Alanya muzuna ve avokadosuna yeni Hal Yasası ile koruma hazırlığı

Alanya'nın önemli tarım ürünleri arasında yer alan muz ve avokado için yeni Hal Yasası hazırlıkları üreticilerin gündemine girdi. Alanya Ziraat Odası Başkanı Tahir Göktepe, dört bakanlığın üzerinde çalıştığı düzenlemeye ilişkin değerlendirmesinde, ithal ürünlerin yerli üretim üzerindeki baskısını azaltacak ve çiftçinin pazardaki konumunu güçlendirecek adımların ele alındığını açıkladı.

Ancak yerli ürün kotası ve ithalat sınırlamalarına ilişkin hükümlerin kesinleştiğini gösteren resmî bir düzenleme henüz doğrulanamadı. ALANYA'DAN DÖRT BAKANLIĞA ORTAK TALEPAlanya Ziraat Odası ve Alanya Muz Üreticileri Birliği Başkanı Tahir Göktepe, Mersin, Gazipaşa ve Manavgat ziraat odalarıyla birlikte yürüttükleri girişimlerin yeni yasa hazırlıklarında karşılık bulmaya başladığını belirtti.

Göktepe'nin aktardığına göre Ticaret, Tarım ve Orman, Hazine ve Maliye ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik bakanlıklarının gündemindeki düzenleme; üreticinin pazara erişimini kolaylaştırmayı, aracılık maliyetlerini azaltmayı ve tarımsal kooperatiflerin etkinliğini artırmayı hedefliyor. Alanyalı üreticilerin öncelikli talepleri arasında ithal muz ve avokadonun yerli ürün fiyatları üzerindeki etkisinin azaltılması bulunuyor.

Göktepe, özellikle hasat dönemlerinde ithalat nedeniyle yaşanan fiyat baskısının önlenmesi gerektiğini savunuyor. MARKETLERDE YÜZDE 50 YERLİ ÜRÜN TALEBİAlanya Ziraat Odasının gündeme taşıdığı önerilerden biri, market rafları ve satış tezgâhlarında muz ile avokado için en az yüzde 50 oranında yerli ürün bulundurulması zorunluluğu getirilmesi.

Göktepe, bu talebin bölgedeki ziraat odalarıyla birlikte ilgili bakanlıklara iletildiğini belirtti. Ancak yüzde 50 oranının yasa taslağında kesin hüküm olarak yer aldığına ilişkin resmî doğrulama bulunmuyor. Dolayısıyla söz konusu oran, mevcut aşamada üretici temsilcilerinin talebi olarak değerlendirilmeli.

İthal meyve ve sebzeye kota getirilmesi de görüşülen başlıklar arasında gösteriliyor. Böyle bir uygulamanın kapsamı, hangi ürünleri içereceği ve hangi dönemlerde geçerli olacağı ise henüz netleşmiş değil. KOOPERATİFLERLE DOĞRUDAN SATIŞ HEDEFİYeni Hal Yasası hazırlıklarında üretici kooperatiflerinin güçlendirilmesi de öne çıkıyor.

Göktepe'nin paylaştığı bilgilere göre kooperatifleşmenin yaygınlaştırılması ve üreticinin ürününü daha az aracıyla tüketiciye ulaştırabilmesi amaçlanıyor. Bu modelin Alanya açısından önemi, muz ve avokadonun üretim yerinden tüketiciye ulaşıncaya kadar geçtiği ticari aşamalarda ortaya çıkıyor.

Kooperatifler aracılığıyla ortak pazarlama yapılması, küçük üreticilerin alıcılarla pazarlık gücünü artırabilir. Ancak bunun üretici gelirine ve tüketici fiyatlarına etkisi, uygulamanın maliyetlerine ve satış koşullarına bağlı olacak.

Taslak kapsamında toptancı hallerindeki işlemlerin dijital sistemlerle daha etkin izlenmesi ve fiyat hareketlerinin denetlenmesi de hedefler arasında gösteriliyor. MEVCUT HAL SİSTEMİNDE HANGİ KURALLAR VAR?Türkiye'de sebze ve meyve ticaretinin temel yasal çerçevesini 5957 sayılı Sebze ve Meyveler ile Yeterli Arz ve Talep Derinliği Bulunan Diğer Malların Ticaretinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun oluşturuyor.

Mevcut sistemde ürün hareketlerinin izlenmesi, ticari işlemlerin kayıt altına alınması ve piyasa şeffaflığının artırılması amacıyla Hal Kayıt Sistemi kullanılıyor. Dolayısıyla dijital takip tamamen yeni bir uygulama değil.

Yeni düzenlemede belirleyici olacak konu, mevcut kayıt ve denetim mekanizmalarının nasıl geliştirileceği. Üreticilerin doğrudan satışına ilişkin mevcut mevzuatta da belirli imkânlar bulunuyor. Hazırlanan değişikliklerin bu hakları hangi koşullarda genişleteceği, yasa metninin kesinleşmesiyle açıklığa kavuşacak.

ALANYA'DA MUZ VE AVOKADO FİYATLARI AYRIŞTIYeni düzenleme tartışmaları, Alanya'da iki önemli tarım ürününün farklı fiyat hareketleri yaşadığı bir döneme denk geldi. Alanya Sebze ve Meyve Komisyoncuları Derneğinin fiyat listelerine göre 17 Eylül 2026'da kilogramı 30-45 TL aralığında bulunan yerli muz, 26 Ekim'de 60-75 TL aralığına yükseldi.

Alanya Avokado Üreticileri Birliğinin tavsiye fiyatlarında ise ters yönlü hareket görüldü. Eylül ayında 55 TL olarak açıklanan 250 gram üzerindeki avokadonun adet fiyatı, 26 Ekim'de 28 TL'ye geriledi. Bu değişim yaklaşık yüzde 49'luk düşüşe karşılık geliyor.

Burada önemli bir ayrım bulunuyor: Muz için açıklanan rakamlar toptancı halindeki fiyat aralıklarını, avokado rakamları ise üretici birliğinin tavsiye fiyatlarını gösteriyor. Bu nedenle iki ürünün fiyatları doğrudan karşılaştırılamıyor.

ÜRETİCİ İÇİN İTHALAT KADAR PAZARLAMA DA ÖNEMLİAlanya'da tarımsal üretimin karşılaştığı sorunlar yalnızca ithalatla sınırlı değil. Ürünlerin hasat zamanı, kalite standartları, pazarlama koşulları ve üretim maliyetleri de çiftçinin gelirini doğrudan etkiliyor.

Alanya Ziraat Odası Başkanı Tahir Göktepe, daha önce yaptığı açıklamalarda avokadonun erken hasat edilmesinin ürün kalitesine ve üreticinin pazardaki konumuna zarar verebileceği uyarısında bulunmuştu. Göktepe, 2026-2027 avokado sezonunda üreticilerin fiyat belirleme sürecinde daha etkin temsil edilmesi için Alanya'nın farklı bölgelerinden dört üreticinin fiyat komisyonunda yer almasını hedeflediklerini de açıklamıştı.

Bu girişimler, yeni Hal Yasası tartışmalarının yanı sıra Alanya'da üreticilerin örgütlenmesi ve pazarlama süreçlerine katılımının da gündemde olduğunu gösteriyor. YENİ HAL YASASI NE ZAMAN YÜRÜRLÜĞE GİRECEK?Yeni Hal Yasası'nın yürürlük tarihi ve üreticilere yönelik düzenlemelerin kesin kapsamı henüz açıklığa kavuşmadı.

Taslak çalışmalarının tamamlanması, ilgili hükümlerin yasama sürecinden geçmesi ve kabul edilen düzenlemenin Resmî Gazete'de yayımlanması gerekiyor. Bu nedenle Alanya muzuna ve avokadosuna yönelik ithalat kotası, marketlerde yerli ürün zorunluluğu veya yeni satış haklarının yürürlüğe girdiği yönünde bir değerlendirme yapmak için erken.

Alanyalı üreticiler açısından sürecin en önemli sonucu, ithal ürünlerle rekabet koşullarının nasıl düzenleneceği ve kooperatifler üzerinden pazarlama imkânlarının ne ölçüde genişletileceği olacak. Nihai etkiler, yasanın kabul edilen hükümleri ve uygulama esaslarıyla belirlenecek.