Osmanlı 20 yıl uğraştı, Harran’a hükümet konağı yapamadı! 382 bin kuruşluk hesap

Şanlıurfa’nın Harran kazasında Osmanlı döneminde hükümet konağı yapılması için yaklaşık 20 yıl boyunca girişimlerde bulunuldu ancak müstakil bir yönetim binası inşa edilemedi. Harran Üniversitesi Tarih Bölümü öğretim üyesi Mustafa Dağ’ın Osmanlı arşiv belgelerini inceleyerek hazırladığı araştırma, 1897-1917 yılları arasında yaşanan süreci ayrıntılarıyla ortaya koydu.

Çalışmada, yeni bir hükümet konağı için hazırlanan 382 bin 624 kuruşluk maliyet hesabına rağmen bütçe yetersizliği nedeniyle inşaatın gerçekleştirilemediği belirtildi.

Harran kazasının yönetim merkezi dört kez değişti

Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi’nde 25 Mart 2025 tarihinde yayımlanan araştırma, Osmanlı Devlet Arşivleri’ndeki belgeler üzerinden hazırlandı. Çalışmaya göre Harran kazasının yönetim merkezi 1897-1908 yılları arasında Ayn el-Arûs, 1908-1912 döneminde Akçakale, 1912-1913 arasında Harran ve 1913-1917 yıllarında yeniden Akçakale oldu.

Yönetim merkezinin farklı yerleşimlere taşınması, hükümet konağı ihtiyacını ortadan kaldırmadı. Devlet görevlileri bu dönemde kiralanan yapılarda hizmet vermek zorunda kaldı. Kullanılan binalar zaman içinde onarıldı, bazılarına yeni odalar eklenmesi için ödenek istendi. Ancak bu çalışmalar kalıcı bir yönetim binasının yapılmasını sağlayamadı.

1916 yılında binanın iki ahırdan oluştuğu bildirildi

Araştırmada yer alan 1916 tarihli belgeler, idari hizmetler için kullanılan yapıların durumunu da gözler önüne serdi. Akçakale’deki yönetim merkezinin iki ahırdan oluştuğu, memurların kullandığı odaların ise kamu hizmetlerinin yürütülmesi açısından yetersiz kaldığı bildirildi.

Bu sorun üzerine yeni bir hükümet konağı yapılması için maliyet hesabı hazırlandı. İnşaatın tahmini bedeli 382 bin 624 kuruş olarak belirlendi. Ancak gerekli ödeneğin bulunmaması nedeniyle talep karşılanmadı. Böylece kamu görevlilerinin uygun çalışma alanına kavuşması için yapılan girişimler bir kez daha sonuçsuz kaldı.

1917 yılında yapılan son başvuru da karşılıksız kaldı

Yeni hükümet konağı yapılması için 12 Şubat 1917 tarihinde yeniden başvuruda bulunuldu. 29 Nisan 1917 tarihli cevapta ise yeterli ödeneğin bulunmadığı bildirildi. Bu gelişmeyle birlikte 1897 yılında başlayan ve yaklaşık 20 yıl devam eden hükümet konağı inşa girişimleri sonuçsuz kaldı.

Mustafa Dağ’ın araştırması, Tanzimat sonrasında Osmanlı yönetiminin taşra teşkilatını güçlendirme çabalarının Harran kazasındaki yansımalarını arşiv belgeleriyle ortaya koyuyor. Çalışma, yalnızca bir kamu binasının yapılamamasını değil, dönemin idari merkez değişikliklerini ve taşrada kamu hizmetlerinin hangi fiziki koşullarda yürütüldüğünü de belgeliyor.