Şanlıurfa’da konuşulan Arapçanın farklı yönü! Kelimelerin anlamları değişmiş

Şanlıurfa’nın Harran bölgesinde konuşulan Arapçanın kelime yapısını inceleyen araştırmada, bazı sözcüklerin zaman içinde anlam genişlemesi, anlam daralması ve anlam kayması geçirdiği belirlendi. Abdulhakim Önel tarafından hazırlanan ve Artuklu Akademi dergisinde yayımlanan çalışma, yerel Arapçanın Modern Standart Arapçadan ayrılan özelliklerini ele aldı.

Araştırmada, aynı kavramları karşılamak için kullanılan farklı kelimeler karşılaştırıldı. Harran bölgesinde kuşaktan kuşağa aktarılan konuşma biçimindeki değişimler, dil bilimi açısından incelendi.

Harran Arapçasında kelimelerin anlamları değişmiş

Abdulhakim Önel’in araştırmasında, Harran Arap diyalektinde kullanılan sözcüklerin anlam bakımından geçirdiği değişimler üç temel başlıkta değerlendirildi.

Anlam genişlemesi, bir kelimenin kullanım alanının zamanla genişlemesini; anlam daralması, daha sınırlı bir anlamda kullanılmasını; anlam kayması ise kelimenin farklı bir anlam kazanmasını ifade ediyor.

Çalışmada ayrıca Modern Standart Arapçada kullanılan bazı sözcüklerin yerine Harran bölgesindeki günlük konuşmada tercih edilen alternatif kelimeler ele alındı.

Yerel Arapça Şanlıurfa’nın farklı ilçelerinde konuşuluyor

Makaledeki bilgilere göre Harran Arap diyalekti yalnızca Harran ilçesiyle sınırlı değil. Araştırmada bu konuşma biçiminin Harran ve Akçakale’nin tamamında, Şanlıurfa merkez ve köylerinde kullanıldığı belirtildi.

Viranşehir ile Ceylanpınar’ın büyük bölümünde de aynı diyalektin konuşulduğu aktarıldı. Siverek, Birecik ve Hilvan’ın bazı köyleri de araştırmada belirtilen kullanım alanları arasında yer aldı.

Bu coğrafi dağılım, 2022 yılında yayımlanan akademik çalışmada aktarılan bilgilere dayanıyor.

Klasik Arap lehçelerinin bazı özellikleri korunmuş

Araştırmada Harran Arapçasının klasik Arap lehçelerinde görülen bazı dil özelliklerini koruduğu belirtildi. Bunlar arasında keşkeşe, istintâ, teltele, imâle ve an’ane olarak adlandırılan özellikler bulunuyor.

Önel, yerel konuşma biçiminde kelimelerin yalnızca anlamlarının değil, telaffuzlarının ve hece yapılarının da zaman içinde değiştiğini aktardı.

Çalışma, Harran bölgesindeki Arapçanın hem geçmişten taşınan dil özelliklerini hem de yerel kullanımda ortaya çıkan farklılıklarını konu aldı.

Araştırmanın temeli 2022 tarihli doktora tezine dayanıyor

Makale, Abdulhakim Önel’in İnönü Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsünde 2022 yılında tamamladığı Harran Bölgesinde Konuşulan Arap Diyalektinin Dil Bilimsel Özellikleri ve Sözlü Edebiyat Malzemeleri başlıklı doktora tezinin anlam bilgisi bölümünün genişletilmesiyle hazırlandı.