206 bin 746 çocuğun gelişimi takip edildi! Ankara da pilot iller arasında

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının koordinasyonunda yürütülen II. Ulusal Otizm Eylem Planı'nın 2023-2025 dönemine ilişkin faaliyetleri açıklandı. Otizmli bireylerin erken tanı ve müdahale hizmetlerine erişimini artırmayı amaçlayan çalışmalar kapsamında ailelere yönelik danışmanlık hizmetleri de genişletildi.

Ankara ise erken çocukluk dönemine yönelik desteklerin uygulandığı dört pilot il arasında yer aldı.206 BİN 746 ÇOCUĞUN GELİŞİMİ TAKİP EDİLDİOtizm spektrum bozukluğunun erken dönemde fark edilmesini desteklemek amacıyla dijital tarama ve izleme altyapısı geliştirildi. Bu kapsamda Hastalık Yönetim Platformu (HYP) üzerinden çocukların gelişimsel değerlendirmelerinin takip edilmesine yönelik çalışmalar yürütüldü.

Aile hekimlerinin çocukların izlem süreçlerine ilişkin kayıtları sistematik biçimde takip edebilmesi amaçlandı. Paylaşılan faaliyet verilerine göre 2025 yılında 206 bin 746 çocuk izleme ve tarama çalışmaları kapsamında değerlendirildi.

İhtiyaç duyulan durumlarda bireyselleştirilmiş müdahale ve yönlendirme süreçleri yürütüldü. Ancak bu rakam, 206 bin 746 çocuğun tamamının otizm tanısı aldığı anlamına gelmiyor. Tarama ve gelişimsel izleme, tanı koyma sürecinden farklı olarak olası risklerin belirlenmesini ve gerektiğinde uzman değerlendirmesine yönlendirmeyi amaçlıyor.

ANKARA DAHİL 4 İLDE ERKEN MÜDAHALE DESTEĞİEylem planıyla bağlantılı çalışmalar arasında 0-8 yaş grubundaki çocuklara yönelik Aile Temelli Ulusal Erken Müdahale Sistemi de bulunuyor. Ankara, Bursa, Kahramanmaraş ve Mersin'de uygulanan pilot model, gelişimsel gerilik riski bulunan veya engeli olan çocukların erken dönemde belirlenmesini ve aileleriyle birlikte desteklenmesini hedefliyor.

Paylaşılan faaliyet verilerine göre pilot uygulamanın gerçekleştirildiği dört ilde 801 aileyle görüşme yapıldı. Değerlendirmelerin ardından 301 çocuk ve ailesine destek sağlandı. Bakanlığın daha önce yayımladığı açıklamalara göre model, ailelerin sağlık, bakım, rehabilitasyon ve eğitim hizmetlerine koordineli şekilde erişebilmesi üzerine kuruldu.

Ankara'da da uygulanan pilot sistemin aşamalı olarak Türkiye geneline yaygınlaştırılması hedefleniyor.14 İLDE ÇOK DİSİPLİNLİ HİZMET MODELİOtizmli bireylere yönelik sağlık hizmetlerinin güçlendirilmesi de faaliyet raporunun önemli başlıklarından biri oldu. Paylaşılan bilgilere göre 14 ilde çok disiplinli hizmet modelleri ve Çocuk ve Genç Ruh Sağlığı Merkezleri (ÇÖZGEM) üzerinden çalışmalar yürütüldü.

Ayrıca 876 kamu ruh sağlığı polikliniğinde otizmli bireylere yönelik hizmet sunulduğu bildirildi. Sağlık çalışanlarının erken müdahale, davranış analizi, beslenme ve acil sağlık müdahaleleri konularındaki bilgi ve becerilerini geliştirmeye yönelik eğitim faaliyetleri de gerçekleştirildi.

Çalışmalarda sağlık personelinin farklı uzmanlık alanları arasında koordineli hizmet sunabilmesinin güçlendirilmesi amaçlandı. OTİZMLİ ÇOCUĞU BULUNAN AİLELERE ÜCRETSİZ DANIŞMANLIKEylem planı kapsamında yalnızca çocukların gelişimsel değerlendirmeleri değil, ailelerin sosyal hizmetlere erişimi de ele alındı.

Bireysel Sosyal Hizmet Danışmanlığı modeliyle otizmli bireylerin ihtiyaçlarının belirlenmesi, ailelerin uygun kamu hizmetlerine yönlendirilmesi ve psikososyal destek alabilmesi hedeflendi. İlk dönem pilot çalışmalarında 503 kişiye danışmanlık hizmeti sunulduğu bildirildi.

Bakanlığın 2026 yılında yaptığı açıklamalara göre uygulama daha sonra genişletilerek 34 ile ulaştı. Paylaşılan güncel faaliyet bilgilerinde model kapsamında toplam 16 bin 278 aileye ulaşıldığı belirtildi. Ücretsiz danışmanlık hizmetiyle ailelerin tanı sonrasında karşılaşabilecekleri eğitim, bakım ve sosyal destek süreçlerinde rehberlik alabilmesi amaçlanıyor.81 İLDE OTİZM İZLEME KOMİSYONLARI OLUŞTURULDUII.

Ulusal Otizm Eylem Planı kapsamında hizmetlerin yerel düzeyde takip edilebilmesi için 81 ilde İl Otizm İzleme Komisyonları oluşturuldu. Vali yardımcılarının başkanlığında faaliyet gösteren komisyonların yılda en az üç kez toplanması öngörülüyor.

Komisyonların görevleri arasında yerel ihtiyaçların belirlenmesi, kurumların yürüttüğü çalışmaların izlenmesi ve uygulamalardaki eksikliklerin değerlendirilmesi bulunuyor. Eylem planı çerçevesinde aileler, öğretmenler, sağlık çalışanları ve diğer meslek gruplarına yönelik eğitim, seminer ve farkındalık etkinlikleri de gerçekleştirildi.

AİLELER OTİZM DESTEĞİNE NASIL ULAŞABİLİR?Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, otizmli bireyler ve ailelerine yönelik bilgilendirme çalışmalarını otizm.gov.tr internet sitesi üzerinden sürdürüyor. Mayıs 2026'da erişime açılan platformda otizm spektrum bozukluğunun belirtileri, tanı süreci, gelişimsel farklılıklar ve kamu hizmetleri hakkında bilgiler bulunuyor.

Aileler ayrıca Bireysel Sosyal Hizmet Danışmanlığı, ÇÖZGEM, bakım hizmetleri ve Millî Eğitim Bakanlığının sunduğu eğitim desteklerine ilişkin açıklamalara ulaşabiliyor. Çocuklarında gelişimsel farklılık gözlemleyen ebeveynlerin öncelikle aile hekimlerine veya ilgili sağlık uzmanlarına başvurarak değerlendirme süreci hakkında bilgi almaları önem taşıyor.

II. Ulusal Otizm Eylem Planı'nın 2030 yılına kadar devam edecek olması nedeniyle erken tanı, aile danışmanlığı ve hizmetlere erişim çalışmalarının sonraki dönemlerde de izlenmesi planlanıyor.