Ürgüplü Şeyhülislam Mustafa Hayri Efendi

Kitabeleri ve özgeçmişiyle Ürgüplü Şeyhülislam Mustafa Hayri Efendi

7 Kasım 2026 Ürgüp gezimizde hedefimdeki Karamanoğlu İbrahim Bey Ulucami’nin avlusunda İlk karşılaştığımız onun yüksek lahdi ve şahidesi ile lahdin kıble tarafındaki kitabeleri olmuştu.

Kadim bir Karamanoğulları ailesinden gelen Şeyhülislam Mustafa Hayri Efendi ayrıca bu caminin Vakıf mütevellisi de olarak buraya defnedilmesini istemiştir.

Trablusgarp doğumlu olan Şeyhülislamın Karamanoğlu kökeni itibarıyla buradaki Karamanoğulları hanedanı ile sıkı ilişkisi olduğu da düşünülebilir.

İşte caminin avlusunda normal mezarlardan yaklaşık 1 metre daha yüksek bir aile kabristanında on yakını ile beraber Mustafa Hayri Efendi de yatmaktadır.

Kıble tarafta en önde güzel motiflerle süslenmiş yüksek lahdin Kuzey tarafındaki şahidesinde de kendisini kısaca ifade eden ve 5 mısradan oluşan beyitler yer alır.

Kitabelerin okunuşu ve merhumun özgeçmişi

İsmi müsemmaya muvâfık idi - Doğrusu hürmete layık idi

Hazret-i Hayri bütün akranına - Arsa-i hayratta sâbık idi

Mesned-i vâlay-ı meşihatta bir-Nur-feşan neyyir-i şârik idi

Himmeti âli idi eflâkden - Azmine tevfik murâfık idi

İyt, oku tarihini, bî had dua - Hür idi hürriyete âşık idi 1340 (1924)

Koynundaki neferin ne büyük bir ili vardır

Her hatvede rekz ettiği bir heykeli vardır.

1867 yılında Trablusgarp vilayeti Evkaf Müdürü Abdullah Avni Efendi'nin Oğlu olarak doğdu. Kökleri Karamanoğulları'na inen ve Karamanoğlu İbrahim Bey'in

Ürgüp'teki Büyük Cami (Cam-i Kebir) evkafının mütevelliliğini üstlenen bir ilmiye

Büyükbabası Ürgüp Kadısı İbrahim Efendi, onun babası

Nakibüleşraf Kaymakamı Abdullah Efendi'dir. İlköğrenimini aile içinde ve özel derslerle tamamladıktan sonra, 1883'te İstanbul'a giderek Fatih Baş kurşunlu

1869'da memleketi Ürgüp'e dönerek, ardından Kayseri'ye geçti. Kayseri'de Yağmurlu Medresesi'nde derslerine devam etti. Ardından yine İstanbul'da Baş kurşunlu Medresesi'nde sekiz yıl eğitim gördü. Medreseden sonra kaydolduğu İstanbul Hukuk Mektebi'ni de 1897’de bitirerek Bursa'da müderris olarak memuriyet hayatına başladı.

İlk görevinden sonra adliyeye geçerek İkinci Meşrutiyet'e kadar sırasıyla Maraş, Trablus ve Lazkiye'de çeşitli görevlere getirildi. Meşrutiyet'in ilanından sonra Niğde mebusu olarak Meclis-i Mebusana girdi. Bu arada Darülfünün'da müderrisliğe devam etti.1912'de tekrar Niğde mebusu olarak Meclis-i Mebusana girdi.

İbrahim Hakkı Paşa kabinesinde Dahiliye, Orman ve Meadin nezaretlerinde vekaleten bulunan Hayri Efendi, Mehmet Said Paşa'nın kabinesinde Adliye Nezareti ve Şura-yı Devlet başkanlığına asaleten atandı.

16 Mart 1914'te Şeyhülislam oldu. 1.Dünya Savaşı'nın başlaması ile Cihat fetvasını veren Şeyhülislam oldu.

Şeyhülislamlık dönemi 1916'ya kadar sürdü. 1.Dünya savaşı sonrasında İstanbul'un İşgali ile Malta sürgünleri arasında yer aldı.

“Burada kalp rahatsızlığı şiddetlendi ve genel validen Malta’daki Salvator Kalesi’nin rutubetli ortamından çıkarılıp tedaviye gönderilmesi isteğinde bulundu; kendisinin ve arkadaşlarının durumun düzeltilmesi hakkında Osmanlı hükümetine ve İngiliz genel valiliğine müracaatları da olmuştu. Daha sonra serbest bırakılan Hayri Efendi Roma’ya gitti.

Bu sırada papa kendisini Vatikan’a davet ederek görüşmek istemişse de Hayri Efendi’nin, Anadolu’daki Yunan zulmünü engelleme konusunda bir teşebbüsü olursa kendisini ziyaret edebileceğini söylemesi üzerine görüşme gerçekleşmemiştir. Hayri Efendi İstanbul hükümetinin icraatından memnun olmadığından Anadolu’ya geçmeye karar vererek bir vapurla İtalya’dan ayrılıp Antalya’ya geldi.

Daha sonra Ankara’da Mustafa Kemal ve diğer devlet erkânıyla çeşitli görüşmelerde bulundu, kendisine yapılan görev tekliflerini hastalığı sebebiyle kabul etmedi. Ömrünün geri kalan kısmını Ürgüp’te geçirdi ve burada hâtıralarını kaleme aldı.

7 Temmuz 1921’de vefat ederek Ürgüp’te Câmi-i Kebîr bahçesindeki aile kabristanına defnedildi. Oğlu Suat Hayri Ürgüplü 1965-1966 ve 1972’de olmak üzere iki defa başbakanlık yapmıştır.” TDVİA

Yorumunuz için teşekkürler, en kısa sürede gözden geçirilip yayınlanacaktır

Karamandan.com, Karaman ile özdeşleşen markaları ağırlıyor.