Rüzgâra karşı yakılan fenerler

Bazı insanlar karanlığın bitmesini beklemez. Ellerindeki küçücük ışıkla yolu aydınlatmaya çalışır. Çünkü bilirler ki en sert rüzgârlar bile bir insanın umudunu söndürmeye yetmez. Hayat, herkese aynı şartlarda başlamayı vadetmiyor.

Kimi hazır yolların üzerinde yürürken kimi daha ilk adımında karşısına çıkan engellerle mücadele etmek zorunda kalıyor. Kiminin arkasında güçlü bir aile, sağlam bir ekonomik imkân ve yol gösteren insanlar bulunurken kiminin elinde yalnızca kendi emeği, sabrı ve vazgeçmemeye dair inancı kalıyor.

Aynı şehirde, aynı sokakta, hatta bazen aynı evde yaşayan insanlar bile hayata bambaşka pencerelerden bakabiliyor. Birinin sıradan gördüğü bir imkân, bir başkasının yıllardır kurduğu hayal olabiliyor. Birinin kolaylıkla ulaştığı bir hedefe diğeri ulaşabilmek için ömrünün önemli bir bölümünü harcıyor.

Ama bütün farklılıklara rağmen değişmeyen bir gerçek var: İnsan, en çok da zor zamanlarda kim olduğunu gösteriyor. Bazen bir annenin evladının geleceği için verdiği mücadelede, bazen yıllardır ayakta kalmaya çalışan küçük bir esnafın kepengini her sabah yeniden açmasında, bazen de bütün imkânsızlıklara rağmen hayallerinin peşinden koşan bir gencin gözlerinde görüyoruz o ışığı.

Onlar, hayatın karşısına çıkardığı rüzgâra rağmen fenerini yakmaya devam eden insanlar…Üstelik bu insanların çoğu alkış beklemiyor. Yaptıkları mücadelenin haber olmasını, isimlerinin bir yerde anılmasını da istemiyor. Kimi ailesinin geçimini sağlayabilmek, kimi çocuklarına daha iyi bir gelecek bırakabilmek, kimi de yıllardır içinde taşıdığı bir hayali gerçekleştirebilmek için direniyor.

Belki de bu yüzden onların hikâyeleri daha değerlidir. Çünkü gerçek mücadele çoğu zaman kalabalıkların önünde değil, kimsenin görmediği yerlerde verilir. Bir insanın sabah erkenden kalkıp işinin başına geçmesi, borçlarını ödeyebilmek için yeniden hesap yapması, başarısız olduğu bir sınavın ardından tekrar kitaplarının başına oturması ya da bütün yorgunluğuna rağmen ailesine belli etmeden gülümsemesi… Bunların her biri kendi içinde büyük bir mücadele barındırır.

Fakat biz çoğu zaman yalnızca sonuçla ilgileniyoruz. Başaranı görüyor, kazananı konuşuyor, yükseleni alkışlıyoruz. Oysa o noktaya gelene kadar kaç gece uykusuz kalındığını, kaç kez hayal kırıklığı yaşandığını, kaç kapının yüzüne kapandığını pek sormuyoruz.

Bir insanın başarısının arkasındaki görünmeyen emeği fark etmek, belki de birbirimize karşı yeniden öğrenmemiz gereken en önemli davranışlardan biri. Umut, her şey yolundayken değil, zor zamanlarda anlam kazanırBugün umutlu kalmak da mücadele etmek kadar zorlaştı.

Geçim derdi, gelecek kaygısı, fırsat eşitsizliği ve her geçen gün ağırlaşan hayat şartları insanların omuzlarına yeni yükler bindiriyor. Gençler hayallerini ertelemek zorunda kalırken emek verenler karşılığını alabilmenin mücadelesini sürdürüyor.

Birçok insan, yarına daha iyi şartlarda uyanabilmek için bugünden fedakârlık yapıyor. Üniversiteyi bitiren bir genç, yıllarca verdiği emeğin ardından iş bulabilmenin telaşına düşüyor. Bir başka genç, ailesinin ekonomik şartlarını düşünerek hayallerinden vazgeçmek zorunda kalıyor.

Yıllarca çalışmış bir insan, emekliliğinde rahat edeceğini düşünürken geçim hesabı yapmaya devam ediyor. Küçük bir işletme sahibi, artan maliyetlere rağmen dükkânını açık tutmaya çalışıyor. Çiftçi, bir sonraki sezonun hesabını yaparken yağmurun, maliyetlerin ve ürün fiyatlarının belirsizliğiyle karşı karşıya kalıyor.

Bütün bu hikâyelerin ortak noktası aynı: İnsanlar, şartlar ne kadar zorlaşırsa zorlaşsın bir çıkış yolu arıyor. İşte tam da böyle zamanlarda umut, güzel sözlerden ibaret olmaktan çıkıyor. Bir davranışa, bir karara, bir mücadeleye dönüşüyor.

Çünkü umut, her şey yolundayken kolaydır. Asıl mesele, hiçbir şeyin yolunda gitmediğini düşündüğün bir anda yeniden başlayabilmektir. Herkesin hayatında görünmeyen bir mücadele varSokakta yanımızdan geçen insanların yüzlerine bakıyoruz.

Kimi aceleyle bir yere yetişmeye çalışıyor, kimi telefonuyla konuşuyor, kimi de bir bankta oturup düşüncelere dalıyor. Ancak o insanların her birinin içinde nasıl bir hikâye taşıdığını bilmiyoruz. Belki yanımızdan geçen o genç, ailesine iyi bir gelecek sunabilmek için yıllardır çalışıyor.

Belki karşı kaldırımda yürüyen yaşlı adam, hayatı boyunca verdiği emeğin karşılığını alabilmek için mücadele ediyor. Belki bir dükkânın başında oturan esnaf, o gün siftah yapmadan evine dönmemek için müşteri bekliyor. Dışarıdan bakıldığında sıradan görünen hayatların içinde ne büyük mücadeleler saklı.

Bu nedenle insanları yalnızca bulundukları noktaya göre değerlendirmemek gerekiyor. Herkesin imkânı, başlangıç noktası, yükü ve dayanma gücü farklı. Birinin başardığı şeyi diğeri henüz başaramamış olabilir. Bu, onun yeterince çaba göstermediği anlamına gelmez.

Bazen insanın önündeki engel, kendi gücüyle aşabileceğinden çok daha büyük olabilir. Tam da bu noktada anlayış devreye giriyor. Birbirimizi yargılamak yerine anlamaya, küçümsemek yerine desteklemeye ihtiyacımız var. Çünkü bazen bir insana verilebilecek en büyük destek, onun mücadelesini görmezden gelmemektir.

Birbirimizin ışığını söndürmeden yaşayabilir miyiz? Toplum olarak üzerinde düşünmemiz gereken önemli meselelerden biri de bu. Başarmaya çalışan birini desteklemek yerine önüne engel mi koyuyoruz? Bir insanın yükselmesini görmek bizi mutlu mu ediyor, yoksa kendi yerimizin sarsılacağından mı korkuyoruz?

Yeni bir fikir ortaya atanı dinliyor muyuz, yoksa daha ilk cümlesinde eksiklerini mi arıyoruz? Ne yazık ki bazen bir insanın önündeki en büyük engel, aşması gereken şartlardan çok çevresindeki insanların yaklaşımı olabiliyor.

Bir genç bir işe girişmek istediğinde ona cesaret vermek yerine başarısız olacağını söylüyoruz. Birisi yeni bir şey öğrenmeye çalıştığında geç kaldığını düşünüyoruz. Bir insan hayatını değiştirmek için adım attığında geçmişteki hatalarını önüne koyuyoruz.

Oysa kimse aynı yerde kalmak zorunda değil. İnsan değişebilir, öğrenebilir, yeniden başlayabilir ve kendisine yeni bir yol çizebilir. Bir toplumun gelişmesi de biraz buna bağlı değil mi? İnsanların birbirinin başarısından rahatsız olmadığı, emeğe değer verdiği, yeni fikirlere alan açtığı ve gençlerin hayallerini küçümsemediği bir düzen kurabilmek…Belki de en büyük sorunumuz, ışık yakanların sayısının az olması değil, yanan ışıkları korumayı yeterince bilmememizdir.

Küçük iyilikler, büyük değişimlerin başlangıcıdırBazen bir insanın hayatına dokunmak için büyük imkânlara sahip olmak gerekmez. Bir öğretmenin imkânı kısıtlı bir öğrencinin eksiklerini fark edip ona destek olması, bir ustanın mesleğini gençlere öğretmesi, bir esnafın zor durumda olan müşterisini geri çevirmemesi, bir komşunun ihtiyaç sahibi ailenin kapısını çalması…Bunların hiçbiri tek başına dünyayı değiştirmeyebilir.

Ancak bir insanın hayatında koca bir dünyanın değişmesine neden olabilir. Üstelik iyilik, çoğu zaman karşılık beklemeden yapıldığında gerçek değerini bulur. Bugün birine uzatılan el, yarın başka birinin karanlığında yanacak bir fener olabilir.

Bir çocuğa verilen cesaret, yıllar sonra onun başka çocuklara yol göstermesini sağlayabilir. Bir gence duyulan güven, onun kendi yeteneklerini keşfetmesine yardımcı olabilir. İnsan bazen kendisine yapılan iyiliği unutmaz.

Hatta yıllar sonra bile o iyiliğin kendisine nasıl güç verdiğini hatırlar. Bu yüzden hayatın bütün yükünü tek başımıza taşımak zorunda olmadığımızı bilmeliyiz. Birbirimizin yükünü hafifletmek, birbirimize nefes alacak alan açmak ve umudu paylaşmak zorundayız.

Çünkü dayanışma yalnızca zor zamanlarda hatırlanacak bir kelime değildir. Bir toplumun karakterini ortaya koyan en önemli değerlerden biridir. Rüzgâr dinecek diye bekleyenler değil, fenerini koruyanlar kazanırHayatın bütün şartlarının istediğimiz gibi olmasını beklersek belki de hiçbir zaman harekete geçemeyiz.

Her şeyin hazır olmasını, bütün engellerin ortadan kalkmasını, herkesin bizi anlamasını ve desteklemesini beklemek çoğu zaman insanı başladığı yerde tutar. Oysa bazı yollar yürüdükçe açılır. Bazı fırsatlar mücadele ettikçe ortaya çıkar.

Bazı hayaller ise insanın vazgeçmediğini gördüğünde gerçeğe dönüşmeye başlar. Elbette her mücadele başarıyla sonuçlanmaz. Her emek karşılığını bulmaz. Her iyi niyet beklediği cevabı almaz. Bazen ne kadar çabalarsak çabalayalım istediğimiz yere ulaşamayız.

Fakat bu, verilen mücadelenin değersiz olduğu anlamına gelmez. İnsan bazen kazanarak, bazen kaybederek, bazen de yeniden başlamayı öğrenerek büyür. Önemli olan, yaşananların insanın içindeki bütün iyilikleri tüketmesine izin vermemektir.

Kırılabiliriz, yorulabiliriz, hayal kırıklığı yaşayabiliriz. Ama bunların bizi başkalarının ışığını söndüren insanlara dönüştürmesine izin vermemeliyiz. Çünkü rüzgârın yönünü her zaman değiştiremeyiz. Hayatın bütün zorluklarını ortadan kaldıramayız.

Ancak kendi fenerimizi koruyabilir, ihtiyaç duyana ışık olabiliriz. Belki bugün aradığımız şey büyük değişimler, büyük başarılar ya da mucizevi çözümler değil. Belki de ihtiyacımız olan, birbirimizin mücadelesine biraz daha saygı göstermek ve iyi şeylerin hâlâ mümkün olduğuna inanmaktır.

Unutmayalım: Karanlık, ışığın olmadığı yerde büyür. Bir insanın umudunu kaybetmesi, yalnızca kendi hayatında değil, dokunabileceği başka hayatlarda da bir eksiklik yaratır. Bu nedenle bazen bir söz, bazen bir destek, bazen de yalnızca samimi bir şekilde yanında durmak çok şey değiştirebilir.