Şanlıurfa’da ninnilere nenni deniyordu! Eski ezgilerde hangi kelimeler var?

Şanlıurfa’da annelerin çocuklarını uyuturken söylediği ninniler, yörede kullanılan adıyla nenni, kentin sözlü kültür mirasının önemli örnekleri arasında yer alıyor. Şanlıurfa Valiliğinin kültürel miras çalışmaları kapsamında hazırlanan araştırmada, geçmişten gelen bu ezgiler ve Urfa ağzına özgü ifadeler bir araya getirildi.

Abuzer Akbıyık tarafından hazırlanan ve 12 Eylül 2025 tarihinde Şanlıurfa Kültür Atlası’nda yayımlanan çalışma, ninnilerin yalnızca çocukları uyutmak için söylenen sözlerden ibaret olmadığını gösteren örnekler içeriyor.

Şanlıurfa’da ninni yerine nenni kelimesi kullanılıyor

Şanlıurfa halk edebiyatında nenni olarak adlandırılan bu ezgiler, annelerin çocuklarına yönelik sevgisini ve dileklerini yansıtıyor. Derlenen metinlerde aile ilişkileri, günlük yaşam, sevinç ve üzüntü gibi farklı konulara da yer veriliyor.

Bazı ninnilerde gurbette bulunan babaya duyulan özlem ve annenin çocuğuna ilişkin beklentileri de anlatılıyor.

Araştırmada yazılı eserlerden ve kaynak kişilerden yararlanıldı. Şanlıurfalı Naime Hayırlı ile yapılan derlemede kaydedilen ninniler de çalışmaya dahil edildi. Böylece sözlü gelenek içerisinde aktarılan ezgiler, yerel kelimelerle birlikte yazılı bir kültür kaydına dönüştürüldü.

Arasa, Mehsim, Ariş ve Leyli kelimelerinin anlamları

Çalışmanın dikkat çeken bölümlerinden birini Urfa ağzında kullanılan ve günlük Türkçede farklı karşılıkları bulunan kelimeler oluşturuyor. Ninni örneklerinde geçen Arasa buğday pazarı, Mehsim masum, Ariş asma, Leyli ise salıncak anlamında kullanılıyor.

Bu ifadeler, ninnilerin yalnızca melodik bir uyutma geleneği olmadığını, aynı zamanda bölgenin konuşma özelliklerini ve günlük yaşamından izleri de taşıdığını ortaya koyuyor. Çocuklara söylenen sözlerin içerisinde yöresel kelimelerin korunması, halk edebiyatı açısından da ayrı bir kayıt oluşturuyor.

Şanlıurfa’nın ninni geleneği yazılı kaynaklarda da yer alıyor

Abuzer Akbıyık’ın araştırmasında Amil Çelebioğlu’nun Türk Ninniler Hazinesi, Mehmet Avni Özbek’in Urfa ağzı üzerine çalışmaları ve Adil Saraç’ın 2018 yılında yayımlanan Urfaca Urfalıca kitabı kaynaklar arasında gösteriliyor. Ayrıca Şanlıurfa Kültür Sanat Tarih ve Turizm Dergisi’nin Ocak 2009 tarihli sayısında Kemal Kapaklı’nın Ninnilerimiz başlıklı çalışması yayımlandı.

Farklı yıllarda hazırlanan bu çalışmalar, Şanlıurfa’da anneden çocuğa aktarılan ninnilerin hem sözlü kültür hem de halk edebiyatı araştırmalarında ele alındığını gösteriyor. Nenni örnekleri, yöresel söyleyişleri, aile yaşamını ve geçmiş kuşakların çocuklarına aktardığı dilekleri bir arada barındırıyor.