nin önde gelen isimlerinin de yer aldığını ifade ederek şunları söyledi: “Derneğimiz, 1989 yılında Çanakkale Devlet Güzel Sanatlar Galerisi'ni Koruma Derneği adıyla kuruldu.

Kuruluşunda galerinin o dönemki bürokratlarının yanı sıra Çanakkale'nin ileri gelen isimleri de yer aldı. İzzet Çetin ve ailesi de derneğin kuruluşunda bulunan isimler arasındaydı. Rahmetli İzzet Çetin'in eşi de derneğimizde görev aldı.

Hatta gelinleri hala üyemiz olarak devam ediyor. Derneğimiz, 2010 yılına kadar Devlet Güzel Sanatlar Galerisi'ni Koruma Derneği olarak faaliyetlerini sürdürdü. Ancak o yıllarda çıkarılan bir düzenlemeyle koruma derneklerinin, korudukları kurumun adresini kendi adresleri olarak göstermelerine ilişkin bazı kısıtlamalar getirildi.

Bu süreçte Kültür Müdürlüğü ile derneğimiz arasındaki ilişkilerde de bazı sorunlar yaşandı. Bunun üzerine galeriden ayrılarak başka bir yere taşınmaya karar verdik. Bir miktar birikmiş paramız vardı. Palmiye Apartmanı'nda bir yer satın alarak faaliyetlerimizi buraya taşıdık.

O döneme kadar galerinin onarımından ihtiyaç duyduğu bilgisayara, kağıt ve temizlik malzemelerine kadar pek çok giderini Kültür Bakanlığı ile koordineli şekilde biz karşılıyorduk. Sözünü ettiğimiz yer, Madam Hettie'in evi olarak bilinen Devlet Güzel Sanatlar Galerisi'ydi.

Ben de 1999 yılında derneğe üye oldum. O tarihten bu yana derneğin çalışmalarını yakından biliyorum.

Galeriden taşındıktan sonra ilişkilerimiz de giderek koptu. Galerinin artık bizden herhangi bir talebi olmayınca Koruma Derneği olarak faaliyet göstermemizin de anlamı kalmadı. Çünkü koruma derneklerinin amaçları oldukça sınırlı.

Biz ise çalışmalarımızı daha geniş bir alana yaymak istiyorduk. Bu nedenle derneğimizin adını Çanakkale Kültür ve Sanat Derneği olarak değiştirdik. İsim değişikliğinin temel amacı, faaliyet alanımızı genişletmekti. Çanakkale'deki bütün kültür ve sanat etkinliklerine öncülük etmek, destek vermek ve bu alanda yapılan çalışmalara katkı sunmak istiyorduk.

Zaten daha önce de sergilerin açılmasına ön ayak oluyor, sanat etkinliklerine sponsorluk desteği sağlıyorduk. Bu çalışmalarımızı sürdürmenin yanı sıra kentteki kültür varlıklarının korunması, Çanakkale'nin kültürel değerlerinin araştırılması ve tanıtılması gibi konularda da çalışmalar yapmak istedik.

Ayrıca Çanakkale'de kültür ve sanat alanında neler yapılabileceğini araştırmak, uluslararası etkinliklerin düzenlenmesine öncülük etmek ve kentin kültürel zenginliğini daha geniş kitlelere tanıtmak da hedeflerimiz arasındaydı. Bu doğrultuda oldukça geniş bir amaç belirledik.

O günden bu yana da çalışmalarımızı bu anlayışla sürdürüyoruz” ifadelerine yer veren Asude Bayram, isim değişikliğiyle birlikte faaliyet alanlarını genişlettiklerini belirterek Çanakkale'nin kültürel değerlerinin korunması, tanıtılması ve sanat etkinliklerinin desteklenmesi konusunda çalışmalarını sürdürdüklerini ifade etti.

Derneğin kültür ve sanat alanındaki çalışmaları neler?

Derneğin isim değişikliğinin ardından yürüttüğü çalışmalar ve üye yapısı hakkında yönelttiğimiz soruya ise Asude Bayram şu yanıtı verdi; “Biz hem kültür hem de sanat alanında çalışıyoruz ancak daha çok sanat alanındaki faaliyetlerimizin öne çıktığını düşünüyorum. Sergilerin düzenlenmesi ve sergilere sponsorluk desteği sağlanması başlıca çalışmalarımız arasında yer alıyor.

Daha önce Rusya'nın Petersburg kentindeki bir üniversitenin güzel sanatlar bölümünden akademisyenler Çanakkale'ye gelmişti. Onlarla üniversite iş birliğinde bir çalıştay gerçekleştirmiştik. Geçtiğimiz yıl da Çanakkale'de kültür ve sanat alanında faaliyet gösteren derneklerle birlikte ‘Sanat ve Yaşam’ çalıştayı düzenledik.

Bunun yanı sıra Kent Konseyi bünyesinde de aktif olarak çalıştık. Kültür ve Sanat Meclisi'nin faaliyet gösterdiği dönemde ben de meclis başkanlığı görevini yürütüyordum. Dolayısıyla derneğimiz bu süreçte oldukça aktif çalışmalar gerçekleştirdi.

Şu anda ise Kültür ve Sanat Meclisi faaliyet göstermiyor. Kent Konseyi döneminde üzerinde çalıştığımız önemli projelerden biri de Sanat Sokağı projesiydi. Bu projenin hazırlanmasına ciddi katkı sunduk. Şimdi de projenin takibini yeniden yapmaya çalışıyoruz.

Bunların dışında sanat gezileri düzenledik. Özellikle İstanbul'da önemli sergiler açıldığında üyelerimizle birlikte müze ve sergi gezileri gerçekleştirdik. Konser organizasyonları da yaptık.

Hatta Çanakkale'ye operayı ilk kez bizim getirmiş olabileceğimizi düşünüyorum. O dönem Süleyman Demirel Konferans Salonu'nda Carmen Operası sahnelenmişti. Genel olarak Çanakkale'de daha önce yapılmamış, kente yenilik katacak etkinlikler gerçekleştirmeye çalıştık.

Ancak pandemi süreci bütün dünyada olduğu gibi bizim çalışmalarımızı da aksattı. Pandemi sonrasında üye sayımızın artmasında Sanat ve Tasarım Pazarı projemizin de önemli etkisi oldu. Özellikle kadınların evlerinde ürettikleri el emeği ürünleri değerlendirebilecekleri bir alan oluşturmak istedik.

Çünkü pek çok kadın evinde üretim yapıyor ve bu üretimle ailesine ekonomik katkı sağlamayı hedefliyor. Ancak ürünlerini pazarlayabilecekleri uygun alanları bulmakta zorlanıyorlar. Herkes internet üzerinden satış yapabilecek imkana sahip değil.

Belediyenin Kordon'da, Atatürk heykelinin önünde bulunan bir satış alanı var. Ancak bu alanı da bazı dernekler kullanıyor. ELDER, Türkiye Yardım Sevenler Derneği ve Türk Anneler Derneği gibi kuruluşlar burada faaliyet gösteriyor.

Dolayısıyla el emeği ürünler üreten kadınların değerlendirebileceği farklı satış alanlarına ihtiyaç duyuluyor” diyen Bayram, sergilerden çalıştaylara, sanat gezilerinden konser ve opera organizasyonlarına kadar pek çok faaliyete öncülük ettiklerini belirtti. Bayram, özellikle Sanat ve Tasarım Pazarı projesiyle evlerinde üretim yapan kadınlara ürünlerini sergileyebilecekleri ve ekonomik kazanca dönüştürebilecekleri alanlar oluşturmayı hedeflediklerini vurguladı.

Dernek olarak belediyeye bu konuda herhangi bir başvuruda bulundunuz mu? Anladığım kadarıyla derneğinizde sanat alanında üretim yapan, emek harcayan ve çalışmalarını bu alanda sürdüren çok sayıda kadın üye bulunuyor. Bu üyelerinizin çalışmalarını sergileyebilecekleri ve ürünlerini değerlendirebilecekleri bir alan için belediyeden talepte bulundunuz mu? Size bu konuda herhangi bir yer tahsis edildi mi?

Çanakkale Kültür ve Sanat Derneği Başkanı Asude Bayram, belediyenin derneğe bu konuda destek olduğunu belirterek, “Evet, belediye bu konuda bize yardımcı oldu ve Halk Bahçesi'ni etkinliklerimiz için bize tahsis etti. Şu anda dernek olarak Halk Bahçesi'nde düzenli şekilde ‘Sanat ve Tasarım Pazarı’ etkinlikleri gerçekleştiriyor ve çalışmalarımızı sergiliyoruz” dedi.

Ercan Yücel ise Asude Bayram'ın açıklamalarına ek olarak, “Hocamın söylediklerine birkaç şey eklemek istiyorum. Dünya Sanat Günü dolayısıyla belediyeyle ortak sergiler düzenliyoruz. Ayrıca aralık ayının sonunda, yeni yılın başlangıcında ‘Yeni Yıl, Yeni Düşler’ temalı bir sergimiz olacak.

Bu tür etkinlikleri çok önemsiyoruz. Dernek olarak bunların Çanakkale'deki önemli sanat etkinlikleri arasında yer aldığını düşünüyoruz. Şu anda Seramik Sokağı olarak adlandırılan alan, başlangıçta Sanat Sokağı olarak bizim için düşünülmüştü.

Ancak son duyumlarımıza göre bu alanın seramik sanatçılarına bırakılması, bizim için de başka bir yer tahsis edilmesi gündemde. Belediye ile görüşmelerimizi sürdürüyoruz. Hem belediyenin hem de bizim bu konuda çözüm bulma irademiz var.

Bir şekilde ortak bir noktada buluşacağımıza inanıyoruz. Asude Hocamız, Kent Konseyi Kültür ve Sanat Meclisi Başkanlığı görevini yürüttüğü dönemde Sanat Sokağı Çalışma Grubu'nu kurmuştu. Bu çalışma grubu oldukça destek gördü.

Ancak Sanat Sokağı projesinin hayata geçirilebilmesi ve faaliyetlerin sürdürülebilmesi için kalıcı bir mekâna ihtiyaç vardı. O dönemde farklı yerler gündeme geldi ancak bir türlü ortak bir mekan üzerinde uzlaşma sağlanamadı.

Çeşitli nedenlerle süreç ilerleyemedi. Sanat Sokağı'nın ilk etkinliği, Halk Bahçesi'nin karşısında, Belediye İşhanı'nın önündeki yeşil alanda gerçekleştirildi. O dönem buranın kalıcı mekan olabileceği de konuşuluyordu. İlk etkinliğin bütün organizasyonunu Asude Hocamız yaptı.

Daha sonra etkinlikler İskele'ye taşındı. Öncesinde Truva Oteli'nin bahçesinde de satış etkinlikleri düzenlenmişti. Ancak İskele'de rüzgarın fazla olması ve alanın dağınık bir yapıya sahip olması nedeniyle burası da uygun bulunmadı.

Bunun üzerine alternatif olarak Halk Bahçesi'ni önerdik ve etkinliklerimizi burada sürdürmeye başladık. Sanat Sokağı adı altında ilk sekiz etkinlik gerçekleştirildi. Sonraki 10 etkinlik ise Sanat Sokağı projesinin devamı niteliğinde, Sanat ve Tasarım Pazarı adıyla düzenlendi.

Bu projenin asıl sahibi, Kent Konseyi Kültür ve Sanat Meclisi bünyesinde kurulan Sanat Sokağı Çalışma Grubu'ydu.

Derneğimizin bu projede yer almasının önemli nedenleri vardı. Üyelerimiz, Kültür ve Sanat Meclisinin çalışma esaslarına ilişkin yönergenin hazırlanmasında rol üstlenmişti. Ayrıca meclis başkanlığı görevini de üyemiz Asude Bayram yürütüyordu.

Meclis üyelerinden bazıları da derneğimizin üyeleriydi. Dolayısıyla Sanat Sokağı projesiyle derneğimiz arasındaki bağ hiçbir zaman kopmadı. Sanat Sokağı Çalışma Grubu raporunu hazırlayıp belediyeye sunduktan sonra görevini tamamladı.

Bu aşamadan sonra projenin takipçisi olarak Çanakkale Kültür ve Sanat Derneği kaldı. Asude Bayram'ın öncülüğünde etkinlikler sürdürülmeye devam etti. Asude Bayram'ın dernek başkanlığı görevini üstlenmesiyle birlikte bu çalışmalar daha da güçlendi ve üye sayımız arttı.

Dernek Başkan Yardımcısı olarak benim de özverili ve disiplinli çalışmalarım sonucunda Sanat Sokağı projesi, Sanat ve Tasarım Pazarı projesine dönüştü. Bugüne kadar 18 pazar etkinliği gerçekleştirildi. Son 10 etkinliğimiz Sanat ve Tasarım Pazarı adıyla düzenleniyor.

Dernek olarak artık Sanat Sokağı ismini kullanmıyoruz. Ancak Sanat Sokağı projesinin hem sahiplenicisi hem de takipçisi olarak faaliyetlerimizi sürdürüyoruz. Sanat Sokağı'nın yaşatılması ve çalışmaların devam etmesi için süreci takip etmeyi sürdürüyoruz” şeklinde ifade ederek, Sanat Sokağı'nın geçmişten bugüne uzanan sürecine değinen Ercan Yücel, etkinliklerin devamlılığını sağlamak için dernek olarak sorumluluk üstlendiklerini belirterek, Sanat Sokağı'nın kalıcı bir mekana kavuşması konusunda belediyeyle görüşmelerin sürdüğünü ve ortak bir çözüm bulunmasını beklediklerini değindi.

Sanat Sokağı projesinin hayata geçirilmesi konusunda belediyeyle daha önce görüşmeler yaptığınızı ve bu yönde size söz verildiğini ifade ettiniz. Ancak daha sonra projenin Seramik Sokağı olarak hayata geçirildiğini görüyoruz.

Bu değişikliğin nedeni size açıklandı mı? Sanat Sokağı projesinin yeniden gündeme alınması ve hayata geçirilmesi konusunda belediye yetkilileriyle görüşmeleriniz devam ediyor mu?

Çanakkale'de hayata geçirilmesi planlanan Sanat Sokağı projesinin zaman içerisinde Seramik Sokağı'na dönüştürülmesi, dernek üyeleri arasında soru işaretlerine neden oldu. Projenin ilk aşamasında belediyeyle görüşmeler gerçekleştirdiklerini ve hazırlık sürecine dahil olduklarını belirten dernek yönetimi, Sanat Sokağı için verilen sözlerin ve yapılan çalışmaların unutulmaması gerektiğine dikkat çekti.