Tarihî yapılar ve koruma alanları için yeni karar! Ücretler iki katına çıkabilecek

Kültür ve Turizm Bakanlığı, kültür varlıklarının korunması ve yönetimine ilişkin başvurularda alınacak hizmet bedellerini düzenleyen yeni yönetmeliği yayımladı. 27 Ekim 2026 tarihli Resmî Gazete’de yer alan düzenleme; ücretlerin hesaplanması, peşin tahsil edilmesi, iade koşulları ve bazı bölgelerde uygulanacak özel tarifelerle ilgili önemli hükümler içeriyor.

KÜLTÜR VARLIKLARI İÇİN BAŞVURU ÜCRETLERİNDE YENİ DÖNEMKültür ve Turizm Bakanlığı tarafından hazırlanan “Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu Kapsamında Kültür ve Turizm Bakanlığına Yapılacak Başvurular ile Sunulacak Hizmetler Karşılığı Alınacak Bedellere İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik”, 27 Ekim 2026 tarihli ve 33413 sayılı Resmî Gazete’de yayımlandı.

Yeni yönetmelik, 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu kapsamındaki kültür varlıklarının korunması, yaşatılması, geliştirilmesi, belgelenmesi, araştırılması, planlanması, yönetimi ve denetlenmesiyle ilgili Bakanlık hizmetleri için alınacak bedellerin usul ve esaslarını belirliyor.

Düzenleme; belge taleplerinin yanı sıra itiraz ve yeniden değerlendirme başvurularını, ayrıca Bakanlık tarafından özel çalışma, araştırma ve inceleme yapılmasını gerektiren talepleri de kapsıyor.

Kamu kurum ve kuruluşlarının kendi bünyelerinde hazırladığı plan, proje, yapım ve benzeri işler için getirilen muafiyet hükümleri ise ayrıca düzenleniyor.

HİZMET BEDELLERİ HER YIL YENİDEN ARTIRILACAKYönetmeliğin dikkat çeken hükümlerinden biri, hizmet bedellerinin her yıl güncellenmesini öngörüyor.

Buna göre ücret tarifesinde yer alan hizmet bedelleri, bir önceki yıla ilişkin olarak Vergi Usul Kanunu kapsamında tespit ve ilan edilen yeniden değerleme oranında artırılacak. Güncellenen tarifeler takvim yılı başından itibaren geçerli olacak.

Kültür ve Turizm Bakanlığı, güncellenmiş ücret tarifesini her yıl ocak ayında internet sitesinde yayımlayacak.

Bu düzenleme, Bakanlığa yapılacak başvurular karşılığında alınan hizmet bedellerinin yıllık olarak değişmesini sağlayacak. Ancak yönetmelik metninde bütün işlemler için geçerli tek bir ücret belirtilmiyor. Ödenecek tutar, ilgili hizmetin ücret tarifesindeki karşılığına göre belirlenecek.

BAŞVURU ÜCRETİ PEŞİN ALINACAKYeni yönetmeliğe göre hizmet bedeli, başvurunun işleme alınmasından önce peşin olarak tahsil edilecek.

Ödemeler, Kültür ve Turizm Bakanlığı Döner Sermaye İşletmesi Merkez Müdürlüğünün ilgili banka hesaplarına yapılabilecek. Bakanlık tarafından uygun görülen elektronik ödeme sistemleri üzerinden gerçekleştirilen ödemeler de kabul edilecek.

Başvuru sahibinin, ödeme dekontuyla birlikte Bakanlığın ilgili birimine müracaat etmesi gerekecek.

Banka dekontunun sunulmadığı veya ödemenin elektronik ortamda doğrulanamadığı başvurular işleme alınmayacak. Aynı şekilde hizmet bedelinin eksik ya da yanlış yatırılması durumunda da eksiklik giderilinceye kadar başvuru süreci başlatılmayacak.

Tahsil edilen tutarlar, taşınır ve taşınmaz kültürel mirasın korunması amacıyla yürütülen hizmetlerde kullanılmak üzere Döner Sermaye İşletmesi bütçesine gelir kaydedilecek.

ÜCRET ÖDENEN BAŞVURULARDA İADE ŞARTI DEĞİŞTİYönetmelikte başvuru sahiplerini doğrudan ilgilendiren bir diğer konu, tahsil edilen hizmet bedellerinin iadesi oldu.

Düzenlemeye göre başvuru sahibinden kaynaklanan eksiklikler nedeniyle işlem yapılamaması, başvurunun geri çekilmesi veya başvurudan vazgeçilmesi halinde alınan hizmet bedeli iade edilmeyecek.

Başvurunun Bakanlığın ilgili birimi tarafından uygun bulunmaması durumunda da ücret iadesi yapılmayacak.

Ayrıca Bakanlığın ilgili birimlerince tesis edilen işlemlerin idari yargı mercileri tarafından iptal edilmesi halinde daha önce tahsil edilen hizmet bedeli geri ödenmeyecek.

İşlem tamamlandıktan sonra aynı başvurunun yeniden değerlendirilmesinin istenmesi halinde ise yeni başvuru hizmet bedelinin ödenmesi gerekecek.

Bu hükümler, başvuru öncesinde gerekli belgelerin hazırlanmasının ve talep edilen işlemin kapsamının doğru belirlenmesinin önemini artırıyor.

BAŞVURU İÇİN 6 AYLIK SÜRE ŞARTIYeni yönetmelikte başvuruların tamamlanmasına ilişkin süre de düzenlendi.

Yürürlükteki mevzuatta aksi yönde bir hüküm bulunmadıkça, hizmet bedelinin tahsil edildiği tarihten itibaren altı ay içinde Bakanlığın ilgili birimine müracaat edilmesi zorunlu olacak.

Bu süre içerisinde ilgili birime başvurulmaması halinde işlem yapılmayacak ve yatırılan hizmet bedeli iade edilmeyecek.

Bununla birlikte Bakanlık tarafından istenen bilgi ve belgelerin tamamlanması için geçen süre, altı aylık süre hesabına dahil edilmeyecek.

Mücbir sebepler nedeniyle başvuru yapılamadığının belgelenmesi durumunda ise altı aylık süre, mücbir sebebin ortadan kalktığı tarihten itibaren hesaplanacak.

Böylece ücretin yatırılmasıyla başvurunun tamamlanması arasındaki süreç için belirli bir zaman sınırı getirilmiş oldu.

BOĞAZİÇİ İÇİN ÜCRET İKİ KATINA ÇIKABİLECEKYönetmelikte belirli bir bölge için özel ücret uygulaması da bulunuyor.

2960 sayılı Boğaziçi Kanunu'nda tanımlanan Boğaziçi Sahil Şeridi ve Öngörünüm Bölgesi için yapılacak başvurularda, ücret tarifesinde belirtilen birim fiyatın iki katı ücret alınacak.

Bu hüküm, yalnızca yönetmelikte belirtilen Boğaziçi Sahil Şeridi ve Öngörünüm Bölgesi başvurularına ilişkin. Dolayısıyla Türkiye genelindeki bütün kültür varlığı başvuruları için ücretlerin iki katına çıkacağı şeklinde değerlendirilmemeli.

Ayrıca ücret tarifesinde yer alan hizmet bedellerine, yürürlükteki vergi mevzuatına göre hesaplanan katma değer vergisi ayrıca eklenecek.

Aynı başvuru kapsamında birden fazla hizmet bedeli ortaya çıkarsa her işlem için tarifede öngörülen ücret ayrı ayrı tahsil edilecek. Ancak aynı işlem için mükerrer ücret alınamayacak.

KAMU KURUMLARINA ÜCRET MUAFİYETİYönetmelik, belirli kamu başvurularını ücret kapsamının dışında tutuyor.

Kamu kurumlarının mülkiyetindeki taşınmazlarla ilgili görüş talepleri için ücret alınmayacak. Kamu kurum ve kuruluşlarının kendi bünyelerinde hazırladığı her türlü plan, proje, yapım ve benzeri işler de bu muafiyet kapsamında yer alacak.

Bunun dışındaki başvurularda ise ilgili ücret tarifesi ve yönetmelikte belirlenen şartlar uygulanacak.

ALAN BÜYÜKLÜĞÜNE GÖRE HESAPLAMA YAPILACAKYönetmelikte, hektar veya metrekare üzerinden belirlenen hizmet bedellerinin nasıl hesaplanacağı da açıklandı.

Hesaplamalarda ölçüm sonuçları, başvuru dosyasındaki koordinatlı alan hesabı, onaylı paftalar veya ilgili idarece düzenlenen belgeler esas alınacak.

“0-5 hektar”, “5-10 hektar” ve “10 hektar ve üzeri” şeklinde belirlenen kademeli tarifelerde başvuruya konu toplam inceleme alanı dikkate alınacak.

Beş hektarın üzerindeki koruma amaçlı imar planı değişikliği taleplerinde hektar başına ek bedel uygulanacak. Tam hektarlar için tam ücret hesaplanırken hektardan küçük alanlar oranlanarak hesaplamaya dahil edilecek.

Sondaj ve jeoradar taleplerinde de 1.000 metrekarenin üzerindeki her metrekare için öngörülen bedel orantılı biçimde hesaplanacak.

YÖNETMELİK YÜRÜRLÜĞE GİRDİKültür ve Turizm Bakanlığı tarafından yayımlanan yönetmelik, Resmî Gazete'de yayımlandığı 27 Ekim 2026 tarihinde yürürlüğe girdi. Yönetmelik hükümlerinin yürütülmesinden Kültür ve Turizm Bakanı sorumlu olacak.

Yeni düzenleme; başvuru ücretlerinin peşin tahsil edilmesi, tarifelerin her yıl yeniden değerleme oranında artırılması, belirli durumlarda ücret iadesi yapılmaması ve başvurular için altı aylık süre uygulanması gibi hükümler getiriyor.

Başvuru yapmayı planlayan kişi ve kurumların, işlem türüne göre geçerli ücret tarifesini ve gerekli belgeleri kontrol etmesi önem taşıyor. Yönetmelikte bütün işlemler için tek bir ücret belirlenmediğinden, ödenecek tutarın ilgili hizmet kalemine göre değerlendirilmesi gerekiyor.