İzmit'in 200 yıl önceki hali! Osmanlı elçisi Gebze, Hereke ve İzmit'i minyatürle çizdi

İran'a giden Osmanlı elçilik heyetindeki Bozoklu Osman Şakir Efendi, Gebze, Hereke ve İzmit'i minyatürlerine taşıdı. İzmit'i o dönemki adıyla İznikmid olarak kaydetti.

İzmit, Gebze ve Hereke'nin yaklaşık iki yüz yıl önce nasıl göründüğünü, II. Mahmud döneminde İran'a giden bir Osmanlı elçilik heyetinin üyesi kayda geçirmiş. Kocaeli Barış Gazetesi'nin Kocaeli Ansiklopedisi'ne dayanan haberine göre heyette Farsça mütercim olarak bulunan Bozoklu Osman Şakir Efendi, yol boyunca geçtiği yerleri hem yazdı hem de minyatürlerle çizdi.

Bozoklu Osman Şakir Efendi kimdi? Yozgat'ın Bozok şehrinde doğduğu için bu adla anılan Osman Şakir Efendi, Yasinci-zade Abdulvehhab Efendi başkanlığındaki elçilik heyetiyle İran'a gitti. Gözlemlerini ve çizimlerini Musavver İran Sefaretnamesi adlı eserinde topladı.

Üsküdar'dan başlayan yolculukta 31 yerleşim yeri resmedildi; bunların üçü Kocaeli'den: Gebze, Hereke ve İzmit.

Gebze'de kiremit çatılı evler ve bir cami Kartal'dan yola çıkan heyet sağanak yağmura yakalandı ve yaklaşık beş saatte Gebze'ye vardı. Geceyi bir misafirhanede geçiren Şakir Efendi'nin Gebze minyatüründe, ağaçlarla çevrili bir caminin etrafında çoğu iki katlı, kiremit çatılı evler görülüyor.

Çizimdeki caminin Sultan Orhan Camii mi, Çoban Mustafa Paşa Camii mi olduğu kesin değil; yapının şehir merkezindeki konumu ikinci ihtimali güçlendiriyor. Minyatürün köşesinde Osmanlı Türkçesiyle "Gıbze" yazıyor.

Hereke Hanı'nda iki gece Heyet Gebze'den sonra Hereke Hanı'nda konakladı ve burada bir evde iki gece kaldı. Hereke minyatüründe hanın yanında evler, bir çeşme ve iki cami yer alıyor. Öndeki büyük yapının Yenicumalı adıyla da bilinen Pertev Paşa Camii olduğu belirtiliyor. Kıyıda çizilen yelkenliler, Hereke'nin denizle bağını gösteriyor.

İzmit'in o günkü adı İznikmid Şakir Efendi, İzmit minyatürünün köşesine kentin o dönemki adını, "İznikmid"i yazdı. Çizimde iki katlı, kiremit çatılı evler ve iki cami öne çıkıyor. Heyet İzmit'ten sonra at sırtında yaklaşık altı saatte Sapanca'ya ulaştı, ardından Geyve, Taraklı, Göynük, Mudurnu ve Bolu üzerinden Amasya'ya, oradan da İran'a doğru yoluna devam etti.

Haber özeti Osmanlı elçilik heyetindeki mütercim Bozoklu Osman Şakir Efendi, İran yolculuğunda Gebze, Hereke ve İzmit'i minyatürlerle çizdi. Çizimler Musavver İran Sefaretnamesi'nde yer alıyor. İzmit "İznikmid", Gebze "Gıbze" olarak kaydedilmiş.

Minyatürler, Kocaeli'nin yaklaşık iki asır önceki görünümüne dair nadir görsel kayıtlar arasında.