Türkiye'de yatırım planını askıya almıştı: Çinli otomotiv devi fabrikayı komşuya kuruyor

METİN MERCAN

Çinli otomotiv üreticisi Great Wall Motor (GWM), Avrupa'daki ilk üretim tesisi için Türkiye'nin komşusu Bulgaristan'da yerel bir ortakla anlaşma imzaladı. Reuters'ın haberine göre şirket, Ora 5 kompakt SUV modelini Bulgaristan'da üretecek.

Yıllık 50 bin araç kapasitesine sahip olması planlanan tesiste üretimin 2027'nin ilk çeyreğinde başlaması hedeflenirken, anlaşmanın finansal ayrıntıları açıklanmadı.

Türkiye'deki yatırım planını 2024'te askıya almıştı

Great Wall Motor, 2023 yılında Cumhurbaşkanlığı Yatırım Ofisi ile fabrika yatırımı için görüşmeler yürütmüştü. Yatırımın yeri ve teşvik koşullarının ele alındığı görüşmelerde, Manisa'da Volkswagen'in daha önce fabrika kurmayı değerlendirdiği arazi de Çinli üreticiye önerilmişti. Ancak görüşmelerin ardından beklenen yatırım kararı gelmedi.

Şirket, Şubat 2024'te Türkiye'deki fabrika yatırım planını askıya aldı. O dönemde sektör kaynaklarından edinilen bilgilere göre, artan işçilik maliyetleri ve sık değişen düzenlemeler kararda etkili oldu. Great Wall Motor'un elektrikli modellerinin Avrupa'da beklenen satış performansına ulaşamaması da yatırım planını etkileyen unsurlar arasında gösterildi.

Avrupa'daki üretim hamlesinde gümrük vergileri etkili

Great Wall Motor'un Bulgaristan yatırımı, Çinli otomotiv üreticilerinin Avrupa Birliği (AB) pazarında yerel üretimlerini artırmaya çalıştığı bir dönemde geldi.

AB'nin Çin'de üretilen elektrikli otomobillere getirdiği ilave gümrük vergileri, Çinli markaların Avrupa'da üretim tesisi kurma arayışlarını hızlandırdı. Great Wall Motor'un Çin'den AB'ye ihraç ettiği elektrikli otomobillere, standart yüzde 10'luk ithalat vergisinin yanı sıra yüzde 20,7 oranında ilave telafi edici vergi uygulanıyor.

Şirketin Teknolojiden Sorumlu Üst Yöneticisi Nicole Wu, Avrupa'daki büyüme stratejilerine ilişkin, "Avrupa'ya yalnızca otomobil satmak istemiyoruz, Avrupa'nın bir parçası olmak istiyoruz." dedi.

Bulgaristan'da üretilecek Ora 5 modeli, Avrupa pazarında elektrikli, hibrit ve benzinli seçeneklerle sunuluyor. Ancak şirket, yeni fabrikada hangi motor seçeneklerinin üretileceğini henüz açıklamadı.

Hedef 2029'a kadar Avrupa'da 300 bin araç üretmek

Great Wall Motor, Bulgaristan yatırımıyla Avrupa'daki üretim kapasitesini artırmayı hedefliyor. Şirketin daha önce açıkladığı plana göre, 2029 yılına kadar Avrupa'da 300 bin araç üretilmesi amaçlanıyor.

Bulgaristan'daki fabrikanın yıllık 50 bin araçlık planlanan kapasitesi, söz konusu hedefin yaklaşık altıda birine karşılık geliyor. Çinli üretici, ilerleyen dönemde Avrupa'da otomobil ve parça üretimini bir araya getiren entegre üretim merkezleri kurmayı da planlıyor.

Şirket, önümüzdeki iki yılda Avrupa'da en az 10 yeni model ve mevcut modellerin farklı versiyonlarını piyasaya sürmeyi hedefliyor.

Avrupa'daki satışları yüzde 30 geriledi

Bulgaristan yatırımı, Great Wall Motor'un Avrupa pazarında yaşadığı satış kayıplarının ardından geldi. Avrupa'ya ilk giren Çinli otomotiv üreticilerinden biri olan şirket, elektrikli araçlara ağırlık verdiği ilk büyüme döneminde beklediği satış rakamlarına ulaşamadı.

Great Wall Motor'un Avrupa'daki satışları 2025 yılında yaklaşık yüzde 30 azalarak 3 bin 500 araca geriledi. Aynı dönemde BYD, Chery ve Leapmotor gibi Çinli rakipleri Avrupa pazarında hızlı büyüme kaydetti.

Yeni modeller ve yerel üretim yatırımlarıyla Avrupa'daki konumunu güçlendirmeyi amaçlayan şirket, 2030 yılına kadar bölgedeki pazar payını yüzde 3 ila yüzde 5 aralığına çıkarmayı hedefliyor.

Great Wall Motor, 2021 yılından bu yana Almanya'nın Münih kentinde faaliyet gösteren araştırma ve geliştirme merkezinde Avrupa'daki tüketici talepleri, teknik düzenlemeler ve araç testleri üzerine çalışmalar yürütüyor.

Çinli üreticilerin Avrupa'da fabrika yatırımlarını artırması, Türkiye'nin otomotiv üretimindeki rekabet koşulları açısından da önem taşıyor. Türkiye, gelişmiş tedarik zinciri, mevcut üretim altyapısı ve Avrupa pazarına yakınlığıyla otomotiv yatırımlarında öne çıkarken, AB ülkeleri de Çinli markaları kendi sınırları içinde üretime yönlendirmeye çalışıyor.

Türkiye'nin otomotiv ihracatı 2025 yılında 41,5 milyar dolara ulaşırken, bunun 15,77 milyar dolarlık bölümünü otomotiv tedarik endüstrisi oluşturdu.

Great Wall Motor'un Bulgaristan'daki yeni tesisi, Avrupa'daki otomotiv üretim rekabetine yeni bir kapasite ekleyecek. Yatırımın Türk otomotiv sektörü üzerindeki olası etkisi ise fabrikanın hangi modelleri üreteceğine, hedef pazarlarına ve tedarik zincirinin nasıl şekilleneceğine bağlı olacak. Türk otomotiv yan sanayisi açısından yeni tedarik fırsatları da ortaya çıkabilecek.