Yeşil dönüşüm ithal edilmez, üretilir
- Antalya’da Türkiye’nin başkanlığında COP31 sürerken, İstanbul’da daha az konuşulan ama bence en az onun kadar önemli bir toplantı yapıldı
- 12 Kasım’da Çinli ve Türk katılımcıları bir araya getiren Çin–Türkiye Ekolojik Medeniyet ve Yeşil Dönüşüm Diyaloğu’nda ben de bir konuşma yaptım
Antalya’da Türkiye’nin başkanlığında COP31 sürerken, İstanbul’da daha az konuşulan ama bence en az onun kadar önemli bir toplantı yapıldı. 12 Kasım’da Çinli ve Türk katılımcıları bir araya getiren Çin–Türkiye Ekolojik Medeniyet ve Yeşil Dönüşüm Diyaloğu’nda ben de bir konuşma yaptım.
O konuşmada savunduğum tezi Aydınlık okurlarıyla da paylaşmak istiyorum. Yeşil dönüşüm, bir çevre meselesi olmadan önce bir sanayi ve üretim meselesidir. Kim üretirse, dönüşümü o yönetir. Çin’de çok bilinen bir söz var: “Berrak sular ve yeşil dağlar, altın ve gümüş dağlar kadar değerlidir.” Bu söz meselenin özünü anlatıyor.
Çevreyi korumak kalkınmanın önünde bir engel değil, kalkınmanın kendisidir. Ama bir şartla; yeşil dağları koruyacak teknolojiyi kendiniz üretebiliyorsanız. İKLİM MÜCADELESİ FABRİKADA KAZANILDIOn beş yıl önce güneş paneli, rüzgâr türbini, lityum batarya pahalı ve lüks teknolojilerdi.
Yenilenebilir enerji, zengin ülkelerin sübvansiyonla ayakta tuttuğu bir tercihti. Bugün tablo tamamen değişti. Güneş modüllerinin vat başına fiyatı 2010’larda dolar mertebesindeydi; bugün 11-12 sent civarına indi. Batarya maliyetleri de yaklaşık yüzde 90 düştü.
Bu düşüşü piyasanın görünmez eli getirmedi. Planlı, uzun vadeli, yüksek katma değerli üretimi destekleyen bir kalkınma modeli getirdi. Çin yeni enerji teknolojilerini stratejik sektör ilan etti; polisilikondan hücreye, modülden bataryaya, elektrikli araca kadar bütün değer zincirini kendi topraklarında kurdu.
Sadece 2025’te ülke içinde 315 gigavat güneş kapasitesi devreye aldı. Bu rakam pek çok büyük ekonominin toplam kurulu gücünden fazla. ÜRETİM ENFLASYONU DÜŞÜRDÜBu üretim gücü küresel ölçekte dezenflasyonist bir etki yarattı; temiz teknolojiyi ucuzlattı, erişilebilir kıldı.
Bugün Afrika’da, Orta Doğu’da, Güney Asya’da güneş enerjisi yatırımı yapılabiliyorsa, bunun en büyük nedeni Çin’in ölçek ekonomisiyle düşürdüğü fiyatlardır. Yani Çin, iklim mücadelesine konferans salonlarında verdiği taahhütlerden çok daha büyük katkıyı fabrikalarında yaptı.
Batı buna “aşırı kapasite” diyor. Oysa sorun kapasite değil, korumacılıktır. Gerçek rekabet gücü, gümrük duvarları ve yaptırımlarla korunan sözde rekabet değil; daha iyisini daha ucuza üretebilme kabiliyetidir. Üstelik eleştirenler de aynı sonuca varıyor: AB bile Mart 2026’da kamu destekli projelerde yerel üretim şartı getirmeye yöneldi.
Demek ki herkes üretimin stratejik olduğunu kabul ediyor. Çin’in deneyimi bir şeyi daha gösteriyor; iklim politikası ile sanayi politikası ayrı ayrı yürütülemez. Karbon salımını azaltmak istiyorsanız önce o dönüşümün teknolojisini üretmek zorundasınız.
Aksi halde emisyonunuzu azaltırken bağımlılığınızı artırırsınız. TÜRKİYE; DOĞRU HEDEFLER, KRİTİK SORUTürkiye son yıllarda önemli adımlar attı. 2053 net sıfır hedefi kondu; 2025’te çıkan İklim Kanunu ile hedefler yasal bağlayıcılık kazandı, emisyon ticaret sisteminin altyapısı kuruldu.
Sıfır Atık Hareketi geri kazanım oranını yüzde 13’lerden yüzde 37’lere çıkardı. COP31’in arifesinde açıklanan “Milli Enerji 2040” vizyonu ise kurulu gücü 281 gigavata, rüzgâr ve güneşi 175 gigavata, elektrikli araç sayısını 20 milyona çıkarmayı hedefliyor.
Yatırım ihtiyacı yaklaşık 500 milyar dolar; hedefin adı da konmuş, enerjide bağımsız Türkiye. Bu hedefleri destekliyorum. Ama kritik soru şu; bu panelleri, türbinleri, bataryaları kim üretecek? Ekipmanın büyük bölümünü ithal edersek, bugün 90 milyar dolara yaklaşan enerji faturamızın yalnızca adı değişir; yakıt yerine teknoloji için ödeme yaparız.
Bu, gerçek bir bağımsızlık olmaz. Yapacak çok işimiz de var. Kömür hâlâ elektrikte en büyük kaynağımız; üretimin yaklaşık üçte biri kömürden geliyor ve 2030 hedefimiz mutlak bir azaltım içermiyor. Net bir kömürden çıkış takvimi, COP31’in ev sahibi olarak elimizi güçlendirir.
Bunu söylerken kalkınma hakkımızı da savunuyoruz; atmosferi yüzyıllarca kirleten emperyalist ülkeler finansman ve teknoloji transferi sözlerini tutmuyor. Yılda 7,5-9 trilyon dolarlık ihtiyaca karşılık sağlanan iklim finansmanı 1,9 trilyon dolar civarında.
ÇÖZÜM: NİTELİKLİ İHRACATSonuç olarak, ihracat anlayışımızı kökten değiştirmeliyiz. İthal ara malı montajlayıp ihraç ettiğimizde katma değerin büyük kısmı yurt dışında kalıyor. İhtiyacımız, teknolojisini kendimiz ürettiğimiz yüksek katma değerli ürünlerin ihracatı; bunun en doğal alanı da güneş, rüzgâr, batarya, elektrikli araç ve şebeke teknolojileri.
Meselenin aciliyeti de var: İhracatımızın yaklaşık yüzde 40’ı AB’ye gidiyor ve Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması artık uygulamada. Yeşil dönüşüm Türk sanayisi için bir tercih değil, rekabet gücünü korumanın şartıdır. 2025’te Türkiye’de en çok satan elektrikli araç markası olan Togg, doğru bir sanayi politikasıyla neler yapılabileceğini gösteriyor. Togg’da ortaya konan başarı ve model, tüm yeşil dönüşüm sürecine yayılmalıdır.
Günde en fazla 3 kritik gelişme. Bildirim kirliliği yok, anında bilgi.
Kategori: Genel
Yayın: 19 Kasım 2026 21:11 · Kaynak: aydinlik.com.tr