TDT ortak bildirisi yayımlandı: Ticarette yeni dönem!

Ankara'da Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) 13. Zirvesi'nin ardından 163 maddelik Ankara Bildirisi yayımlandı.''Türk Yüzyılı: Dilde, Fikirde, İşte Birlik'' temasıyla düzenlenen zirvede, Türk dünyasının geleceğine yönelik önemli kararlar alındı.

Beştepe Millet Sergi Salonu'nda Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın ev sahipliğinde düzenlenen zirve,''Türk Yüzyılı: Dilde, Fikirde, İşte Birlik'' temasıyla gerçekleştirildi. Liderlerin aile fotoğrafı çektirmesi ve zirveye özel hazırlanan panoyu imzalamasının ardından Cumhurbaşkanı Erdoğan katılımcılara hitap etti.

Konuk devlet başkanları ve yetkililerin konuşmalarının tamamlanmasıyla TDT Devlet Başkanları Konseyi 13. Zirvesi'nin ortak bildirisi imzalandı. Toplam 163 maddeden oluşan Ankara Bildirisi'nde, küresel belirsizliklerin arttığı bir dönemde Türk dünyası arasındaki dayanışmanın ve ortak hareket etme kapasitesinin önemi vurgulandı.

STRATEJİK ORTAKLIK VE KURUMSAL İŞBİRLİĞİ GÜÇLENDİRİLECEK Bildiride, üye ülkeler arasındaki ilişkilerin daha güçlü bir hukuki ve kurumsal zemine taşınması hedeflendi. Bu kapsamda''Türk Devletleri Arasında Stratejik Ortaklık, Ebedi Dostluk ve Kardeşlik Antlaşması'' taslağında kaydedilen ilerleme memnuniyetle karşılandı.

Teşkilatın uluslararası alandaki etkinliğinin artırılması amacıyla üye devletlerin TDT nezdinde daimi temsilcilikler kurmasına yönelik çalışmaların sürdürülmesi kararlaştırıldı. Ayrıca TDT'nin Birleşmiş Milletler Genel Kurulu ve İslam İşbirliği Teşkilatı nezdinde gözlemci statüsü kazanması için diplomatik girişimlerin devam etmesi gerektiği belirtildi.

SAVUNMA SANAYİSİ VE GÜVENLİK ALANINDA ORTAK ADIMLAR Ankara Bildirisi'nde güvenlik ve savunma sanayisi alanındaki işbirliği de önemli başlıklar arasında yer aldı. Türkiye'nin ev sahipliğinde bir TDT Savunma Sanayii Koleji kurulması imkanının araştırılması kararlaştırıldı.

Bu adımla üye ülkeler arasında savunma teknolojileri, bilgi paylaşımı ve nitelikli personel yetiştirilmesi alanlarında ortak çalışmaların geliştirilmesi hedefleniyor. Bölgesel güvenlik risklerine karşı ortak hareket etme iradesinin de vurgulandığı bildiride; terörizm, ayrılıkçılık, aşırıcılık, uyuşturucu ve silah kaçakçılığı ile sınır aşan organize suçlarla mücadelede işbirliğinin sürdürülmesi kararlaştırıldı.

Siber güvenlik alanında ise teşkilat bünyesinde Siber Güvenlik Konseyi kurulmasına yönelik çalışmaların hızlandırılması istendi. Siber Güvenlik ve Siber İşbirliği Mutabakat Zaptı'nın imzalanması ve Suçla Mücadele Konseyi'nin oluşturulmasına ilişkin süreçlerin ilerletilmesi de bildiride yer aldı.

ORTA KORİDOR VE ZENGEZUR KORİDORU ÖNE ÇIKTI Türk dünyasının Doğu ile Batı arasındaki stratejik konumunun ekonomik fırsatlara dönüştürülmesi amacıyla ulaştırma projelerine özel önem verildi. Bildiride Hazar Geçişli Doğu-Batı Orta Koridoru'nun geliştirilmesi ve Bakü-Tiflis-Kars demiryolu hattının tam kapasiteyle işletilmesi gerektiği vurgulandı.

Zengezur Koridoru ile Çin-Kırgızistan-Özbekistan demiryolu projelerinin Orta Koridor'a entegre edilmesine yönelik çalışmalara da destek verildi. Ayrıca Trans-Afgan Demiryolu projesinin bölgesel ticaret ve ulaşım bağlantılarındaki rolüne dikkat çekildi.

Üye ülkeler arasındaki taşımacılığı kolaylaştırmak amacıyla kapsamlı bir TDT Ulaşım Koridorları Stratejisi hazırlanması teşvik edildi. Sınır geçişleri ve limanlardaki bürokratik işlemlerin azaltılması, e-CMR sisteminin yaygınlaştırılması ve lojistik süreçlerin hızlandırılması da hedefler arasında gösterildi.

Azerbaycan ile Kazakistan arasında 15 Ekim 2026'da imzalanan Orta Koridor İşbirliği Anlaşması'na diğer üye devletler de davet edildi. Bunun yanı sıra üye ülke vatandaşlarının uluslararası havalimanlarında daha kolay işlem yapabilmesi için gönüllülük esasına dayalı özel yolcu şeritleri oluşturulması önerildi.

ENERJİ KORİDORLARI İÇİN İŞBİRLİĞİ MESAJI Bildiride enerji güvenliği ve bölgesel enerji bağlantıları da geniş yer buldu. Bakü-Tiflis-Ceyhan Petrol Boru Hattı ile Güney Gaz Koridoru'nun stratejik önemine dikkat çekildi. Orta Asya ile Azerbaycan arasındaki Yeşil Enerji Koridoru ve Hazar-Karadeniz-Avrupa Yeşil Enerji Koridoru projelerine destek verildi.

Liderler, yenilenebilir enerji kaynaklarının geliştirilmesi ve ülkeler arasındaki enerji bağlantılarının güçlendirilmesi konusunda ortak çalışma iradesini ortaya koydu. Nükleer enerjinin barışçıl amaçlarla kullanılması ve kritik mineraller alanındaki işbirliği fırsatlarının değerlendirilmesi de bildiride yer alan diğer konular oldu.

Teknoloji ve uzay alanındaki ortak projeler de zirvenin önemli gündem maddeleri arasında yer aldı. TDT çatısı altında üretimi tamamlanan 12U boyutundaki TDT-SAT küp uydusunun uzaya fırlatılmasına ilişkin yasal ve teknik süreçlerin hızlandırılması kararlaştırıldı.

Dijital kamu hizmetleri alanında üye ülkeler arasında entegrasyonun artırılması amacıyla Dijital Türk Dünyası Konsepti'nin geliştirilmesi ve elektronik dijital imzaların karşılıklı tanınmasına yönelik çalışmaların tamamlanması teşvik edildi. Türk gençliğini teknoloji ve bilim alanında bir araya getiren TEKNOFEST'in rolü de bildiride takdirle karşılandı.

ORTAK TÜRK ALFABESİ VE TÜRK KUPASI GÜNDEMDE Kültürel işbirliği kapsamında 34 harften oluşan Ortak Türk Alfabesi'nin yaygınlaştırılması yönündeki çalışmaların desteklenmesi kararlaştırıldı. Türk Akademisi tarafından yürütülen Ortak Türk Alfabesi, Ortak Tarih ve Ortak Terminoloji çalışmalarının önemi vurgulandı.

Ortak alfabe temelinde eserlerin hazırlanması ve yayımlanması da teşvik edildi. Eğitim alanında Türk Dünyası Yükseköğretim Alanı kurulmasına yönelik girişim kayda geçirildi. Spor alanında ise üye ülkelerin futbolcularının birbirlerinin liglerinde yabancı oyuncu statüsünde değerlendirilmemesi ve milli takımlar düzeyinde Türk Kupası adıyla bir turnuva düzenlenmesi yönündeki istişareler bildiride yer aldı.

KIBRIS VE GAZZE İÇİN ORTAK MESAJ Ankara Bildirisi'nde uluslararası gelişmelere ve bölgesel sorunlara ilişkin değerlendirmelere de yer verildi. Kıbrıs meselesinin Ada'daki mevcut gerçekler temelinde, müzakere edilmiş ve karşılıklı mutabakata dayalı bir çerçevede çözüme kavuşturulması gerektiği ifade edildi.

Kıbrıs Türk halkının eşit haklarının güvence altına alınmasına yönelik destek yinelendi. Filistin'de yaşanan gelişmelere ilişkin ise Gazze'de acil ateşkesin sağlanması, insani yardımların bölgeye kesintisiz ulaştırılması ve kalıcı barışın tesis edilmesi çağrısı yapıldı.

Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin 2803 sayılı kararı ile Kapsamlı Plan'ın eksiksiz uygulanması gerektiği belirtilirken, 1967 sınırları temelinde iki devletli çözümün önemine dikkat çekildi. Suriye'nin toprak bütünlüğünün korunması ve yeniden inşasına destek verileceği ifade edilirken, Afganistan'daki insani durumun da yakından takip edildiği kaydedildi.

TÜRKİYE TDT DÖNEM BAŞKANLIĞINI DEVRALDI Zirvenin önemli sonuçlarından biri de dönem başkanlığının el değiştirmesi oldu. Azerbaycan'ın yürüttüğü TDT Dönem Başkanlığı, bir sonraki zirveye kadar Türkiye tarafından üstlenildi.

Bildiride, başarılı dönem başkanlığı dolayısıyla Azerbaycan'a teşekkür edildi. TDT Genel Sekreterliği görevini yürüten Kubanıçbek Ömüraliyev'e hizmetlerinden dolayı teşekkür edilirken, yeni Genel Sekreter olarak görevlendirilen Büyükelçi Mirvokhid Azimov'a başarı dilekleri iletildi.

2027 TDT ZİRVESİ ÖZBEKİSTAN'DA DÜZENLENECEK Ankara Bildirisi'nde teşkilatın gelecek dönem toplantılarının yapılacağı ülkeler de açıklandı. Buna göre TDT Devlet Başkanları Konseyi'nin 14. Zirvesi 2027 yılında Özbekistan'da gerçekleştirilecek.

Aynı yıl düzenlenecek Gayriresmi Zirve'ye ise Kırgızistan ev sahipliği yapacak. Özbekistan'ın önerisi doğrultusunda 2027 yılının TDT genelinde''Doğa Koruma Yılı'' ilan edilmesi de kararlaştırıldı. Ankara Zirvesi'nde alınan kararlarla Türk devletleri arasındaki siyasi, ekonomik, kültürel ve stratejik işbirliğinin önümüzdeki dönemde daha da geliştirilmesi hedefleniyor.