Çin sermaye piyasalarını sarsan rüşvet skandalında eski başkana idam cezası

Çin'de borsaların denetimi ve düzenlenmesinden sorumlu olan Menkul Kıymetler Düzenleme Komisyonunun (CSRC) eski başkanı Yi Huiman, yürütülen geniş kapsamlı yolsuzluk soruşturmasının ardından rüşvet suçundan idam cezasına çarptırıldı.

Sıçuan eyaletinin idari merkezi Çıngdu'da görülen davada mahkeme, Yi Huiman'ın 1998 ile 2025 yılları arasındaki uzun dönemde CSRC ve Sincan Uygur Bölgesi yönetimindeki idari konumlarını kötüye kullandığına hükmetti. Eski yöneticinin bu süreçte nakit ve gayrimenkul şeklinde toplam 436 milyon yuan (yaklaşık 65,4 milyon dolar) değerinde varlığı rüşvet olarak kabul ettiği belgelendi.

İki yıl ertelemeli ceza ve mal varlığına el konulma kararı çıktı

Mahkeme heyeti, eski üst düzey yönetici hakkında iki yıl ertelemeli idam cezası verilmesine hükmetti. Bununla birlikte Yi'nin ömür boyu siyasi haklarından men edilmesine ve tüm kişisel mal varlığına el konulmasına karar verildi.

Karar açıklanırken sanığın suçlarını tam olarak itiraf ettiği, soruşturmacılar tarafından henüz tespit edilmemiş olan bazı suç olgularını bizzat açıkladığı ve derin pişmanlık duyduğunu dile getirdiği kaydedildi. Bazı eylemlerin girişim düzeyinde kalmış olması ve Yi Huiman'ın rüşvet yoluyla elde ettiği varlıkların bir kısmını iade etmesi nedeniyle cezasının ertelemeyle hafifletildiği açıklandı.

Çin yasalarına göre sanık, iki yıllık erteleme süresi boyunca herhangi bir yeni suç işlemezse verilen idam cezası ömür boyu hapse çevrilecek.

Borsa düşüşü sonrası görevden alınan ikincil başkan oldu

Sermaye piyasalarının tepesindeki kurumda 2019-2024 yılları arasında başkanlık görevini yürüten Yi, 2024 yılında Şanghay Borsası'nda A sınıfı hisselerin son beş yılın en düşük seviyesine gerilemesinin ardından görevinden alınmıştı. İstatistik eğitimi alan 62 yaşındaki Yi, kariyeri boyunca dünyanın en büyük bankalarından Çin Sanayi ve Ticaret Bankasında farklı kademelerde bulunmuş, 2013'te genel müdürlük ve 2016'da yönetim kurulu başkanlığı görevlerine yükselmişti.

2019'da denetim kurumunun başına geçen Yi Huiman, kurum tarihinde yolsuzluk soruşturması geçiren ikinci başkan olarak kayıtlara geçti. Yi'den önceki başkan Liu Şıyü de rüşvet almakla ve memleketi Ciansu eyaletindeki hisse satışlarında kayırmacılık yapmakla suçlanmıştı.

Finans sektörünü hedef alan denetim operasyonları sürüyor

Çin Komünist Partisinin Ekim 2022'deki 20. Ulusal Kongresi'nin ardından Merkezi Disiplin İnceleme Komisyonu kadrolarının yenilenmesiyle başlayan büyük yolsuzluk operasyonları; kamu bankaları, varlık fonları ve düzenleyici kurumlara kadar uzandı.

Nisan 2024'te doğrudan denetim kurumu CSRC'ye odaklanan soruşturmaların başlatılmasından bu yana çok sayıda üst düzey yönetici gözaltına alındı.

Kurumun Disiplin Komisyonunun eski başkanı Vang Humin hakkında emekliliğinden altı yıl sonra, Mart 2025'te soruşturma açılmıştı. Görevdeki Başkan Yardımcısı Vang Ciencün hakkında da Mayıs 2025'te soruşturma başlatıldığı açıklanmıştı.

Soruşturma dalgası bünyesinde Bilim ve Teknoloji Denetimi Dairesi Direktörü Yao Çien, Ciangsu Eyaleti Direktörü Ling Fıng, Şıncın Bürosu Direktörü Çın Şiaopıng, Şanghay Borsası Genel Müdür Yardımcısı Dong Guoçün ve halka arz işlemlerini denetlemekle görevli çok sayıda isim inceleme altına alındı.