TEMA Vakfı’ndan COP31 çağrısı

Dünya, iklim krizine 30 yıldır masa başında çözüm arıyor; ancak atmosferdeki karbon artmaya devam ediyor. TEMA Vakfı, Türkiye’nin ev sahipliğinde bugün Antalya’da başlayan Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı COP31 öncesinde, 30 yıllık müzakere sürecinin karnesini çıkardı.

Karbon 427 ppm’e ulaştı

Vakfın verilerine göre ilk Taraflar Konferansı’nın (COP) yapıldığı 1995'te atmosferdeki karbondioksit yoğunluğu 360,82 ppm seviyesindeydi. Bu oran, Kyoto Protokolü’nün kabul edildiği 1997'de 363,73 ppm’e, Paris Anlaşması’nın imzalandığı 2015'te 400,83 ppm’e çıktı.

2025 yılında ise 427,35 ppm’e ulaştı. Böylece müzakerelerle geçen 30 yılda atmosferdeki karbondioksit yoğunluğu yaklaşık yüzde 18 arttı.

Ataç: “İklim adaleti, herkesin sorumluluk üstlenmesiyle mümkün”

TEMA Vakfı Yönetim Kurulu Başkanı Deniz Ataç, iklim müzakerelerinde alınan kararların emisyonları kaynağında engellemediğini savunarak, “Otuz yıldır hedefler açıklanıyor, anlaşmalar imzalanıyor ancak atmosferdeki karbondioksit miktarı artmaya devam ediyor. Sanayileşmiş ülkeler kendi sorumluluklarını üstlenmek yerine, karbon piyasaları gibi mekanizmalarla bu yükü ekonomik açıdan daha kırılgan ve yoksul ülkelere aktarıyor.

Oysa iklim adaleti, sorumluluğun yer değiştirmesiyle değil, herkesin kendi sorumluluğunu üstlenmesiyle mümkün. COP31, artık yeni vaatler yerine gerçek ve adil bir dönüşümün zirvesi olmalıdır.” dedi.

30 yılın beş temel sorunu

TEMA Vakfı, 30 yıllık süreçte en belirgin çelişkilerin yaşandığı 5 ana başlığı sıraladı:

Fosil yakıtlardan çıkış ertelendi: İklim krizinin ana nedeni olan fosil yakıtlardan çıkış hedefleri sürekli yumuşatıldı. Son olarak COP30'da hazırlanan yol haritası nihai metnin dışında kaldı.

Finansman sözleri tutulmadı: Yıllık zararın yüz milyarlarca doları bulduğu bir ortamda Kayıp ve Zarar Fonu’nda yalnızca 822 milyon dolar toplandı. Verilen fonların ise yüzde 69'u hibe değil borç (kredi) olarak sağlandı.

Ormanlar korunmadı, muhasebeleştirildi: Orman ekosistemleri, korunması gereken alanlar yerine sanayileşmiş ülkelerin emisyon hesaplarını kapatan bir kalem olarak görüldü.

Bağlayıcılık zayıfladı: Paris Anlaşması ile bağlayıcı hedeflerin yerini esnek beyanlar aldı. Dünya, 1,5 derece hedefinden uzaklaşarak 2,8 derecelik bir ısınmaya doğru ilerliyor.

Emisyonlar azalmadı, yer değiştirdi: Karbon ticareti, kirletenlerin emisyonlarını azaltmak yerine kredi satın alarak kirletmeyi sürdürmesine zemin hazırladı.

Gözler Antalya’da

COP31, 9-20 Kasım tarihleri arasında Antalya’da yapılıyor. Türkiye, zirveye ev sahipliği yapmanın yanı sıra konferansın başkanlığını da yürütüyor. Dünya liderlerinin katılacağı Liderler Zirvesi ise 11-12 Kasım’da düzenlenecek.

TEMA Vakfı, COP31’in bir vaat verme değil uygulama ve denetim zirvesi olmasını umuyor. Yapılan zirvede fosil yakıtlardan çıkış için bağlayıcı bir takvim belirlenmesi, kayıp ve zararların kredi yerine hibe ile karşılanması isteniyor.