Kozan'da 30 Yıllık Dokuma Sanatı: Atık Kazaklar Sanata Dönüşüyor

Adana'nın Kozan ilçesinde, Güneri Caddesi üzerinde bulunan 10 metrekarelik mütevazı bir dükkan, yarım asırlık bir emeğe ev sahipliği yapıyor. İlkokul eğitiminin ardından ailesinin yönlendirmesiyle dokuma tezgahıyla tanışan 52 yaşındaki Feyyaz Atar, çıraklıkla başladığı mesleki yolculuğunu ustalık seviyesine taşıyarak yaklaşık 30 yıldır kendi tezgahında üretim yapıyor.

Atar, bu küçük mekanda sadece mesleğini icra etmekle kalmamış, aynı zamanda iki kız çocuğunun da yetişmesine emek vermiştir. Atar'ın üretim sürecindeki temel felsefesi, geri dönüşüm ve el emeği üzerine kurulu. Çöpe atılacak durumdaki eski kazakları tek tek sökerek iplik haline getiren usta, bazen müşterilerinin getirdiği yumakları, bazen de kendi topladığı malzemeleri kullanarak yolluk ve savan dokuyor.

Üretim aşamasında tek mekikle savan, çift mekikle ise kilim dokuyan Atar, günde ortalama 5-6 metre ürün ortaya çıkarabiliyor. Sedir üstü kullanıma uygun savanlar ile daha farklı tekniklerle hazırlanan kilimler, sadece Kozan'da değil, şehir dışından gelen taleplerle de geniş bir alana ulaşıyor.

Kullandığı iplerin uzun yıllar kullanılmış olmasının beklenmedik bir sağlık avantajı sağladığını belirten Atar, bu ürünlerin astım ve bronşit hastaları için daha uygun olduğunu vurguluyor. Eski kazakların boyalarının zamanla akmış olması, kimyasal etkilerin azalmasını sağlayarak ürünleri daha doğal ve sağlıklı kılıyor.

Bu özellik, özellikle solunum yolu rahatsızlığı yaşayan müşterilerin, el dokuması ürünlere olan ilgisini canlı tutuyor. Geçmişte evlerde kadınların yoğun ilgi gösterdiği dokumacılık mesleğinin günümüzde büyük bir değişim geçirdiğini belirten Atar, endüstriyel ve ucuz fabrika üretimi ürünlerin yaygınlaşmasıyla geleneksel yöntemlerin terk edildiğini ifade ediyor.

Kozan'da bu sanatı icra eden sadece iki usta kaldığını belirten Atar, mesleğin geleceği konusunda endişeli. Genç neslin bu zahmetli işe ilgi göstermediğini ve çırak yetiştirmenin imkansız hale geldiğini dile getiren usta, geleneğin devamı için kadınların bu alana yönelmesinin kritik bir öneme sahip olduğunu savunuyor.

Mesleğin son temsilcilerinden biri olan Feyyaz Atar, günümüz tüketim alışkanlıklarının geri dönüşüme olan ihtiyacı artırdığını ancak zanaatkarlığın devamlılığı için çırak bulma sorununun çözülemediğini belirtiyor. Birkaç yıl içinde meslekte tek başına kalabileceğini öngören Atar, 30 yıllık tecrübesiyle hem atıkların ekonomiye kazandırılmasına katkı sağlıyor hem de bölgenin kültürel mirasını küçük dükkanında yaşatmaya devam ediyor.