ABD'de hava trafiği neden durdu? 4 soruda büyük uçuş krizi

ABD'de hava trafik kontrol sistemlerinde yaşanan teknik arıza nedeniyle ülke genelinde uçuşlar dört saatten fazla durduruldu. 10 binden fazla uçuşun aksadığı kriz sonrası gecikme ve iptallerin hafta sonu da sürmesi bekleniyor.

İşte 4 soruda ABD'deki uçuş krizinin nedenleri ve son durum. ABD'de 11 Eylül 2001 saldırılarından bu yana ikinci kez ülke genelinde uçuş kalkışları durduruldu. Hava trafik kontrol sistemlerinde yaşanan teknik arıza nedeniyle 10 binden fazla uçuş aksarken, yüz binlerce yolcunun seyahat planı altüst oldu.

Uçuşlar yeniden başlasa da gecikme ve iptallerin hafta sonu boyunca devam etmesi bekleniyor. İşte ABD'deki hava ulaşımı krizine ilişkin merak edilenler...1. ABD'de uçuşlar neden durduruldu? ABD Federal Havacılık İdaresi (FAA), birden fazla hava trafik kontrol merkezini etkileyen telekomünikasyon sorunları nedeniyle cuma günü ülke genelinde uçuş kalkışlarını durdurdu.

ABD Ulaştırma Bakanı Sean Duffy, hava trafik kontrol sistemlerinde kullanılan telekomünikasyon yönlendiricilerinin aşırı veri yükü nedeniyle çöktüğünü açıkladı. Arızanın, uçakların yüksek irtifalarda rotaları boyunca yönlendirilmesini sağlayan merkezleri etkilediği belirtildi.

FAA, güvenlik açısından tedbirli davranarak uçuşları durdurma kararı alırken, krizin temel nedenlerinden biri olarak ABD'nin eskiyen havacılık teknolojisi gösterildi.2. Kaç uçuş ve yolcu etkilendi? Ülke genelinde dört saatten fazla süren uçuş durdurma kararı nedeniyle 10 binden fazla uçuş aksadı.

Uçuş verileri şirketi Cirium'a göre, cuma günü ABD'nin doğu saatiyle 16.00'dan sonra ülkedeki havalimanlarından yaklaşık 11 bin uçuşun kalkması planlanıyordu. Bu uçuşlarda toplam 1,5 milyon yolcunun seyahat etmesi öngörülüyordu.

Cirium ayrıca yaklaşık 600 uçuşun rotasında değişiklik yapıldığını, bunlardan 104'ünün farklı havalimanlarına yönlendirildiğini bildirdi. Havalimanlarında yoğunluk yaşanırken, uçakların park edileceği alanların bulunmasında da güçlük çekildi.3.

Uçuşlar yeniden başladı mı, gecikmeler ne zaman bitecek? FAA, ülke genelindeki uçuş durdurma kararını cuma günü ABD'nin doğu saatiyle 20.15'te (Türkiye saatiyle cumartesi 04.15) kaldırdı. Ancak uçuşların yeniden başlamasıyla birlikte havalimanlarındaki yoğunluk sona ermedi.

Uçuş ekiplerinin günlük çalışma sürelerinin dolması, uçakların planlanan noktalara ulaşamaması ve biriken seferler nedeniyle gecikme ve iptallerin hafta sonuna, hatta daha uzun bir süreye yayılması bekleniyor. CNBC'nin ulaştığı bir şirket içi nota göre JetBlue Airways, Avrupa rotaları dışındaki cuma günü kalan uçuşlarını ve cumartesi günü planlanan bazı seferlerini iptal etme kararı aldı.4.

Siber saldırı mı, eskiyen teknoloji mi? Kriz yeniden yaşanabilir mi? ABD İç Güvenlik Bakanı Markwayne Mullin, yaşanan sorunun ülkeye yönelik bir tehdit oluşturduğuna ilişkin herhangi bir işaret bulunmadığını açıkladı. Mullin, olayın siber saldırıdan ziyade teknik bir arızadan kaynaklanmış gibi göründüğünü belirtti.

ABD'de hava trafik kontrol sistemlerinin eskiyen altyapısı ve personel eksikliği uzun süredir tartışılıyor. Eylül ayında bir fiber optik kablonun yanlışlıkla kesilmesi yüzlerce uçuşu aksatırken, 2025 yılında Newark Liberty Uluslararası Havalimanı'nda yaşanan ekipman arızası da ciddi gecikmelere neden olmuştu.

Ulaştırma Bakanı Duffy, mevcut altyapının arızalanmaya devam edeceği uyarısında bulunarak Kongre'den modernizasyon çalışmaları için daha fazla finansman talep etti. FAA teknisyenlerinin ise son arızaya ilişkin incelemeleri sürüyor.