Okul Mu, Spor Mu?

Çocuklarımızı Neden İki Başarı Arasında Seçim Yapmaya Zorluyoruz?

Bir çocuğun hayatında belki de en haksız sorulardan biri şudur:“Okulunu mu seçeceksin, sporunu mu?”Bu soru ilk bakışta masum görünebilir. Ancak gerçekte çocuğun önüne iki ayrı gelecek koyar. Sanki iyi bir öğrenci olmak için spordan, başarılı bir sporcu olmak için de eğitimden vazgeçmek gerekiyormuş gibi...Oysa burada sorgulanması gereken çocukların tercihleri değil, yetişkinlerin oluşturduğu bu yanlış ikilemdir.

Çünkü eğitim ile spor birbirinin rakibi değil, insan gelişiminin birbirini tamamlayan iki önemli unsurudur.

BAŞARIYI NEDEN SADECE NOTLARLA ÖLÇÜYORUZ?

Bir çocuk matematik sınavından yüksek not aldığında başarılı kabul edilir. Peki aynı çocuk aylarca disiplinli çalışarak bir spor tekniğini öğrendiğinde neden bu başarı aynı değeri görmez? Bir öğrenci saatlerce ders çalıştığında geleceğine yatırım yaptığı düşünülür.

Ancak aynı öğrenci antrenman salonunda ter döktüğünde bazen zamanını boşa harcadığı söylenir. İşte burada önemli bir toplumsal yanılgıyla karşı karşıyayız. Biz çocuklarımızın zihinsel gelişimini önemsiyoruz ama bedensel, duygusal ve sosyal gelişimini çoğu zaman ikinci plana atıyoruz.

Oysa insan yalnızca sınav çözen bir zihin değildir. İnsan; düşünen, hareket eden, hisseden, karar veren ve zorluklarla mücadele eden bir bütündür.

SPOR DERS ÇALIŞMANIN DÜŞMANI DEĞİLDİR

Spor bilimleri ve eğitim psikolojisi alanındaki araştırmalar, düzenli fiziksel aktivitenin çocuklarda dikkat, yürütücü işlevler ve psikolojik iyi oluş üzerinde olumlu etkiler oluşturabildiğini göstermektedir. Özellikle planlama, davranışları kontrol etme, dikkati sürdürme ve gerektiğinde strateji değiştirme gibi beceriler hem sınıfta hem de spor salonunda önemlidir.

Ancak burada önemli bir ayrıntı vardır.

Spor yapmak tek başına yüksek ders notlarını garanti etmez. Aynı şekilde çok ders çalışmak da akademik başarıyı otomatik olarak getirmez. Başarı; doğru yöntem, yeterli uyku, düzenli çalışma, sağlıklı yaşam ve sürdürülebilir alışkanlıklarla gelişir.

Dolayısıyla sorun sporun çocuğun derslerine engel olması değil, çoğu zaman ders ve antrenman programlarının doğru yönetilememesidir.

ÇOCUKLARIN DEĞİL, BÜYÜKLERİN ÇELİŞKİSİ

Bir anne düşünün. Çocuğunun disiplinli, özgüvenli, sorumluluk sahibi ve mücadeleci olmasını istiyor. Ama sınav haftası geldiğinde ilk vazgeçtiği şey çocuğunun spor antrenmanı oluyor. Bir baba düşünün. Çocuğunun kötü alışkanlıklardan uzak durmasını, sağlıklı arkadaşlıklar kurmasını ve güçlü bir karakter geliştirmesini istiyor.

Ancak okul notları biraz düştüğünde ilk söylediği söz şu oluyor:“Artık spora gitmeyeceksin!”Peki burada çocuğa nasıl bir mesaj veriyoruz? Sporun ancak her şey yolundayken yapılabilecek bir uğraş olduğunu mu? Disiplinin, mücadelenin ve sorumluluğun yalnızca sınav sonuçlarıyla mı değer kazandığını?

Elbette akademik sorumluluklar ihmal edilmemelidir. Gerektiğinde antrenman yoğunluğu azaltılabilir. Fakat sporu bütünüyle yasaklamak, her zaman sorunun gerçek nedenini çözmez. Bazen çocukların ihtiyacı olan şey daha fazla ders saati değil, daha iyi düzenlenmiş bir yaşamdır.

ANTRENÖRLERİN DE SORUMLULUĞU VAR

Bu meselenin bütün sorumluluğunu ailelere yüklemek de doğru değildir. Antrenörler olarak bizlerin de kendimize sormamız gereken sorular vardır. Sporcumuzun okul durumunu ne kadar biliyoruz? Sınav dönemlerinde antrenman yükünü yeniden düzenliyor muyuz?

Çocuğun yalnızca sportif performansıyla mı ilgileniyoruz, yoksa gelişimini bir bütün olarak mı değerlendiriyoruz? Bir antrenörün başarısı yalnızca yetiştirdiği şampiyonların sayısıyla ölçülmemelidir. Aynı zamanda eğitimini sürdürebilen, sorumluluklarını yerine getiren, zamanını yönetebilen ve hayatın farklı alanlarında ayakta durabilen bireyler yetiştirebilmesiyle de değerlendirilmelidir. Çünkü gerçek antrenörlük, yalnızca sporcu yetiştirmek değil, insan yetiştirmektir.

HER ÇOCUK ŞAMPİYON OLMAK ZORUNDA DEĞİLDİR

Belki de üzerinde en fazla düşünmemiz gereken gerçek budur. Her spor yapan çocuk millî sporcu olmayacaktır. Her millî sporcu olimpiyat şampiyonu olmayacaktır. Her başarılı öğrenci de doktor, mühendis veya akademisyen olmayacaktır.

Ama her çocuk iyi bir insan olma fırsatına sahip olmalıdır. Sporun asıl toplumsal değeri de burada ortaya çıkar. Bir çocuk müsabakada kaybetmeyi öğrenirken hayatın her zaman istediği gibi ilerlemeyeceğini keşfeder. Yorulduğunda devam etmeyi öğrenirken sabrını geliştirir.

Kurallara uyarken öz denetim kazanır. Rakibine saygı gösterirken ahlaki bir duruş edinir. Bunlar yalnızca spor salonunda kullanılan beceriler değildir. Hayatın her alanında karşılığı olan kazanımlardır.

Çözüm, çocuğun önüne iki seçenek koymak değildir. Çözüm; aile, öğretmen ve antrenörün aynı çocuğun geleceği için birbirleriyle iletişim kurabilmesidir. Çocuğun yaşına, gelişimine, okul yüküne ve sportif hedeflerine uygun bir program hazırlanmalıdır.

Sınav dönemlerinde antrenman yoğunluğu gerektiğinde azaltılmalı, yoğun müsabaka dönemlerinde de akademik sorumlulukların nasıl sürdürüleceği önceden planlanmalıdır. En önemlisi, çocuğun dinlenme, uyku ve serbest zaman ihtiyacı unutulmamalıdır.

Çünkü sürekli ders çalışan da sürekli antrenman yapan da yeterince dinlenmediğinde gelişimini sağlıklı biçimde sürdüremeyebilir. Burada amaç çocuğun günün her saatini doldurmak değil, zamanını bilinçli kullanmasını öğretmektir.

Bir çocuğa sürekli “Ya okul ya spor” dediğimizde, aslında ona hayatın farklı alanlarında başarılı olamayacağını öğretiyoruz. Oysa çocuklarımızın ihtiyacı olan şey, seçeneklerini daraltan yetişkinler değil, potansiyellerini geliştiren rehberlerdir. Eğitim çocuğa bilgi kazandırır.

Spor ise bu bilgiyi hayatta kullanırken ihtiyaç duyabileceği disiplin, dayanıklılık ve öz denetim becerilerini geliştirmesine katkıda bulunur. Biri diğerinin yerini tutmaz.

Ama doğru yönetildiklerinde birbirlerini güçlendirebilirler. Unutmayalım: Bir çocuğun geleceğini korumak adına sporunu elinden almak yerine, hem eğitimini hem sporunu sürdürebileceği koşulları oluşturmak çok daha değerlidir.

Çünkü asıl başarı, çocuğu iki hayalinden birini seçmeye zorlamak değil, her ikisini de taşıyabilecek bir yaşam disiplini kazandırmaktır. Ve şimdi bütün anne babalara, öğretmenlere ve antrenörlere bir soru: Çocuklarımız gerçekten okul ile spor arasında mı kalıyor, yoksa biz yetişkinler onların hayatında bu iki değere birlikte yer açmayı mı başaramıyoruz?