Isı pompası ve elektrikli araçlar öne çıktı: Türkiye'de enerjinin yüzde 85'i değişebilir

Ember'in yeni araştırmasına göre Türkiye'de elektriğin nihai enerji tüketimindeki yüzde 22'lik payı, mevcut teknolojilerle yüzde 85'e kadar çıkarılabilecek potansiyele sahip. Konutlarda ısı pompaları, ulaşımda elektrikli araçlar ve sanayide elektrikli üretim teknolojileri enerji dönüşümünün öne çıkan alanları olarak gösteriliyor.

Türkiye'nin enerji geleceğine ilişkin yayımlanan yeni bir analiz, elektriğin nihai enerji tüketimindeki payının mevcut teknolojilerle önemli ölçüde artırılabileceğini ortaya koydu. Enerji düşünce kuruluşu Ember tarafından hazırlanan rapora göre, 2024 yılında Türkiye'nin nihai enerji tüketiminin yüzde 22'sini karşılayan elektrik, bugünkü teknolojilerle toplam enerji ihtiyacının yüzde 85'ini karşılayabilecek potansiyele sahip.

27 Ekim 2026'da yayımlanan ve Bahadır Sercan Gümüş tarafından hazırlanan analizde, binalar, ulaşım ve sanayi sektörlerindeki elektrifikasyon imkanları değerlendirildi. Raporda yüzde 85'lik oran bir resmi hedef olarak değil, mevcut teknolojilerle elektrikle karşılanabilecek enerji ihtiyacının potansiyeli olarak tanımlandı.

Türkiye'nin 2035 yılına kadar elektriğin nihai enerji tüketimindeki payını yüzde 35'e çıkarma hedefinin de değerlendirildiği araştırmada, bu dönüşümün hızlandırılması gerektiği vurgulandı.

Araştırmanın dikkat çeken sonuçlarından biri binalardaki elektrifikasyon potansiyeli oldu. Bugünkü teknolojilerle binaların enerji ihtiyacının tamamının elektrikle karşılanabileceği hesaplandı.

Konutlarda ısınma, sıcak su ve pişirme ihtiyaçlarının elektrikli teknolojilere dönüştürülmesi, ulusal elektrifikasyon oranına yaklaşık 11 puanlık katkı sağlayabilecek bir potansiyel olarak değerlendirildi.

Bu dönüşümde ısı pompaları önemli bir rol üstleniyor. Rapora göre ısı pompaları, aynı ısıtma ihtiyacını karşılamak için doğal gazlı sistemlere kıyasla yaklaşık 2,5 kat daha verimli çalışabiliyor.

Ancak ısı pompalarının yaygınlaşmasının önünde ekonomik ve yapısal engeller de bulunuyor. Raporda elektrik tarifelerinin ve ilk yatırım maliyetlerinin, bu teknolojilerin doğal gazlı sistemlerle rekabet etmesini zorlaştırabildiğine dikkat çekiliyor.

Ulaşım sektörü, Türkiye'nin elektrifikasyon potansiyelinin en yüksek olduğu alanlardan biri olarak gösteriliyor. Rapora göre mevcut teknolojilerle ulaşım sektörünün enerji ihtiyacının yüzde 96'sı elektrikle karşılanabilecek durumda.

Elektrikli otomobillerin önemli avantajlarından biri, aynı mesafeyi daha az enerji tüketerek kat edebilmesi. Ember'in hesaplamasına göre Türkiye'deki mevcut yaklaşık 18 milyon otomobilin tamamının elektrikli olması halinde, aynı ulaşım ihtiyacı için kullanılan enerji miktarı yaklaşık 150 teravatsaatten 45 teravatsaate düşebilecek.

Başka bir ifadeyle elektrikli otomobiller, aynı mesafeyi fosil yakıtlı araçların kullandığı enerjinin üçte birinden daha azıyla kat edebiliyor. Bu verimlilik, elektrikli araçların yaygınlaşmasının yalnızca petrol tüketimini değil, toplam enerji ihtiyacını da azaltabileceğini gösteriyor.

Bununla birlikte rapor, elektrikli otomobil sayısındaki artışın tek başına ulusal elektrifikasyon hedefini gerçekleştirmeye yetmeyeceğine işaret ediyor. Mevcut otomobil filosunun tamamının elektrikli hale gelmesi bile ulusal elektrifikasyon oranına yaklaşık 6 puanlık katkı sağlayabiliyor.

Sanayi sektörü de elektrifikasyon açısından önemli bir dönüşüm alanı olarak öne çıkıyor. Analize göre bugünkü teknolojilerle sanayinin enerji ihtiyacının yüzde 58'i elektrikle karşılanabilecek potansiyele sahip.

Elektrikli üretim sistemleri ve daha verimli teknolojilerin kullanılması, sanayide fosil yakıt tüketiminin azaltılmasına katkı sağlayabilir. Ancak yüksek sıcaklık gerektiren bazı endüstriyel süreçlerde elektrifikasyonun önünde teknolojik ve ekonomik sınırlamalar bulunuyor.

Raporda binalar, ulaşım ve sanayide dönüşümün birlikte yürütülmesi gerektiği vurgulanıyor.

Türkiye'de elektriğin nihai enerji tüketimindeki payı 1990 yılında yüzde 10 seviyesindeyken 2024 yılında yüzde 22'ye yükseldi. Aynı dönemde elektrik talebi yaklaşık yedi kat arttı.

Ancak rapora göre elektrik tüketimindeki büyüme, fosil yakıtların yerini yeterince alamadı. Elektrik tüketimindeki artışın büyük bölümü yeni ihtiyaçlardan kaynaklanırken fosil yakıtların nihai enerji tüketimindeki payı yaklaşık yüzde 70 seviyesinde kaldı.

Bu tablo, elektrik tüketimindeki artışın tek başına enerji dönüşümü anlamına gelmediğini ortaya koyuyor. Gerçek elektrifikasyon için bugün petrol, doğal gaz ve kömürle karşılanan enerji ihtiyaçlarının elektrikli sistemlere aktarılması gerekiyor.

Ember'in analizine göre Türkiye'de elektrifikasyon oranı 2013-2024 dönemindeki 11 yılda yalnızca 1,3 puan arttı. Mevcut eğilimin devam etmesi halinde oranın 2035 yılında yaklaşık yüzde 24,4 seviyesinde kalabileceği hesaplandı.

Türkiye'nin 2035 yılı için ele alınan yüzde 35 elektrifikasyon hedefine ulaşabilmesi için önümüzdeki dönemde çok daha hızlı bir dönüşüm gerçekleştirmesi gerekiyor.

Raporda elektrikli araçların yaygınlaştırılması, binalarda ısı pompalarının kullanılması, sanayide elektrikli üretim teknolojilerine geçilmesi ve temiz elektrik üretiminin artırılması temel adımlar arasında gösteriliyor.

Araştırmayı hazırlayan Ember Kıdemli Enerji Analisti Bahadır Sercan Gümüş'e göre Türkiye'nin yenilenebilir elektrik üretiminde elde ettiği ilerlemenin, binalara, ulaşıma ve sanayiye de yansıması gerekiyor. Bu dönüşümün enerji ithalatına bağımlılığın azaltılmasına ve enerji güvenliğinin güçlendirilmesine katkı sağlayabileceği belirtiliyor.