Güneş Sistemi'nde Yeni Keşif: Altıncı Cüce Gezegen Adayı 2026 ED138

Şili topraklarında faaliyet gösteren Vera Rubin Gözlemevi'nde görevli gökbilimciler, Güneş Sistemi’nin uzak sınırlarında yeni bir cüce gezegen adayı keşfetti. 2026 ED138 ismi verilen bu cisim, Güneş'ten yaklaşık 46 astronomik birim mesafede konumlanıyor.

Tahmini çapı 600 ile 1.500 kilometre arasında değişen buzlu yapının, kendi kütle çekimi sayesinde küresel bir form kazandığı tahmin ediliyor. Keşif süreci, Harvard & Smithsonian Astrofizik Merkezi’nden Matthew Holman ve Kevin Napier tarafından geliştirilen özel bir arama algoritması sayesinde gerçekleşti.

13 Ekim tarihinde yapılan analizlerde parlaklığıyla dikkat çeken cisim, 27 Ekim’de kamuoyuna duyuruldu. Rubin Gözlemevi’nin 8,4 metrelik teleskobu, 4 Mart ile 11 Temmuz 2026 tarihleri arasında 20 farklı gecede cismi toplam 30 kez görüntüleyerek verileri doğruladı.

Araştırmacılar, cismin yörünge hareketlerini daha iyi anlamak amacıyla geçmişe dönük arşiv taramaları da gerçekleştirdi. Bu kapsamda, Cerro Tololo Inter-American Gözlemevi’ndeki Víctor M. Blanco Teleskobu’nun 2016 yılına kadar uzanan kayıtlarında 2026 ED138’in izlerine rastlandı.

Elde edilen veriler, cismin yörüngesinin Güneş Sistemi düzlemine göre 25 derece eğik olduğunu ortaya koydu. Uzmanlar, bu eğikliğin geçmişte Neptün ile yaşanan kütle çekimsel etkileşimlerin bir sonucu olabileceğini değerlendiriyor.

Rubin Gözlemevi Güneş Sistemi Baş Bilim İnsanı Mario Jurić’in de dahil olduğu incelemeler, cismin Plüton’dan daha uzak bir yörüngede seyrettiğini kanıtlıyor. 2025 yılının Nisan ayında ilk ışığını alan ve Haziran ayında 10 yıllık 'Uzay ve Zamanın Miras Taraması' (LSST) programına başlayan gözlemevi, 3,2 gigapiksellik kamerasıyla uzayın derinliklerini taramaya devam ediyor.

Şu ana kadar 11 binden fazla asteroit keşfeden tesis, Kuiper Kuşağı'ndaki benzer yapıları mercek altına almayı sürdürüyor. Cismin fiziksel özelliklerinin kesinleşmesi ve cüce gezegen statüsünün Uluslararası Astronomi Birliği tarafından tescillenmesi için çalışmalar devam ediyor.

Bu süreçte James Webb Uzay Teleskobu ile yapılacak kızılötesi gözlemlerin, 2026 ED138'in boyutunu, kütlesini ve yüzey yansıtma oranını netleştirmesi hedefleniyor. Elde edilecek yeni veriler, cismin Plüton, Ceres, Eris, Haumea ve Makemake’nin ardından resmen altıncı cüce gezegen olarak kabul edilip edilmeyeceğini belirleyecek.