Ankara’nın 4 bin yıllık Hitit mirası için yeni adım: Gavurkale turizme hazırlanıyor!

Ankara’nın Haymana ilçesinde Hitit döneminden günümüze ulaşan en önemli arkeolojik alanlardan Gavurkale’nin korunması, tanıtılması ve turizme kazandırılması için yeni çalışmalar değerlendiriliyor. Haymana Belediye Başkanı Levent Koç, Külhöyük kazı ekibinden akademisyen ve arkeologlarla birlikte tarihî alanı yerinde inceleyerek uygulanabilecek projeler hakkında görüş alışverişinde bulundu.

İncelemeye Külhöyük Kazı Başkanı Doç. Dr. Derya Yılmaz, kazı ekibinden Aslınaz Emekli ve Arkeolog Mehmet Fatih İlktürk katıldı. Derya Yılmaz, Gavurkale’nin tarihsel geçmişi, arkeolojik özellikleri ve bölgenin Hitit dünyası içerisindeki yeri hakkında heyete bilgi verdi.

Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi kayıtlarına göre Doç. Dr. Derya Yılmaz başkanlığındaki ekip, Gavurkale’ye yaklaşık 8 kilometre uzaklıktaki Külhöyük Hitit kentinde arkeolojik kazıları sürdürüyor. Külhöyük, Ankara’da halen kazısı yapılan tek Hitit kenti olarak tanımlanıyor.

KAYA ÜZERİNDE ÜÇ HİTİT TANRISIGavurkale, Ankara’nın yaklaşık 60 kilometre güneybatısında, Haymana’nın Dereköy Mahallesi yakınlarında bulunuyor. Kültür ve Turizm Bakanlığı Ankara İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü verilerine göre alanın vadiye bakan kaya yüzeyinde oturan bir tanrıça ile karşısında ayakta duran iki tanrı figürü bulunuyor.

Figürlerin sivri başlıkları, kısa etekleri, uzun kılıçları ve uçları kıvrık ayakkabıları Hitit sanatının karakteristik özelliklerini taşıyor. Tepenin üst kesiminde Hititlere özgü büyük taşlarla inşa edilmiş duvarlar ve yeraltı odası da günümüze ulaşan kalıntılar arasında.

Arkeolojik değerlendirmelerde alanın bir kült merkezi, dağ tapınağı veya kraliyetle bağlantılı anıtsal bir yapı olarak kullanılmış olabileceği üzerinde duruluyor. Gavurkale’de Hitit döneminin ardından Frig, Roma ve Bizans dönemlerine ait izler de tespit edildi.

Bu nedenle Gavurkale’yi yalnızca “bir kaya kabartması” olarak değerlendirmek alanın arkeolojik niteliğini tam olarak karşılamıyor. Kaya rölyefleri, tahkimat kalıntıları ve çevrede ortaya çıkarılan buluntular, buranın daha geniş bir tarihî yerleşim ve kutsal alan bütününün parçası olduğuna işaret ediyor.

ATATÜRK 31 MAYIS 1930'DA GAVURKALE'Yİ ZİYARET ETTİGavurkale’nin Cumhuriyet dönemi arkeoloji tarihi açısından da özel bir yeri bulunuyor. Haymana Belediyesi’nin tarihî alanla ilgili kayıtlarına göre Gavurkale’deki ilk kapsamlı kazı çalışmaları, Mustafa Kemal Atatürk’ün isteğiyle Alman arkeolog Hans Henning von der Osten tarafından 1930-1931 döneminde yürütüldü.

Atatürk’ün bölgeye yaptığı ziyaretin tarihi ise akademik kaynaklarda 31 Mayıs 1930 olarak kayıtlı. Dönemin gazete haberlerini de kullanan araştırmalara göre Atatürk, Von der Osten başkanlığındaki kazıyı yerinde inceleyerek çalışmalar hakkında bilgi aldı.

1 Haziran 1930 tarihli Hâkimiyet-i Milliye gazetesinde de ziyarete ilişkin fotoğraf yayımlandı.“TARİHİMİZE SAHİP ÇIKMAK VE TURİZME KAZANDIRMAK İÇİN ÇALIŞIYORUZ”Haymana Belediye Başkanı Levent Koç, incelemelerin ardından yaptığı açıklamada şu ifadeleri kullandı:“Haymana, binlerce yıllık geçmişiyle önemli bir kültür ve inanç coğrafyasına sahip. Gavurkale de bu değerlerin en kıymetlilerinden biri.

Tarihî değerlerimizi korumak, tanıtmak ve turizme kazandırmak için çalışıyoruz. Bu süreçte emeği geçen değerli akademisyenlerimize ve arkeologlarımıza teşekkür ediyorum. Haymana'mızın tarihî mirasını gelecek nesillere aktarmak için üzerimize düşen her türlü desteği vermeye devam edeceğiz.” Heyetin sahadaki incelemelerinde ziyaretçi erişimi, alanın korunması, tanıtımı ve kültür turizmine dahil edilebilecek projeler üzerinde duruldu.

GAVURKALE İÇİN TURİZM ÇALIŞMALARI DAHA ÖNCE DE GÜNDEME GELDİGavurkale’nin turizm rotasına dahil edilmesi yeni gündeme gelen bir konu değil. Haymana Belediyesi daha önce de tarihî alanın tanıtılması, ulaşımının kolaylaştırılması ve yönlendirme tabelalarının yerleştirilmesine yönelik çalışmalar yapılacağını açıklamıştı.

Belediye, bu yatırımların Haymana’daki termal turizmi tarih ve kültür turizmiyle birleştirebileceğini belirtmişti. Son inceleme ise arkeologların doğrudan sürece dahil olması açısından yeni bir aşama niteliği taşıyor. Bundan sonraki süreçte Gavurkale için hazırlanacak projenin kapsamı, koruma kararları, ziyaretçi altyapısı ve uygulama takviminin netleşmesi bekleniyor.“ANKARA'DAKİ TEK HİTİT ESERİ” DEĞİLGavurkale’nin önemini anlatırken kullanılan “Ankara’daki tek Hitit eseri” ifadesi arkeolojik kayıtlarla örtüşmüyor.

Ankara Üniversitesi, Gavurkale’ye yaklaşık 8 kilometre mesafedeki Külhöyük’ü doğrudan bir Hitit kenti olarak tanımlıyor. Kültür ve Turizm Bakanlığının Ankara kayıtlarında da Külhöyük’te Hitit mimarisine ait anıtsal yeraltı geçitleri, sarnıçlar ve yerleşim izlerinin bulunduğu belirtiliyor.

Gavurkale için daha doğru tanımlama, Ankara ve Kızılırmak yayının batısındaki en önemli ve nadir Hitit kaya anıtlarından biri olması. Kültür ve Turizm Bakanlığı da anıtın bu konumunun Anadolu kültür tarihi açısından özel önem taşıdığını vurguluyor.