İnka Mumyalarında Şoke Eden Keşif: Kurban Törenlerinden Önce Uyuşturucu Kullanılmış

İnka İmparatorluğu döneminde tanrılara sunulan insan kurbanlarının hazırlık sürecine ilişkin yeni bulgular ortaya çıktı. Peru ve Arjantin’deki volkanik dağlarda bulunan sekiz mumya üzerinde gerçekleştirilen toksikolojik incelemeler, kurban edilen çocuk ve genç kadınların ölümlerinden önce çeşitli psikoaktif maddeler tükettiğini gösterdi.

Antiquity dergisinde yayımlanan araştırmada, yaklaşık 500 yıl önce hayatını kaybeden bireylerin saç ve tırnak örnekleri incelendi. Araştırmacılar bu örneklerde koka yapraklarının tüketildiğini gösteren kimyasal izlerin yanı sıra alkol ve ayahuasca (ayahuska) ile ilişkilendirilen bazı bileşiklere de rastladı.

Araştırmaya konu olan sekiz mumyanın yedisi kız, biri erkek çocuklara ait. Öldüklerinde 6 ile 14 yaşları arasında oldukları belirlenen bireyler, İnka İmparatorluğu’nun en önemli dinî törenlerinden biri olan capacocha kapsamında kurban edilmişti.

Araştırma Varşova Üniversitesi’nden Dagmara Socha liderliğindeki uluslararası bir ekip tarafından yürütüldü. Bilim insanları gelişmiş toksikolojik analiz yöntemleri sayesinde mumyaların saç ve tırnaklarında çok düşük yoğunluklardaki kimyasal kalıntıları tespit edebildi.

Bu dokular, büyüdükleri dönemde vücuda alınan maddelerin izlerini koruyabildiği için bireylerin yaşamlarının son aylarına ilişkin bilgi sağlayabiliyor.

Bulgular İnka İmparatorluğu’ndaki kurban törenlerinin tek tip bir uygulamadan ibaret olmadığını da ortaya koydu. Farklı dağlarda gerçekleştirilen ritüellerde kullanılan maddeler ve hazırlık süreçleri arasında belirgin farklılıklar bulunuyordu.

Araştırmacılar incelenen sekiz mumyanın tamamının saç örneklerinde kokain ve onun temel metaboliti olan benzoilekgonin izlerine rastladı. Bulgu, kurban edilen bireylerin koka yapraklarını çiğnediğini doğruladı. İnka kültüründe kutsal kabul edilen koka, tanrılara sunulan adakların yanı sıra çeşitli dinî törenlerde de kullanılıyordu.

Koka yapraklarının tüketilmesi yalnızca dinî inançlarla ilişkili olmayabilir. Kurban edilecek çocuklar törenlerin gerçekleştirildiği yüksek rakımlı dağlara ulaşmak için uzun ve zorlu yolculuklar yapmak zorundaydı. Araştırmacılar koka yapraklarının açlık, yorgunluk ve yüksek irtifaya bağlı rahatsızlıkların etkilerini hafifletmek amacıyla da kullanılmış olabileceğini değerlendiriyor.

Dört mumyanın örneklerinde ise alkol tüketimine işaret eden kimyasal bulgular tespit edildi. Söz konusu maddelerin mısırdan fermente edilerek hazırlanan ve chicha adı verilen geleneksel içecekten kaynaklanmış olabileceği düşünülüyor.

Tarihsel kaynaklarda da kurban edilecek çocuklara törenlerin son aşamalarında bu içeceğin verildiğine ilişkin kayıtlar bulunuyor.

Alkolün çocukların duyularını köreltmek ve tören öncesindeki kaygılarını azaltmak amacıyla kullanılmış olabileceği değerlendiriliyor. Ancak araştırmacılar tespit edilen kimyasal izlerden hareketle bireylerin tam olarak ne kadar alkol tükettiğini veya nasıl hissettiğini belirlemenin mümkün olmadığını vurguluyor.

Araştırmanın dikkat çeken sonuçlarından biri, Peru’daki Ampato Dağı’nda bulunan ve Juanita adıyla tanınan mumyaya ilişkin oldu. Araştırmacılar Ampato’nun Hanımı olarak da bilinen genç kızın tırnaklarında harmine adlı alkaloidin izlerini tespit etti.

Harmine, ayahuasca hazırlanmasında kullanılan Banisteriopsis cinsi bitkilerde bulunan bileşiklerden biri. Güney Amerika’nın Amazon bölgesinde yetişen bu bitkiler, geleneksel olarak psikoaktif özelliklere sahip içeceklerin hazırlanmasında kullanılıyor.

Juanita’nın örneğinde bulunan harmine, bu tür bir bitkisel karışımın ritüel kapsamında tüketilmiş olabileceğine işaret ediyor.

Araştırmacılar söz konusu maddenin Juanita’nın tören öncesindeki ruh hâlini etkilemek amacıyla verilmiş olabileceğini değerlendiriyor. Harmine’nin antidepresan özellikleriyle ilişkilendirilmesi de bu ihtimali gündeme getiriyor.

Bununla birlikte, tespit edilen bileşik tek başına Juanita’nın doğrudan ayahuasca içtiğini kesin olarak kanıtlamıyor.

Çalışmada ayrıca farklı bölgelerde bulunan mumyaların kimyasal bulguları arasında önemli farklılıklar olduğu görüldü. Bu da İnka toplumunda kurban törenlerinin gerçekleştirildiği dağların yerel inançlarına ve tanrılarına göre farklı biçimlerde düzenlenmiş olabileceğini düşündürüyor.

Capacocha, İnka İmparatorluğu’nun en kutsal törenlerinden biriydi. Çocuklar ve genç kadınlar, imparatorluğun önemli dinî merkezlerinde gerçekleştirilen ritüeller kapsamında seçiliyor ve dağ tanrılarına elçi olarak sunuluyordu.

Bu törenlerin kuraklık, kıtlık, hastalık ve doğal afetlerden korunma gibi amaçlarla düzenlendiği düşünülüyor.

Kurban edilmek üzere seçilen bireyler, yüksek rakımlı dağların zirvelerine götürülüyordu. Bazı durumlarda binlerce metre yükseklikteki volkanik alanlara ulaşmak için uzun yolculuklar gerçekleştiriliyordu. Arkeolojik kazılarda bu bölgelerde mumyaların yanı sıra tekstil ürünleri, seramik kaplar ve insan figürlü heykelcikler de ortaya çıkarıldı.

Yeni araştırma kurban törenleri öncesinde çocuklara verilen maddelerin yalnızca dinî sembolizm taşımadığını, yolculuğun fiziksel zorlukları ve törenlerin psikolojik etkileriyle de bağlantılı olabileceğini gösteriyor. Bununla birlikte her bireye aynı maddelerin verilmemiş olması, ritüellerin farklı bölgelerde değişen geleneklere göre şekillendiğine işaret ediyor.

: Kütahya’daki Tavşanlı Höyük’te Zamanı Durduran Keşif: 4.000 Yıllık Köpek Patisi İzi Bulundu

1992 yılında Bursa'da doğdum. Radyo, Sinema ve Televizyon Bölümü mezunuyum. Filmler, kitaplar hakkında inceleme ve görüş yazıları yazıyorum. Tanpınar'ı seviyorum.