Diyaliz hastalarını yakından ilgilendiriyor: Böbrek nakliyle ilgili dikkat çeken karar

Sağlık Bakanlığı, diyaliz merkezleri ve hastaları ilgilendiren yeni kuralları yayımladı. Evde tedaviden cihaz sayısına kadar birçok konuda değişiklik yapıldı.

Sağlık Bakanlığı, diyaliz merkezlerinin açılması, işletilmesi, denetlenmesi ve hastalara sunulan tedavi hizmetlerine ilişkin yeni düzenlemeyi yayımladı. 13 Kasım 2026 tarihli Resmî Gazete’de yer alan yönetmelikle evde diyaliz, merkezlerin cihaz kapasiteleri ve hastaların böbrek nakli konusunda bilgilendirilmesi gibi birçok başlık yeniden düzenlendi.

Sağlık Bakanlığı tarafından hazırlanan Diyaliz Merkezleri Hakkında Yönetmelik, 13 Kasım 2026 tarihli ve 33429 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Yeni yönetmelik; üniversiteler, kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek kişiler ve özel hukuk tüzel kişileri tarafından açılan diyaliz merkezlerini ve ünitelerini kapsıyor.

Düzenlemeyle akut ve kronik böbrek yetmezliği bulunan hastalara uygulanacak diyaliz tedavi yöntemlerinin yanı sıra merkezlerin planlanması, açılması, faaliyet göstermesi ve denetlenmesine ilişkin usul ve esaslar belirlendi. Yönetmelik, 1 Mart 2019 tarihli ve 30701 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan önceki Diyaliz Merkezleri Hakkında Yönetmelik'i yürürlükten kaldırdı.

YENİ DİYALİZ MERKEZLERİ İÇİN CİHAZ SINIRI BELİRLENDİ Yeni yönetmelikte diyaliz merkezlerinin kapasitesine ilişkin önemli hükümler yer aldı. Buna göre yeni açılacak merkezlerin başlangıçtaki diyaliz cihazı sayısı 15'ten az, 25'ten fazla olamayacak.

Faaliyette olan merkezlerde cihaz artırımları ise Sağlık Bakanlığının planlamaları doğrultusunda gerçekleştirilecek. Bölgenin hedef doluluk oranının dört veya üzerinde olması halinde cihaz artırımı planlanabilecek. Bir merkez, her seferinde en fazla beş cihaz ekleyebilecek ve toplam cihaz sayısı 80'e kadar çıkarılabilecek.

Mevcut cihaz sayısı 80'in üzerinde olan merkezlere ise yeni cihaz artırma izni verilmeyecek.

Hedef doluluk oranının beş veya üzerinde olduğu bölgelerde öncelikle mevcut merkezlerin cihaz kapasitelerinin artırılması planlanacak. Bu artışa rağmen ihtiyaç karşılanamazsa yeni merkez açılması gündeme gelebilecek. Hedef doluluk oranı beşin altında olan bölgelerde ise yeni diyaliz merkezi açılmasına izin verilmeyecek.

EVDE DİYALİZ TEDAVİSİNE İZİN VERİLECEK Yönetmelikte hastaların evlerinde diyaliz tedavisi alabilmesine ilişkin hükümler de yer aldı. İl sağlık müdürlüğünden ev hemodiyalizi uygulama izni alan merkezler, hastanın talebi ve yazılı onayı bulunması şartıyla evde diyaliz hizmeti verebilecek.

Bu uygulamada merkezlerin hastaların tıbbi kontrollerini de yapması gerekecek. Ayrıca ev hemodiyalizi uygulaması için her hastaya ayrı bir cihaz tahsis edilecek. Uygulamanın nasıl yürütüleceğine ilişkin usul ve esaslar ise Sağlık Bakanlığı tarafından belirlenecek.

Merkezlerde uzun süreli hemodiyaliz uygulaması da belirli şartlara bağlandı. İl sağlık müdürlüğünden izin alan merkezler, hastanın talebi ve yazılı onayıyla uzun süreli diyaliz yapabilecek. Ancak merkezde gerçekleştirilecek bu tedavinin süresi yedi saatten az olamayacak.

İKİNCİ EL DİYALİZ CİHAZLARINDA 10 YAŞ SINIRI Diyaliz merkezlerinin cihaz teminine ilişkin şartlar da yönetmelikte açıklandı. Planlama uygunluk belgesi alan merkezler, ilgili mevzuata ve standartlara uygun üretilmiş, üretici veya yetkili temsilci firma tarafından performans yeterliliği kanıtlanmış cihazları temin edebilecek.

İkinci el cihaz alımlarında ise yaş sınırı uygulanacak. Buna göre merkezlerin temin edeceği ikinci el diyaliz cihazlarının 10 yaşını geçmemiş olması gerekecek.

Fiziki şartlara ilişkin düzenlemede de diyaliz tedavi salonlarının bodrum katta bulunamayacağı hükme bağlandı. Merkez ve ünitelerin, ilgili mevzuata göre yapı kullanma izni alınmış binalarda kurulması zorunlu olacak.

KAMU HASTANELERİNE 10 CİHAZLIK ÜNİTE İMKÂNI Yeni yönetmelik, belirli şartları taşıyan kamu hastaneleri ve üniversite hastaneleri için planlamadan muaf diyaliz ünitesi kurulabilmesine de imkân tanıyor.

Buna göre bünyesinde diyaliz merkezi bulunmayan kamu hastaneleri, Sağlık Bakanlığından izin almak şartıyla en fazla 10 cihaz kapasitesine sahip diyaliz ünitesi kurabilecek. Nefroloji uzmanı bulunan üniversite hastaneleri de aynı şekilde planlamadan muaf olarak en fazla 10 cihaz kapasiteli ünite açabilecek.

Bu ünitelerin zaman içerisinde kapasite artırımı yapabilmesi de belirli şartlara bağlandı. Cihaz sayısının 10'a ulaşması ve cihaz başına düşen hasta sayısının dört veya üzerinde olması halinde ünitenin üç yıl içerisinde merkeze dönüştürülerek ruhsatlandırılması gerekecek.

Periton diyalizi uygulamaları ise yönetmelik kapsamında planlamadan muaf tutuldu.

DİYALİZ HASTALARINA AYLIK HEKİM DEĞERLENDİRMESİ ZORUNLU Yönetmelikte hastaların tıbbi takibine ilişkin hükümler de ayrıntılı şekilde düzenlendi. Buna göre hemodiyaliz, periton diyalizi veya ev hemodiyalizi tedavisi gören her hastanın ayda en az bir kez ilgili uzman tabip tarafından değerlendirilmesi ve muayene edilmesi gerekecek.

Bu değerlendirme; nefroloji uzmanı, diyaliz sertifikalı uzman tabip veya ilgili şartlarda uzman tabip tarafından yapılabilecek. Hastaların tedavileri ve ilaç reçeteleri de bu değerlendirme doğrultusunda düzenlenecek.

Merkezlerde tedavi gören hastalar için ayrı takip dosyası tutulması zorunlu olacak. Hastaların tetkikleri, tedavi süreçleri ve tıbbi değerlendirmeleri kayıt altına alınacak. Merkezlerin bu bilgileri Sağlık Bakanlığının dijital kayıt sistemine işlemesi ve denetime hazır bulundurması gerekecek.

YENİ DİYALİZ HASTALARI BÖBREK NAKLİ İÇİN BİLGİLENDİRİLECEK Yeni düzenlemenin dikkat çeken başlıklarından biri de diyaliz hastalarının organ nakli konusunda bilgilendirilmesi oldu.

Yönetmeliğe göre programlı diyaliz tedavisine ilk kez alınan her hastanın, tedaviye başlamasından sonraki en geç üç ay içerisinde böbrek nakli açısından değerlendirilmek üzere kendisine en yakın kamuya ait organ nakli merkezine başvurması için bilgilendirilmesi ve gönderilmesi gerekecek.

Böbrek nakli merkezinde hastaya nakil süreci, uygunluk şartları, canlı veya kadavra vericiden nakil seçenekleri ile naklin yararları ve riskleri hakkında sözlü ve yazılı bilgi verilecek. Bu bilgilendirme kayıt altına alınarak hastanın dosyasına eklenecek ve Bakanlığın dijital kayıt sistemine yüklenecek.

Daha önce tanı almış diyaliz hastaları için de geçiş hükmü getirildi. Yönetmeliğin yayımlandığı tarihten önce tanı almış hastalar bakımından organ nakli merkezleriyle ilgili işlemlerin bir yıl içerisinde gerçekleştirilmesi gerekecek.

DİYALİZ MERKEZLERİNDE DENETİM VE YASAKLAR Yeni yönetmelikte diyaliz hizmetlerinin denetimine ve uyulması gereken kurallara da yer verildi. Merkezler ve üniteler, belirlenen usul ve esaslar doğrultusunda denetime tabi tutulacak.

Ruhsat veya faaliyet izin belgesi olmadan diyaliz tedavisi hizmeti verilmesi yasaklandı. Ayrıca yönetmeliğe aykırı şekilde ruhsat ve faaliyete esas bina, cihaz ve personel değişikliği yapılamayacak. Endikasyon dışı diyaliz uygulaması ve uygunsuz rapor düzenlenmesi de yasak kapsamına alındı.

Merkezlerin hastalara veya üçüncü kişilere maddi çıkar sağlayarak ya da etik dışı yöntemlerle kendilerine hasta yönlendirmesi de yasaklandı.

Diyaliz tedavisinde kullanılan suyun, Avrupa Farmakopesi'nde belirtilen kimyasal ve bakteriyolojik limitlere uygun şekilde arıtılması zorunlu olacak. Yapılan kontrollerde bakteriyolojik açıdan uygun olmayan su kullanıldığının belirlenmesi halinde, mevzuata uygun sonuç elde edilene kadar merkezin veya ünitenin faaliyeti durdurulacak.

YENİ YÖNETMELİK YAYIMLANDIĞI TARİHTE YÜRÜRLÜĞE GİRDİ Diyaliz Merkezleri Hakkında Yönetmelik, Resmî Gazete'de yayımlandığı 13 Kasım 2026 tarihinde yürürlüğe girdi. Yönetmelik hükümlerini Sağlık Bakanı yürütecek.

Düzenlemenin geçiş hükümlerine göre, yeni yönetmeliğin yayımlanmasından önce ruhsatlandırılmış diyaliz merkezleri mevcut halleriyle faaliyetlerine devam edebilecek. Böylece diyaliz merkezlerinin açılması, cihaz kapasiteleri, hasta takibi, evde tedavi ve böbrek nakli bilgilendirmesi gibi birçok alanda yeni dönem başlamış oldu.