Ankara simidinde 60 gram şartı: Tescilde yüzde 3 tolerans var

Ankara simidinin kaç gram olması gerektiği, Türk Patent ve Marka Kurumunun (TÜRKPATENT) 2017 tarihli coğrafi işaret tescil belgesinde açıkça tanımlanıyor. Ankara Ticaret Odası tarafından tescil ettirilen ürünün son ağırlığı 60 gram olarak belirtilirken, eksik gramaj için yüzde 3 toleransa izin veriliyor.

Bu oran üzerinden yapılan hesaplama ise 58,2 gramlık alt değeri ortaya çıkarıyor. Başkentle özdeşleşen simidin 235 numaralı tescil belgesi, gramaj dışında üretimde kullanılan hamurun ağırlığını, pekmezin özelliklerini, susam miktarını, pişirme sıcaklığını ve denetim şartlarını da düzenliyor.

Ancak belgede belirtilen ağırlıklar, Ankara'daki bütün simitlerin bugün bu gramajda satıldığı veya piyasada eksik gramaj tespit edildiği anlamına gelmiyor.22 Ağustos 2014'te yapılan başvurunun ardından 5 Aralık 2017'de mahreç işareti olarak tescillenen Ankara simidinin üretim özellikleri, aradan geçen yıllara rağmen dikkat çekici teknik ayrıntılar barındırıyor. ANKARA SİMİDİ KAÇ GRAM OLMALI?TÜRKPATENT'in resmî belgesine göre Ankara simidinin son ürün ağırlığı 60 gram.

Bununla birlikte ürünün ambalajsız satılabilmesi nedeniyle ağırlıkça eksi yüzde 3 tolerans uygulanmasına izin veriliyor.60 gram üzerinden hesaplandığında yüzde 3'lük tolerans 1,8 grama karşılık geliyor. Böylece belgede tanımlanan toleransın matematiksel alt değeri 58,2 gram oluyor.

Burada önemli bir ayrım bulunuyor. Söz konusu gramajlar, coğrafi işaret tescilinin üretim şartlarını gösteriyor. Ankara'daki bütün simitlere ilişkin yeni bir satış tarifesi veya güncel denetim sonucu niteliği taşımıyor. HAMUR 100-120 GRAM, SON ÜRÜN 60 GRAMTescil belgesindeki bir başka ayrıntı ise üretime giren hamur miktarıyla son ürün ağırlığı arasındaki fark.

Resmî üretim tarifine göre yoğrulan hamur, 100-120 gramlık parçalar hâlinde kesiliyor. Mermer tezgâhta açılan hamurlar halka şekline getirildikten sonra üzüm pekmezine batırılıyor ve yaklaşık 10 gram kavrulmuş susamla kaplanıyor.

Ardından 250-270 derece sıcaklıktaki odun ateşli taş fırında yaklaşık 10-12 dakika pişiriliyor. Belgenin aynı bölümünde ise son ürün ağırlığının 60 gram olduğu belirtiliyor. Böylece tescilde başlangıç hamuru ile son ürün için farklı ağırlık değerleri yer alıyor.

Ancak belgede bu farkın üretim ve pişirme aşamalarında nasıl oluştuğunu gösteren ayrıntılı bir ağırlık hesabı bulunmuyor. TESCİL BELGESİNDEKİ GRAMAJ VE ÜRETİM ŞARTLARIÖlçütTescildeki değerHamur parçasının ağırlığı100-120 gramBir simitte kullanılan susamOrtalama 10 gramPişirme sıcaklığı250-270°CPişirme süresiYaklaşık 10-12 dakikaSon ürün ağırlığı60 gramİzin verilen eksi toleransYüzde 3Hesaplanan alt değer58,2 gramTablodaki 58,2 gram değeri, tescil belgesindeki yüzde 3 tolerans üzerinden hesaplandı.

Bu rakam piyasada yapılan bir tartımın sonucu değil. ANKARA SİMİDİNİ KİM DENETLİYOR?Ankara simidinin coğrafi işaret tescili, üretim standartlarının kontrol edilmesine yönelik bir denetim mekanizması da içeriyor. Belgeye göre denetimler Ankara Ticaret Odasının koordinatörlüğünde oluşturulacak komisyon tarafından yürütülüyor.

Komisyonda, tescil tarihindeki adlarıyla Ankara İl Gıda, Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü, Ankara Üniversitesi Gıda Güvenliği Enstitüsü, Ankara Ticaret Borsası, Ankara Pideciler Simitçiler ve Çörekçiler Odası ile Ankara Ticaret Odası temsilcilerinin bulunması öngörülüyor. Denetimlerin yılda bir kez yapılarak raporlanması gerekiyor.

Komisyon ayrıca şikâyet üzerine veya gerekli gördüğü durumlarda ek denetim gerçekleştirebiliyor. Kontrollerde ürünün tescilde belirtilen tanımına ve üretim yöntemine uygunluğu inceleniyor. Ankara'da yetiştirilen üzümlerden yapılan pekmezin kullanılıp kullanılmadığı da teslim alma belgeleri üzerinden kontrol ediliyor.

TÜRKPATENT'in genel uygulama kurallarına göre coğrafi işaret denetim raporlarının her yıl kuruma sunulması gerekiyor. Bununla birlikte incelenen kamuya açık belgeler, Ankara simidi için son yıllarda kaç üreticinin denetlendiğini veya kaç gramaj uygunsuzluğu tespit edildiğini ortaya koymuyor.

ANKARA SİMİDİNİN KOYU RENGİ DE TESCİLLE TANIMLANIYORAnkara simidini diğer şehirlerdeki simitlerden ayıran temel özelliklerden biri koyu rengi. Tescil belgesine göre bu renk, ürünün yanmasından değil, üzüm pekmezinin hamura uygulanma biçiminden kaynaklanıyor.

Üretimde Ankara'da yetiştirilen üzümlerden elde edilen pekmez kullanılıyor. Pekmez suyla karıştırılarak belirlenen yoğunluğa getiriliyor ve 45-50 dereceye kadar ısıtılıyor. Hamur daha sonra ılık pekmeze batırılarak kavrulmuş susamla kaplanıyor.

Belgede simidin nem ve tuz oranına ilişkin üst sınırlar da bulunuyor. Ürünün rutubet miktarı en fazla yüzde 26, tuz miktarı ise en fazla yüzde 1,5 olarak tanımlanıyor. HER ANKARA SİMİDİ İÇİN AYNI GRAMAJ MI GEÇERLİ?Coğrafi işaret tesciliyle genel piyasa uygulamalarının birbirinden ayrılması gerekiyor.

TÜRKPATENT'in açıklamasına göre tescilli coğrafi işaretler, sicilde belirtilen şartlara uygun ürünlerin üretimi ve pazarlamasında kullanılabiliyor. Dolayısıyla 60 gramlık son ürün ağırlığı ve yüzde 3 tolerans, coğrafi işaret tescilindeki Ankara simidinin tanımlanmış özellikleri arasında yer alıyor.

Bu düzenleme, Ankara'da satılan her simidin güncel ağırlığına ilişkin doğrudan bir tespit oluşturmuyor.2017 tarihli belgenin ortaya koyduğu üretim standardı, başka soruları da beraberinde getiriyor: Ankara'da bu tescile uygun üretim yapan kaç işletme bulunuyor? Son yıllarda yapılan denetimlerde hangi uygunsuzluklar tespit edildi?

Başlangıç hamuru ile son ürün ağırlığı arasındaki farkın teknik açıklaması nedir? Bu soruların güncel yanıtları, Ankara simidinin coğrafi işaretle korunan özelliklerinin uygulamada ne ölçüde karşılandığının anlaşılmasını sağlayacak.