Kosovalı Büyük Balkanlar Turu - 9

Geçen haftadan devam ediyorum. …/.

Ohrid’in şehir merkezinde Kiril Alfabesini bulan Aziz Kiril ve Aziz Methodios’un ellerinde kitap ve yanlarında öğrencilerinin olduğu çok güzel büyük heykelleri var. Kiril Alfabesi, 9. yüzyılda 1. Bulgar İmparatorluğu’nun ve Hristiyanlığı Slav halklarına yaymak amacıyla Bizanslı misyoner kardeşler olan Kiril ve Methodios kardeşler ile öğrencileri tarafından Glagolitik Alfabesinden (Bilinen en eski Slav alfabesi ve yazı sistemi) esinlenerek geliştirdikleri bir alfabe.

Kiril alfabesi, Rusya, Ukrayna, Belarus (Beyaz Rusya), Bulgaristan, Sırbistan, Kuzey Makedonya, Kırgızistan, Tacikistan, Moğolistan, Abhazya ve Güney Osetya’da kullanılıyor. Kazakistan, şu anda hala Kiril Alfabesi kullanıyor, ancak Latin Alfabesine dönüş çalışmaları sürüyormuş.

Sovyetler döneminde Azerbaycan, Özbekistan ve Türkmenistan gibi bazı Türk Cumhuriyetleri de zorunlu olarak Kiril Alfabesini kullanmış, ancak daha sonra bu ülkelerin bir kısmı Latin alfabesine geçmişler. Gecelemeyi Ohrid’deki otelimizde yaptık.

Oteldeki kahvaltımızın ardından, gezimizin 3.gününde Ohrid’den, 135 km. mesafedeki Arnavutluk’un başkenti Tiran’a geldik. Tiran, Arnavutluk’un ekonomik, kültür ve sanat merkezi olarak en büyük şehri konumunda.

Arnavutluk, ilk olarak 1385 yılında Osmanlı Padişahı I. Murat tarafından Savra Muharebesi ile alınmaya çalışılmış, ancak Arnavutların uzun süren direnişi nedeniyle alınamamış. Daha sonra 1478-1479 yıllarında II. Mehmet, yani Fatih Sultan Mehmet tarafından seferler yapılarak Kroya ve İşkodra Osmanlı topraklarına dahil edilmiş ve böylelikle Arnavutluk’un fethi tamamlanmış.

Tiran, 1614 yılında İşkodra Valisi Berkinzade Süleyman Paşa tarafından kuruluyor. Şehre ilk olarak Camiler ve külliyeler yapılıyor. 17. yüzyıla kadar küçük bir köy olan Tiran, daha sonraları gelişerek önemli bir ticaret merkezi haline geliyor.

Ne yazık ki 300 yıl süren Osmanlı hakimiyeti, 1912 yılında Balkan Savaşları sırasında sona eriyor. 1919 yılında da bağımsız Arnavutluk’un başkenti ilan ediliyor. Arnavutluk’un toplam nüfusu 2,4 milyon, Tiran’ın ise 800 bin kişi civarında.

Tiran’da resmi kayıtlara göre Türk nüfusu bulunmuyor. Ancak son yıllarda ekonomik ilişkiler, iş dünyası, eğitim, öğretmenlik veya küçük işletmecilik amacıyla az sayıda da olsa, tahminen 2-3 bin civarında Türk vatandaşının bulunduğu söyleniyor.

Tarihi ve kültürel yönden çok zengin olan Tiran, Avrupa’da Bektaşiliğin merkezi olarak kabul ediliyor. Tiran’ın tarihi yüzü ile modern yüzünün bir arada olduğu geniş İskender Bey Meydanında, şehrin en önemli simgelerinden olan Ethem Bey Camisi, 1821 yılında Ethem Bey tarafından yaptırılan Tiran’ın sembolü Saat Kulesi, İskender Bey’in heykeli bulunuyor.

Tiran aynı zamanda mutfak lezzetleriyle de ünlü. En meşhur ve milli yemeği kuzu etinin yoğurt ve yumurta sosuyla fırınlanmasıyla yapılan elbasan tavası gerçekten çok güzel. Biz de toplu olarak nehir kıyısında büyük bir restoranda elbasan tava yedik.

Ayrıca küp küp doğranarak ve baharatlanarak tavada kızartılan ve soğanla servis edilen Arnavut ciğeri yemeği var. Byrek ise bizim böreğe benzer, etli, ıspanaklı, peynirli ve pırasalı çeşitleriyle yapılan sofraların en sevilen lezzetlerinden.

Mişoriz ise (büryan pilavı) özellikle bayram sabahları tercih edilen tavuk,et ve pirinçten hazırlanan bir fırın pilavı. Bir de süt ve karamelden yapılan dünyaca tanınan ve artık Türkiye’de de çok yapılan meşhur trileçe tatlısı var.

Yüzyıllarca çeşitli uygarlıkların yaşadığı Arnavutluk’un çok zengin bir mutfağı bulunuyor. Özellikle Osmanlı mutfağından çok etkilenen Arnavutlar dünyada en çok soğan ve sarımsak kullananların başında yer alıyor. Nüfusun büyük çoğunluğu%45,86’sı Müslüman,%4,81 Müslüman Bektaşı olduğu için domuz eti kullanılmıyor.

Nüfusun, Ateistler%17,37, Katolikler%8,38, Ortodokslar%7,22, cevapsızlar ise 15,76’sını oluşturuyormuş. Ülkede çeşitli din inanışlarına rağmen, toplumda bireyler arasında büyük bir hoşgörü var. Bayramların ortaklaşa kutlanması gibi kültürel bir uyum olduğu göze çarpıyor ve seküler bir yaşam sürdürüyorlar.

…/. Haftaya devam edeceğim.