İran'ın Gizli Askeri Tedarik Ağı Deşifre Oldu: 5 Bin Paravan Şirket

Uluslararası haber ajansı Reuters tarafından yürütülen kapsamlı bir araştırma, İran'ın askeri kapasitesini artırmak amacıyla kurduğu devasa ve gizli bir tedarik ağını gün yüzüne çıkardı. İran Savunma Bakanlığı ile doğrudan bağlantılı olduğu tespit edilen 5 binden fazla kuruluşun, Batı yaptırımlarını devre dışı bırakarak askeri teçhizat temin ettiği ortaya konuldu.

İncelemeler, bu ağın sadece bir parçası olan tek bir kuruluşun dahi Ocak 2025 ile Haziran 2026 tarihleri arasında 2,3 milyar dolar değerinde askeri nitelikli ürün ithal ettiğini gösteriyor. Söz konusu ağın faaliyetleri, füze yakıtı üretiminde kullanılan kimyasallardan patlayıcılara, uçak motoru parçalarından fünyelere kadar geniş bir yelpazeyi kapsıyor.

Özellikle insansız hava aracı ve balistik füze üretiminde kritik öneme sahip bileşenlerin yanı sıra, modifiye edilerek füze fırlatma platformuna dönüştürülebilen ağır vasıtaların da bu sistem üzerinden ülkeye sokulduğu tespit edildi. Sevkiyatların Çin, Rusya ve Almanya gibi çeşitli ülkelerden gerçekleştirildiği ve ABD'nin deniz ablukası uyguladığı dönemlerde dahi kesintisiz sürdüğü kaydedildi.

Araştırmada, bu kuruluşların büyük bir kısmının resmi kayıtlarda 1979 yılına ait görünmesine rağmen, gerçekte 2013 yılından itibaren yapılandırıldığına dikkat çekildi. Birçoğu Tahran'da aynı adresi kullanan bu yapılar, eminler olarak adlandırılan aracı kişiler ve paravan şirketler vasıtasıyla faaliyet gösteriyor.

Yaptırımları aşmak için petrol gelirlerini kullanan bu ağ, sınır ötesi para transferi yapmadan ödeme işlemlerini gerçekleştirerek izini kaybettirmeyi başarıyor; nitekim incelenen sevkiyatların yüzde 97'sinde geleneksel bankacılık yöntemlerinin kullanılmadığı görülüyor. Sistemin finansal ayağında ise İran Devrim Muhafızları Ordusu ve bonyad olarak bilinen, devletle bağlantılı büyük vakıf yapılarının etkili olduğu belirtiliyor.

Ülke ekonomisinde ciddi bir ağırlığa sahip olan bu yarı kamu kuruluşları, askeri tedarik ağıyla finansal bir köprü kurarak ithalat işlemlerini ve ülke içi para akışını yönetiyor. Reuters ve risk danışmanlığı şirketi 240 Analytics'in ortaklaşa yürüttüğü çalışma, banka kayıtları ile sevkiyat belgeleri arasındaki bağlantıları takip ederek bu karmaşık yapıyı kanıtlıyor.

Bu bulgular, İran'ın uluslararası yaptırımlara rağmen askeri teknolojilere erişimini nasıl sürdürdüğünü gözler önüne seriyor. Söz konusu ağın, askeri ihtiyaçların yanı sıra sivil ve askeri alanlarda ortak kullanılan çift kullanımlı ekipmanların tedarikinde de kilit rol oynadığı ifade ediliyor.

Araştırmanın sonuçları, küresel ölçekte uygulanan ambargoların delinmesine yönelik yürütülen operasyonların derinliğini ve İran'ın savunma sanayisini ayakta tutmak için geliştirdiği stratejik yöntemleri detaylandırıyor.