Troya’da Homeros’un Ötesine Uzanan Keşif: 4.500 Yıllık İdol Başı ve 2.700 Yıllık Flüt Keşfedildi

Çanakkale’deki Troya Antik Kenti kazılarında, kentin farklı dönemlerine ışık tutan iki dikkat çekici eser ortaya çıkarıldı. Arkeologlar yaklaşık 4.500 yıllık bir idol başı ile 2.700 yıllık kemik flüt parçası buldu.

İki eser de Homeros’un İlyada ve Odisseia destanlarıyla özdeşleşen Troya Savaşı döneminin dışında kalıyor. Biri savaş anlatılarından yüzyıllar önceye, diğeri ise yaklaşık 500 yıl sonrasına tarihleniyor.

Kazı Başkan Yardımcısı ve Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi arkeologlarından Reyhan Körpe, buluntuların Troya’nın yalnızca efsanevi bir savaşın sahnesi olmadığını, binlerce yıl boyunca önemini koruyan bir yerleşim olduğunu bir kez daha gösterdiğini belirtiyor.

Troya’daki ilk yerleşimin MÖ 3600 civarında başladığı kabul ediliyor. Arkeolojik çalışmalar, alanda Troya I’den Troya IX’a kadar uzanan dokuz ana yerleşim katmanı ortaya çıkardı.

Homeros’un anlattığı Troya’nın genellikle Geç Tunç Çağı’na, özellikle MÖ 13. yüzyılın sonlarına karşılık geldiği düşünülüyor. Bu dönemde kentin, Hitit kaynaklarında “Wilusa” adıyla geçen bölgesel bir krallığın merkezi olmuş olabileceği değerlendiriliyor.

Yeni bulunan iki eser ise Troya’nın bundan çok daha uzun ve farklı dönemlere yayılan geçmişini temsil ediyor.

İdol başı, Erken Tunç Çağı’na ve yaklaşık MÖ 2500’e tarihlenen Troya II tabakasında ortaya çıkarıldı.

Küçük boyutlu eser üzerinde gözleri temsil ettiği düşünülen iki delik, burun biçiminde düz bir çizgi ve başlık benzeri bir bölüm bulunuyor.

Reyhan Körpe, bu tür idol figürlerinin genellikle kadın tasvirleri ve dinsel inanışlarla ilişkilendirildiğini belirtiyor. Küçük ve taşınabilir olmaları nedeniyle kişisel ibadet veya ritüel nesneleri olarak kullanılmış olmaları mümkün.

Ancak yeni buluntuyu özellikle dikkat çekici kılan şey, bulunduğu yer.

İdol başı, dönemin iç kalesine açılan FN Kapısı’nın zemin altında bulundu. Araştırmacılar eserin bilinçli olarak kırılıp girişin altına mı bırakıldığını, yoksa kapının korunmasıyla ilişkili kutsal bir alanın parçası mı olduğunu henüz bilmiyor.

Buluntu, Erken Tunç Çağı Troya’sında anıtsal girişlerin dinsel veya ritüel anlam taşıyıp taşımadığına ilişkin yeni sorular ortaya çıkarıyor.

Yaklaşık 2.700 yıllık kemik flüt parçası ise MÖ 8. yüzyıla, Troya VIII döneminin başlangıcına tarihleniyor.

Troya VII ile Troya VIII arasında kentin uzun süre büyük ölçüde terk edildiği, ardından Yunan topluluklarının bölgeye yerleştiği düşünülüyor. Son dönem kazıları ise bu yeniden yerleşim sürecinin tahmin edilenden daha erken başlamış olabileceğine işaret ediyor.

Körpe’ye göre kemik parçası, mevcut bilgilere göre Troya kazılarında bugüne kadar bulunan ilk tanımlanabilir müzik aleti.

Parçanın bir ucunda başka bir tüpe bağlanmasını sağlayan biçimlendirilmiş bölüm bulunuyor. Araştırmacılar bunun, büyük bölümü ahşap veya kamıştan yapılmış bir nefesli çalgının üst kısmı olabileceğini düşünüyor. Organik malzemeden oluşan diğer bölümlerin zaman içinde çürümüş olması muhtemel.

Çalgının tam olarak nasıl kullanıldığı ise henüz bilinmiyor.

Nefesli çalgılar antik dünyada festivallerde, dinsel törenlerde ve kamusal kutlamalarda yaygın biçimde kullanılıyordu.

Yeni buluntu, MÖ 1. binyılın başlarında Troya’da da benzer bir müzik kültürünün bulunduğuna dair doğrudan arkeolojik kanıt sağlıyor.

Flütün nerede, hangi törenlerde veya kimler tarafından kullanıldığı henüz belirlenemese de eser, kentteki gündelik ve törensel yaşamın daha önce bilinmeyen bir yönünü ortaya çıkarıyor.

Yeni keşifler, Troya’nın tarihini yalnızca Homeros’un anlattığı savaş üzerinden değerlendirmenin eksik kaldığını gösteriyor.

Yaklaşık 4.500 yıllık idol başı, kentin Troya Savaşı olarak bilinen dönemden çok önce gelişmiş bir dinsel ve toplumsal yaşama sahip olduğunu ortaya koyarken; 2.700 yıllık kemik flüt, savaş sonrasındaki yüzyıllarda da kentte kültürel hayatın sürdüğünü gösteriyor.

Reyhan Körpe, Troya kazılarının amacının yalnızca efsanevi savaşın izlerini aramak olmadığını; farklı dönemlerde burada yaşayan toplulukların yaşam biçimlerini, inançlarını ve kültürlerini anlamak olduğunu vurguluyor.

: Sakarya’da Antik Yazıt Keşfedildi

1992 yılında Bursa'da doğdum. Radyo, Sinema ve Televizyon Bölümü mezunuyum. Filmler, kitaplar hakkında inceleme ve görüş yazıları yazıyorum. Tanpınar'ı seviyorum.